Các lãnh đạo ngành dầu khí Mỹ cảnh báo khủng hoảng nhiên liệu đã bắt đầu trong bối cảnh tồn kho toàn cầu suy giảm, nguồn dự phòng dần cạn kiệt và xung đột Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung...

Suốt nhiều tháng qua, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp dầu khí Mỹ đã cảnh báo rằng việc eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài chắc chắn sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng nhiên liệu. Giờ đây, họ cho rằng cuộc khủng hoảng ấy đã bắt đầu.

NGUỒN DỰ PHÒNG DẦN CẠN KIỆT

Theo tờ báo Wall Street Journal, tồn kho nhiên liệu thương mại trên toàn cầu đã liên tục giảm trong hơn 6 tháng qua, trong khi các kho dự trữ chiến lược cũng không còn nhiều dầu thô để tiếp tục đưa ra thị trường.

Áp lực nguồn cung càng gia tăng sau khi các cuộc tấn công tuần trước khiến một đường ống dẫn dầu quan trọng của Saudi Arabia phải ngừng hoạt động. Tuyến đường ống này giúp nước này vận chuyển dầu theo tuyến không đi qua eo biển Hormuz. Theo ước tính của các nhà phân tích, vụ việc này làm gián đoạn nguồn cung ít nhất 2,5 triệu thùng dầu/ngày, khiến thị trường dầu toàn cầu vốn đã khan hiếm càng thêm căng thẳng.

“Những biện pháp dự phòng đã giúp hạn chế rủi ro về giá cả và nguồn cung. Tuy nhiên, đến nay, dư địa sử dụng các biện pháp đó gần như không còn, trong khi khả năng dự phòng của hệ thống năng lượng đã giảm đáng kể so với khi tình trạng gián đoạn mới bắt đầu”, ông Mike Wirth, CEO hãng dầu khí Chevron, phát biểu ngày 11/9 tại một hội nghị năng lượng ở Austin, bang Texas, Mỹ.

Theo ông Wirth, rất khó dự báo giá dầu sẽ diễn biến ra sao, nhưng lúc này giá dầu khó có thể nhanh chóng giảm trở lại.

“Tôi ước mình có thể chỉ ra một lý do để tin rằng tình hình sẽ dịu đi, nhưng hiện rất khó thấy điều đó xảy ra”, ông Wirth nói.

Các chuyên gia năng lượng lâu năm cảnh báo tình hình có nguy cơ vượt khỏi tầm kiểm soát khi chiến tranh Mỹ - Iran vẫn chưa có lối thoát.

Giá dầu diesel tại Mỹ đã tăng lên mức kỷ lục 6,23 USD/gallon, trong khi giá xăng, từng giảm xuống dưới 4 USD/gallon vào mùa hè, đã tăng trở lại mức 4,32 USD/gallon. Một số nhà phân tích năng lượng cho biết giới đầu tư đang đặt câu hỏi về thời điểm giá nhiên liệu cao sẽ buộc người tiêu dùng nước này cắt giảm mua sắm hay không.

Trước đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump nhiều lần cam kết với người dân Mỹ rằng giá nhiên liệu bán lẻ sẽ giảm và nguồn cung năng lượng từ Trung Đông sẽ tiếp tục tăng.

Tại một sự kiện của G20 ở Houston ngày 14/9, Bộ trưởng Nội vụ Mỹ Doug Burgum cho rằng giá nhiên liệu dưới thời chính quyền tiền nhiệm cũng từng cao như hiện nay. Theo ông, người Mỹ có thể đã phải chịu mức giá cao này trong thời gian dài nếu chính sách hạn chế nguồn cung năng lượng và đóng cửa các nhà máy lọc dầu của cựu Tổng thống Joe Biden tiếp tục được thực hiện.

“Nếu viết về giá nhiên liệu, hãy nhớ dùng từ ‘tạm thời’, bởi đây chỉ là một sự gián đoạn tạm thời”, ông Burgum nói với các phóng viên.

MỸ TÌM CÁCH HẠ GIÁ NHIÊN LIỆU

Nhà Trắng cho rằng có thể hạ nhiệt giá nhiên liệu bằng hai biện pháp: thúc đẩy Venezuela tăng sản lượng dầu và mở rộng công suất lọc dầu tại Mỹ. Trong những tháng gần đây, các quan chức Mỹ tập trung thúc đẩy những thỏa thuận nhằm nâng sản lượng dầu của Venezuela.

Bên cạnh nỗ lực tăng nguồn cung, ông Trump cũng trực tiếp gây sức ép với các hãng dầu khí. Ngày 3/8, ông viết trên mạng xã hội Truth Social rằng CEO Chevron đã không ghi nhận vai trò của chính quyền đối với thành công của ngành dầu khí, đồng thời yêu cầu Chevron và các công ty trong ngành “giảm giá dầu bán lẻ cho người tiêu dùng ngay lập tức”.

Tuy nhiên, lo ngại trong ngành năng lượng tiếp tục gia tăng trong bối cảnh căng thẳng tại Vùng Vịnh chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

“Trong hầu hết các cuộc đàm phán, lợi thế thường thuộc về bên có thời gian và sẵn sàng kiên nhẫn”, ông Wil VanLoh, nhà sáng lập kiêm CEO Quantum Capital Group, phát biểu tại hội nghị ở Austin.

Nói về Iran, ông VanLoh nhận định nước này sẵn sàng chịu đựng bởi người dân đã phải trải qua nhiều khó khăn trong suốt nhiều thập kỷ.

Trung Quốc cũng đang góp phần khiến thị trường dầu toàn cầu thêm thắt chặt. Trong nhiều tháng, nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới dựa vào kho dầu thô của mình để đáp ứng gần một nửa nhu cầu tiêu thụ mỗi ngày, qua đó giảm bớt sức ép mua trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết trong những tuần gần đây, Trung Quốc đã tăng mua dầu trở lại từ các nhà cung cấp nước ngoài.

Giá dầu thô WTI của Mỹ đã tăng 19% trong 3 tuần qua, lên hơn 100 USD/thùng, khi các cuộc tấn công tại Trung Đông leo thang. Iran đã tấn công các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, bất chấp tuyên bố của ông Trump và các quan chức cấp cao rằng Mỹ đã hộ tống một số tàu vượt qua eo biển mà không bị phát hiện.

Từ Yemen, lực lượng Houthi gần đây đã tấn công cơ sở hạ tầng và các mục tiêu quân sự của Saudi Arabia, đồng thời làm hư hại đường ống Đông - Tây nối mỏ dầu Abqaiq với Yanbu al-Bahr, một thành phố cảng lớn của Saudi Arabia bên bờ Biển Đỏ.

Ông Trump cam kết gia tăng sức ép kinh tế với Iran và loại trừ khả năng đưa quân tham chiến trên bộ. Ông dự báo cuộc chiến sẽ kéo dài đến cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, nhưng giới đầu tư cho rằng xung đột sẽ còn tiếp diễn lâu hơn.

Theo ông Dan Pickering, nhà sáng lập công ty tài chính Pickering Energy Partners, nguồn cung dầu diesel đang khan hiếm do nhiều nhà máy lọc dầu phải ngừng hoạt động vì các cuộc xung đột tại Trung Đông và Nga. Nhu cầu loại nhiên liệu này được dự báo sẽ tăng khi nông dân bước vào vụ thu hoạch và sử dụng nhiều máy móc hạng nặng.

“Không có giải pháp dễ dàng nào cho tình trạng thiếu dầu diesel”, ông Pickering nói.

Trong khi đó, ông Trump cho rằng Ukraine phải ngừng các cuộc tấn công vào Nga gây nguy hiểm cho nguồn cung dầu diesel toàn cầu.

Theo Wall Street Journal, hồi tháng 3, lãnh đạo ba công ty dầu khí lớn nhất Mỹ là ExxonMobil, Chevron và ConocoPhillips đã cảnh báo các quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump, trong đó có các ông Burgum và Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright, rằng việc eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài có thể gây thiếu hụt các sản phẩm lọc dầu như dầu diesel.

Tại hội nghị ngày 14/9, ông Burgum bác bỏ đồn đoán rằng Nhà Trắng đang nghiêm túc cân nhắc áp lệnh tạm cấm xuất khẩu các sản phẩm lọc dầu như dầu diesel. Theo ông, đội ngũ của Tổng thống Trump cho rằng biện pháp này sẽ không giúp hạ giá nhiên liệu.

“Chúng tôi sẽ làm bất cứ điều gì có thể giúp giảm giá trong nước. Nhưng chúng tôi cũng phải hành động một cách tỉnh táo, chứ không thể đơn giản cho rằng ngừng xuất khẩu sẽ khiến giá giảm một cách thần kỳ”, ông Burgum nói.