Cẩn trọng với nguy cơ ngộ độc thuốc và thực phẩm dịp nghỉ lễ

Theo báo cáo nhanh, các bệnh nhân có biểu hiện điển hình của rối loạn tiêu hóa như đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, một số trường hợp kèm sốt. Trong tổng số ca ghi nhận, có 23 học sinh và 2 người lớn là bảo mẫu. Cụ thể, Bệnh viện Nguyễn Thị Thập tiếp nhận 13 học sinh; Bệnh viện Nhi đồng 2 tiếp nhận 9 học sinh; Bệnh viện Khánh Hội ghi nhận 1 học sinh; trong khi Bệnh viện Nhân Dân Gia Định tiếp nhận 2 ca là bảo mẫu.

Đáng chú ý, một học sinh nhập viện tại Bệnh viện Nhi Đồng 2 trong tình trạng nặng, sốt cao, mất nước nghiêm trọng kèm sốc, co giật và toan chuyển hóa. Sau một ngày điều trị tích cực gồm chống sốc, sử dụng vận mạch và hỗ trợ thở máy, bệnh nhi đã tỉnh táo trở lại, giảm sốt, giảm tiêu chảy và được cai máy thở. Hiện tại, các bệnh nhân có diễn tiến ổn định, được theo dõi và xử trí kịp thời. Phần lớn trường hợp vẫn đang điều trị nội trú (23/25 ca).

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Sở Y tế TP.HCM đã chỉ đạo các cơ sở khám chữa bệnh rà soát việc tiếp nhận, điều trị các ca có yếu tố dịch tễ liên quan; đồng thời đảm bảo phân loại, xử trí đúng theo phác đồ điều trị ngộ độc thực phẩm. Với các ca nặng, bệnh viện cần tổ chức hội chẩn hoặc chuyển tuyến khi cần thiết.

Song song đó, các đơn vị phải thực hiện chế độ báo cáo nhanh về tình hình tiếp nhận, số ca nặng, kết quả xét nghiệm vi sinh và biến chứng (nếu có) để Sở Y tế và Sở An toàn thực phẩm kịp thời điều phối, thống nhất phương án điều trị. Sở Y tế sẽ tiếp tục cập nhật khi có diễn biến mới.

Thực tế, thời tiết nắng nóng cùng với nhu cầu ăn uống, du lịch tăng cao trong dịp nghỉ lễ đang làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Từ các bữa ăn gia đình, thức ăn đường phố đến các hoạt động dã ngoại ngoài trời đều tiềm ẩn rủi ro nếu không bảo quản, chế biến đúng cách. Các chuyên gia cảnh báo, ngộ độc thực phẩm không chỉ gia tăng về số ca mà còn có thể diễn tiến nặng nếu chủ quan.

Bà Hoàng Thị Minh Thu, nguyên Chi cục phó Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội, nhận định nguy cơ không chỉ nằm ở thực phẩm tươi sống, mà còn hiện diện ngay cả trong thức ăn đã nấu chín. Một sai lầm phổ biến là để thức ăn ở nhiệt độ phòng quá lâu rồi sử dụng lại sau khi hâm nóng. Trên thực tế, nhiều loại vi khuẩn có khả năng sinh độc tố bền nhiệt, nghĩa là dù được đun lại, độc tố vẫn không bị phá hủy hoàn toàn. Đây là lý do không ít trường hợp ngộ độc xảy ra dù thực phẩm “đã được nấu chín kỹ”.

Trong dịp nghỉ lễ, nguy cơ này càng gia tăng khi nhiều gia đình tổ chức các hoạt động dã ngoại, ăn uống ngoài trời. TS.BS Lê Ngọc Duy, Trưởng khoa Cấp cứu và Chống độc, Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết khi thực phẩm được mang ra khỏi môi trường bảo quản an toàn như tủ lạnh và tiếp xúc với nhiệt độ cao trong thời gian dài, vi khuẩn có thể phát triển nhanh, làm tăng nguy cơ ngộ độc.

Bên cạnh đó, điều kiện vệ sinh ngoài trời thường không bảo đảm, thiếu nước sạch, dụng cụ rửa tay, thực phẩm dễ bị nhiễm bẩn từ côn trùng, bụi hoặc động vật. Các món ăn phổ biến như thịt nướng, hải sản, thực phẩm từ sữa, salad hoặc bánh mì kẹp đều là những loại dễ bị nhiễm khuẩn nếu không được chế biến và bảo quản đúng cách.

Đáng lưu ý, các triệu chứng ngộ độc thực phẩm có thể xuất hiện rất nhanh, từ vài phút đến vài giờ sau khi ăn, với biểu hiện như buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, sốt. Trong một số trường hợp nặng, người bệnh có thể gặp rối loạn hô hấp, thần kinh, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Tương tự, kỳ nghỉ lễ giỗ Tổ Hùng Vương và dịp 30/4 - 1/5 mới bắt đầu, nhưng Bệnh viện 19-8 (Hà Nội) đã tiếp nhận liên tiếp các trường hợp ngộ độc nặng, phức tạp. Theo bác sĩ Chu Đức Thành, khoa điều trị tích cực và chống độc, chỉ trong những ngày đầu nghỉ lễ, khoa đã tiếp nhận liên tiếp 3 trường hợp phải hồi sức tích cực.

Trường hợp đầu tiên là người bệnh ngộ độc thuốc hạ huyết áp nhóm chẹn kênh canxi (amlodipin) liều cao. Người này uống hơn 30 viên amlodipin loại 5mg và nhập viện sau khoảng 12 giờ. Khi vào viện, bệnh nhân rơi vào tình trạng sốc giãn mạch, tụt huyết áp kháng trị và suy đa cơ quan.

Các bác sĩ đã phải sử dụng đồng thời nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu như thuốc vận mạch liều cao, lọc máu liên tục, thay huyết tương, truyền canxi và insulin liều cao nhằm cải thiện huyết động, tăng co bóp cơ tim và hỗ trợ chuyển hóa tế bào.

Một trường hợp khác nhập viện trong tình trạng suy gan cấp nghi do dùng thuốc nam không rõ nguồn gốc. Theo người nhà, bệnh nhân bị đau khớp vai nên tự mua thuốc nam về uống trong khoảng một tháng. Khi nhập viện, người bệnh xuất hiện vàng da rõ, suy gan cấp, rối loạn đông máu và có nguy cơ tiến triển nhanh đến hôn mê gan.

Trước diễn biến nặng, các bác sĩ đã triển khai thay huyết tương cấp cứu nhằm hỗ trợ loại bỏ độc chất và giảm tổn thương gan trong giai đoạn cấp. Ca bệnh thứ ba là người bệnh nhập viện trong tình trạng hôn mê, sốt cao, tim đập nhanh, được chẩn đoán cơn bão giáp trên nền sử dụng methamphetamin.

Theo bác sĩ Thành, methamphetamin có thể làm tăng phóng thích catecholamine, từ đó khởi phát hoặc làm nặng thêm cơn bão giáp - tình trạng nội tiết nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời. Hiện người bệnh đang được hồi sức tích cực với các biện pháp an thần, thở máy, kiểm soát nhịp tim, dùng thuốc kháng giáp, corticoid và hỗ trợ đa cơ quan.

Từ các ca bệnh nhập viện liên tiếp, bác sĩ Thành cảnh báo nghỉ lễ thường là thời điểm gia tăng các trường hợp cấp cứu nặng liên quan đến ngộ độc thuốc do tự ý sử dụng hoặc dùng quá liều, thực phẩm không bảo đảm an toàn, lạm dụng rượu bia và sử dụng chất kích thích.

Khi có biểu hiện bất thường như nôn ói, đau bụng, lơ mơ, khó thở, sốt cao, co giật hoặc rối loạn ý thức sau khi dùng thuốc, ăn uống hay sử dụng chất lạ, người dân cần nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa quyết định đến tiên lượng và khả năng hồi phục của người bệnh.