Nâng tầm đặc sản vùng cao để chinh phục thị trường quốc tế
VVũ Khuê
Chọn cỡ chữ
Những sản vật gắn liền với đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số đang đứng trước cơ hội lớn để bước ra thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, để chuyển hóa từ lợi thế bản địa thành thương hiệu quốc tế, các doanh nghiệp và hợp tác xã không chỉ cần sản phẩm ngon, mà phải chuẩn hóa quy trình, thay đổi tư duy sản xuất và tận dụng hiệu quả các chính sách bệ phóng...
Nhiều đặc sản từ các địa phương miền núi đứng trước cơ hội lớn để bước ra thị trường toàn cầu - Ảnh: Vũ Khuê.
Lợi thế bản địa hoàn toàn có thể trở
thành cơ hội xuất khẩu khi được gắn với tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng
và kết nối thị trường. Tuy nhiên, từ một đơn hàng xuất khẩu đến việc duy trì sự
hiện diện và xây dựng thương hiệu bền vững tại thị trường nước ngoài vẫn là một
hành trình dài đầy thử thách.
NHỮNG “TẤM HỘ CHIẾU” BƯỚC RA BIỂN LỚN
Một trong những câu chuyện thành công
tiêu biểu là sản phẩm miến dong của Hợp tác xã Miến dong Tài Hoan (tỉnh Thái
Nguyên). Từ cây dong riềng vốn gắn bó lâu đời với đời sống đồng bào Tày, Nùng,
hợp tác xã đã tổ chức lại sản xuất, ứng dụng công nghệ, kiểm soát chặt chẽ các
chỉ tiêu chất lượng và hoàn thiện bao bì.
Tại toạ đàm “Đưa
đặc sản vùng cao vươn ra thế giới - Từ lợi thế bản địa đến thương hiệu quốc tế”, bà Trần Minh Anh, đại diện Hợp tác xã
Miến dong Tài Hoan nhấn mạnh muốn bước vào thị trường lớn thì phải thay đổi cách tổ chức sản xuất nhưng
không được đánh mất giá trị truyền thống.
“Chúng tôi bắt đầu từ việc xây dựng
vùng nguyên liệu, liên kết với 700 hộ dân trên quy mô 70 ha, hướng dẫn kỹ
thuật, bao tiêu sản phẩm; đồng thời đầu tư nhà xưởng, máy móc, kiểm soát quy
trình từ củ dong riềng đến tinh bột, tráng miến, sấy và đóng gói”, bà Minh Anh chia sẻ.
Bước ngoặt lớn đến với Tài Hoan khi
sản phẩm được Sở Công Thương hỗ trợ mang sang Cộng hòa Séc trưng bày. Nhờ chất
lượng vượt trội, lô hàng đầu tiên 5,3 tấn đã chính thức xuất khẩu sang Séc.
Tính đến nay, Hợp tác xã đã xuất khẩu tổng cộng hơn 40 tấn miến dong sang các
thị trường khó tính như Cộng hòa Séc, Mỹ, Australia và Hàn Quốc, đồng thời xúc
tiến mở rộng sang Đức và Nhật Bản.
Các diễn giả chia sẻ tại toạ đàm - Ảnh: TCCT.
Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng là một nỗ lực không ngừng nghỉ. Bà Minh Anh trải lòng: "Để có được một lô hàng xuất khẩu, chúng tôi phải mất hơn một năm gửi mẫu kiểm nghiệm, kiểm tra dư lượng, hoàn thiện bao bì, nhãn mác và làm các thủ tục xuất nhập khẩu. Yếu tố quyết định thành công không chỉ là sản phẩm ngon, mà là khả năng biến chất lượng truyền thống thành một quy trình sản xuất có thể kiểm soát và chứng minh được. Việc chứng nhận OCOP 5 sao quốc gia cùng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm khắt khe đã trở thành những “tấm hộ chiếu” uy tín giúp miến dong Tài Hoan chinh phục đối tác ngoại".
Tương tự, Công ty TNHH Ba Ka tại tỉnh
Gia Lai cũng ghi dấu ấn với dòng sản phẩm Cà phê Già Làng. Khai thác nguồn cà
phê từ vùng đất đỏ bazan quanh núi lửa Chư Đăng Ya của đồng bào Gia Rai, doanh
nghiệp đã kết hợp phương pháp rang củi truyền thống với quy trình sản xuất
chuẩn hóa. Nhờ đảm bảo an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, các sản phẩm
cà phê chế biến sâu của Ba Ka đã đường hoàng xuất khẩu chính ngạch sang Mỹ và
Nhật Bản.
THÁO GỠ “NÚT THẮT” CHO ĐẶC SẢN VÙNG CAO
Dù đã có những điển hình thành công,
song nhìn tổng thể, bức tranh xuất khẩu nông sản vùng cao vẫn còn nhiều điểm
nghẽn. Phần lớn quy mô sản xuất tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn ở
dạng nhỏ lẻ, chất lượng chưa đồng đều, năng lực chế biến và bảo quản còn hạn
chế. Nhiều phương thức sản xuất truyền thống chưa được chuẩn hóa thành quy
trình có thể kiểm soát, trong khi các doanh nghiệp, hợp tác xã tại đây thường
thiếu vốn, công nghệ và nhân lực chuyên môn.
Bên cạnh đó, các chủ thể sản xuất còn
thiếu thông tin thị trường, thiếu kỹ năng phát triển sản phẩm phù hợp với thị
hiếu quốc tế, cũng như hạn chế về nguồn lực để quảng bá thương hiệu ra nước
ngoài.
Đánh giá về thực trạng và cơ hội tháo
gỡ khó khăn này, ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại
Nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết ngày 6/4/2026,
Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 626/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình
“Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026 - 2030” (Chương trình GoGlobal).
Chương trình hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh
tranh, phát triển thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bộ Công Thương cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang phối hợp tích cực
với các địa phương để đưa GoGlobal đi vào chiều sâu.
Ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp.
“Hàn Quốc đã rất thành công với sâm khi chế biến ra hàng loạt sản phẩm từ mỹ phẩm đắp mặt, viên nén, bột sâm đến trà sâm. Trong khi đó, chúng ta chủ yếu vẫn dừng lại ở việc ngâm rượu. Nếu cứ giữ nguyên cách làm cũ thì rất khó bán. Chúng ta phải học hỏi kinh nghiệm quốc tế, đa dạng hóa chế biến sâu. Bệ phóng từ Quyết định 626/QĐ-TTg sẽ cho chúng ta một hệ sinh thái để chuyển hóa sâm Ngọc Linh từ sản vật bản địa thành ngành hàng trăm triệu, thậm chí tỷ USD”, ông Tiến nhận định.
Để tận dụng hiệu quả chương trình này, ông Tiến nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết nối các khâu hỗ trợ thành một quy trình xuyên suốt: từ phát triển vùng nguyên liệu, chuẩn hóa sản xuất đến xây dựng thương hiệu và tổ chức phân phối. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp sẽ tạo nên một hệ sinh thái hỗ trợ xuất khẩu thiết thực.
Nhìn lại bài học thành công của nông
sản Việt Nam thời gian qua, ông Nguyễn Minh Tiến khẳng định Việt Nam hoàn toàn
có thể tự tin đưa các đặc sản vùng cao vươn xa nếu có cách tiếp cận đúng đắn.
“Chúng ta đã thấy gạo ST25 hai lần
được vinh danh ngon nhất thế giới, tạo dựng vị thế vững chắc cho thương hiệu
gạo Việt. Hiện nay, chúng ta tiếp tục có các sản phẩm gạo phát thải thấp từ dự
án 1 triệu ha lúa - một hướng đi mà thị trường Nhật Bản rất quan tâm. Dự kiến
tại hội chợ thế giới Green Expo 2027, những sản phẩm đặc sản này sẽ tiếp tục
được giới thiệu ra công chúng quốc tế”, ông Tiến chia sẻ.
Từ câu chuyện của gạo hay sầu riêng,
ông Tiến chỉ ra bài học quý giá về tư duy phát triển sản phẩm. Cách
đây 5 năm, ít ai nghĩ Việt Nam có thể đạt doanh số xuất khẩu sầu riêng lớn,
nhưng hiện nay chúng ta đã chiếm tới 50% thị phần tại Trung Quốc (ngang ngửa
Thái Lan) và dự kiến đạt kim ngạch trên 3 tỷ USD. Nhờ đó, nhiều hộ gia đình
đồng bào dân tộc thiểu số chỉ với 1-2 ha sầu riêng đã có thu nhập cả tỷ đồng
mỗi năm, thoát nghèo bền vững.
Một ví dụ khác là chanh dây. Trước đây
thế giới chỉ biết đến chanh dây của Ecuador, nhưng nhờ chuyển đổi sản xuất,
Việt Nam hiện đã vượt mốc xuất khẩu 200 triệu USD.
Từ những thực tế trên, Giám đốc Trung
tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp đặt vấn đề về việc thay đổi tiếp cận đối
với các đặc sản giá trị cao khác, điển hình như sâm Ngọc Linh tại Tây Nguyên và
các tỉnh miền núi.
10 tháng năm 2026, xuất khẩu chè tăng 4,3% về giá trị, nhưng giảm 4,6% về lượng so với cùng kỳ. Trước biến động thị trường, ngành chè cần đa dạng hóa đầu ra, nâng cao chất lượng, đẩy mạnh chế biến sâu để tăng trưởng bền vững...
Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực với 488/489 đại biểu tán thành. Luật có hiệu lực từ 01/6/2027, nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh đầu tư và bảo đảm an ninh cung ứng điện…
Trong bối cảnh cả nước bước vào giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu đạt tăng trưởng kinh tế từ 10%/năm trở lên, hệ thống năng lượng quốc gia đang đối mặt áp lực cung ứng rất lớn. Nhu cầu phụ tải tăng đột biến cùng hàng loạt điểm nghẽn về cơ cấu nguồn, chuỗi cung ứng nhiên liệu và nguồn vốn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt nhằm bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng cho nền kinh tế.
Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 384/2026/NĐ-CP và chính thức đưa vào thực thi từ ngày 01/01/2027 được xem là bước ngoặt quan trọng, chấm dứt tình trạng thiếu hụt bộ tiêu chí định lượng xác định xuất xứ hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước...
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp
cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.
Sau 5 năm tạm dừng thi công vì thiếu vốn, tuyến đường tránh phía Nam Bảo Lộc dài hơn 15km được tái khởi động. Dự kiến hoàn thành và đưa vào sử dụng tháng 3/2028. Công trình nhằm giải quyết dứt điểm ùn tắc trên Quốc lộ 20 đoạn qua trung tâm Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...
Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...
Nhìn lại di sản và thành tựu của Thời báo Kinh tế Việt Nam - Tạp chí Kinh tế Việt Nam trong 35 năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ đo bằng lượng thông tin phục vụ bạn đọc hàng ngày, hàng giờ, cũng...
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...