Vào rạng sáng thứ Năm (14/5) theo giờ Trung Quốc, Tổng thống
Mỹ Donald Trump đã tới Bắc Kinh, bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc.
Phái đoàn tháp tùng ông có hơn chục lãnh đạo hàng đầu của các doanh nghiệp Mỹ,
gồm CEO nhà sản xuất máy bay Boeing Kelly Ortberg, CEO tập đoàn công nghệ Apple
Tim Cook, CEO hãng xe điện Tesla Elon Musk, CEO nhà phát triển con chip di động
Qualcomm Cristiano Amon và CEO Coherent Jim Anderson… Coherent là một trong những
nhà cung cấp laser quang học quan trọng cho các trung tâm dữ liệu.
CEO hãng chế tạo chip Nvidia Jensen Huang cũng có mặt trong
phái đoàn, theo xác nhận của Nvidia vào thứ Tư (13/5).
“Ông Huang tham dự cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo
Mỹ - Trung theo lời mời của Tổng thống Trump, nhằm ủng hộ nước Mỹ và các mục
tiêu của chính quyền”, người phát ngôn của Nvidia xác nhận với tờ báo Nikkei
Asia.
Thông tin ông Huang tháp tùng Tổng thống Trump được xác nhận
vào phút chót, sau khi CEO Nvidia được nhìn thấy lên chuyên cơ Không lực Một
trước giờ khởi hành tới Trung Quốc. Trước đó, tên ông không có trong danh sách
các lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ dự kiến đi cùng ông Trump tới Bắc Kinh.
Sự có mặt của ông Huang trong chuyến đi diễn ra giữa lúc triển
vọng Nvidia bán con chip AI H200 cho Trung Quốc vẫn còn bỏ ngỏ. Washington đã
cho phép Nvidia xuất khẩu dòng con chip phục vụ huấn luyện mô hình AI này sang
Trung Quốc từ vài tháng trước, nhưng Bắc Kinh đến nay vẫn chưa cấp phép cho các
doanh nghiệp trong nước mua hàng.
Theo tờ báo Nikkei Asia, sự chậm trễ này được cho là nhằm bảo
vệ nỗ lực phát triển con chip AI nội địa của các hãng công nghệ Trung Quốc như
Huawei và Cambricon Technologies. Bắc Kinh cũng đang đẩy mạnh sản xuất con chip
tiên tiến để phục vụ mục tiêu tự chủ trong lĩnh vực AI.
Hiện chưa rõ cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc
Tập Cận Bình có đề cập tới việc Nvidia bán con chip cho thị trường Trung Quốc
hay không. Trước đó, tờ báo Nikkei Asia đưa tin Bắc Kinh đang soạn thảo quy định
đối với các tập đoàn công nghệ lớn trong nước như Alibaba, Tencent và ByteDance
về việc mua con chip Nvidia. Theo dự thảo này, các doanh nghiệp Trung Quốc sẽ
phải giải trình lý do cần sử dụng con chip nước ngoài thay vì ưu tiên các giải
pháp trong nước.
Đây là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ tới Trung
Quốc sau chuyến thăm của chính ông Trump và năm 2017. Trong hai ngày làm việc tại
Bắc Kinh, ông Trump dự kiến dự lễ đón chính thức tại Đại lễ đường Nhân dân,
thăm Thiên Đàn - quần thể tôn giáo hoàng gia có lịch sử khoảng 600 năm - và dự
quốc yến.
Theo các nhà phân tích, trong chuyến thăm này, ông Trump muốn
đạt được những kết quả kinh tế cụ thể. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng tìm cách duy trì thỏa
thuận đình chiến thương mại mong manh với Bắc Kinh - trong đó hai bên tạm xuống
thang một số biện pháp thuế quan và hạn chế xuất khẩu - giữa lúc tỷ lệ ủng hộ của
ông trong nước chịu sức ép do chiến sự Iran.
Hai bên đang tìm cách duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại
đạt được hồi tháng 10 năm ngoái, theo đó Washington tạm dừng áp các mức thuế
quan ba chữ số đối với hàng hóa Trung Quốc, còn Bắc Kinh rút lại các biện pháp
siết nguồn cung đất hiếm toàn cầu. Đất hiếm là nhóm vật liệu thiết yếu trong
nhiều lĩnh vực, từ xe điện đến sản xuất vũ khí.
Hai bên cũng dự kiến thảo luận về các cơ chế thúc đẩy thương
mại và đầu tư song phương, cũng như đối thoại về AI. Theo các quan chức Mỹ,
chính quyền ông Trump muốn Trung Quốc tăng mua máy bay Boeing, nông sản và năng
lượng của Mỹ nhằm thu hẹp thâm hụt thương mại - vấn đề lâu nay khiến ông Trump
không hài lòng.
Ở chiều ngược lại, Bắc Kinh muốn Washington nới lỏng các hạn
chế xuất khẩu thiết bị sản xuất con chip và các dòng con chip tiên tiến.
Ngoài thương mại, chương trình nghị sự giữa hai bên còn bao gồm nhiều vấn đề nhạy cảm, từ chiến sự Iran đến việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Ông Trump được cho là sẽ đề nghị Trung Quốc vận động Tehran đạt thỏa thuận với Washington nhằm chấm dứt xung đột, dù trước đó ông từng nói Mỹ không nhất thiết cần sự hỗ trợ của Bắc Kinh.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng ông Trump bước vào cuộc gặp với vị thế không còn
thuận lợi như trước. Các tòa án Mỹ đã hạn chế khả năng ông áp thuế quan đối với
hàng hóa từ Trung Quốc và các nước khác. Chiến sự Iran cũng đẩy lạm phát trong
nước tăng lên, đồng thời làm gia tăng nguy cơ Đảng Cộng hòa của ông mất quyền
kiểm soát một hoặc cả hai viện Quốc hội trong cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ
vào tháng 11.
Trong khi kinh tế Trung Quốc cũng đang suy yếu, ông Tập Cận
Bình không chịu sức ép kinh tế và chính trị tương tự.
“Chính quyền ông Trump cần cuộc gặp này hơn phía Trung Quốc,
vì họ muốn chứng minh với cử tri Mỹ rằng chuyến đi có thể mang lại các thỏa thuận
cụ thể và lợi ích kinh tế rõ ràng”, bà Liu Qian, nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc
điều hành công ty tư vấn địa chính trị Wusawa Advisory tại Bắc Kinh, nhận xét.
