Chi phí năng lượng, vận chuyển và nguyên vật liệu đang leo thang do ảnh hưởng từ cuộc xung đột tại Iran, và người tiêu dùng nhiều khả năng sẽ bắt đầu cảm nhận rõ tác động này ngay trong mùa thu năm nay...

Cuộc chiến tại Iran đang làm thay đổi cả chuỗi cung ứng ngành may mặc toàn cầu. Không chỉ chi phí năng lượng và vận chuyển tăng lên mà giá nguyên vật liệu thô cũng đang tăng theo.

Giá sợi polyester, vốn được chiết xuất từ nhiên liệu hóa thạch, đã tăng vọt, trong khi giá bông cũng leo thang do lo ngại về nguồn cung, tình trạng thiếu phân bón và nỗi lo hiện tượng El Niño có thể ảnh hưởng đến mùa vụ trong thời gian tới. Để cân đối bài toán chi phí, các nhà sản xuất buộc phải xem xét lại quy trình sản xuất, trong khi các nhà bán lẻ phải cân nhắc giữa việc tăng giá bán và chấp nhận biên lợi nhuận mỏng hơn.

Người tiêu dùng nhiều khả năng sẽ bắt đầu cảm nhận rõ những tác động này ngay trong mùa thu năm nay. Vì các thương hiệu thường đặt hàng trước tới một năm, các nhà bán lẻ cảnh báo rằng chi phí tăng cao thực sự có thể ảnh hưởng đến giá sản phẩm trên kệ hàng vào mùa Xuân và mùa Hè năm sau.

Điều này có thể càng khiến người tiêu dùng, vốn đã phải chật vật với chi phí thực phẩm và năng lượng leo thang, càng thêm dè dặt trong việc chi tiêu, đồng thời đặt các nhà bán lẻ trước nguy cơ thua lỗ trên diện rộng.

NGUYÊN LIỆU TĂNG GIÁ ĐỒNG LOẠT, NHÀ SẢN XUẤT CHỊU ÁP LỰC NẶNG NỀ NHẤT

Đối với nhiều doanh nghiệp trong ngành may mặc, cuộc chiến tại Iran chỉ đơn thuần là cuộc khủng hoảng mới nhất mà họ phải đối mặt. Bên cạnh đại dịch, những rối loạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu và thuế quan của Mỹ, "đây thực sự là một chuỗi ngày tháng đầy biến động trong vài năm qua," ông Jakob Dworsky, đồng sáng lập thương hiệu thời trang tối giản Thụy Điển ASKET, chia sẻ. "Nếu nhìn lại từ thời điểm Covid-19 bùng phát, có cảm giác như mọi thứ chưa từng thực sự ổn định trở lại. Chúng tôi buộc phải liên tục thích nghi".

Trước khi xung đột nổ ra, giá polyester chỉ bằng khoảng một nửa so với giá bông. Nhưng sau đó, giá dầu thô tăng vọt đã đẩy giá loại vải tổng hợp này tại Trung Quốc lên mức cao nhất trong gần bốn năm. Plummy, công ty cung ứng cho các thương hiệu thuộc tập đoàn Inditex như Zara và Pull&Bear, ghi nhận giá sợi polyester tăng tới một phần tư chỉ trong vài tuần sau khi chiến sự bắt đầu.

Trong khi đó, giá bông cũng tăng vọt lên mức cao nhất trong hai năm, khi các nhà mua hàng đổ xô tìm kiếm nguyên liệu thay thế trong bối cảnh nguồn cung ngày càng thắt chặt. Với hiện tượng El Niño mùa này càng đe dọa thêm đến sản lượng thu hoạch, giá hợp đồng tương lai bông gần đây đã đạt mức cao nhất kể từ tháng 3/2024.

"Điều bất thường trong bối cảnh hiện tại là cả hai loại sợi chủ lực đều đang chịu áp lực về chi phí cùng một lúc," ông Julian Hügl, đối tác tại công ty tư vấn McKinsey & Co., nhận định. "Điều này khiến các thương hiệu mất đi khả năng thay thế linh hoạt giữa các loại chất liệu như thường lệ".

Theo ông Fazlul Hoque, Giám đốc điều hành công ty Plummy Fashion, nguyên vật liệu thô chiếm khoảng 60% chi phí của một chiếc áo thun cơ bản, trong khi biên lợi nhuận trung bình của các nhà máy sản xuất thường chỉ ở mức 2 - 3%. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng vẫn còn yếu, công ty này buộc phải tự gánh chịu phần chi phí phát sinh, thay vì chuyển gánh nặng đó sang cho khách hàng.

THƯƠNG HIỆU CÓ NHIỀU LỰA CHỌN HƠN, NHƯNG NGƯỜI TIÊU DÙNG KHÓ TRÁNH KHỎI ẢNH HƯỞNG

Trong khi các nhà sản xuất gần như không có nhiều lựa chọn khác ngoài việc phải tự xoay xở trước tình trạng chi phí tăng cao trên toàn bộ chuỗi cung ứng, các thương hiệu lại có nhiều phương án hơn để ứng phó. Họ có thể gây áp lực để các nhà cung cấp giảm giá, chuyển sang các loại sản phẩm thay thế, hoặc đơn giản là tăng giá bán sản phẩm của chính mình.

Một số nhà sản xuất và chuyên gia tư vấn cho rằng, nếu áp lực chi phí không sớm hạ nhiệt, các thương hiệu có thể sẽ sớm phải cân nhắc đến những giải pháp khác, như giảm trọng lượng vải, đơn giản hóa thiết kế, thay đổi tỷ lệ pha trộn chất liệu, hoặc lược bỏ bớt một số chi tiết sản phẩm nhằm bù đắp cho chi phí sản xuất tăng cao.

Dù vậy, ông Hügl ước tính giá bán các mặt hàng may mặc cơ bản cuối cùng có thể tăng từ 10% đến 20%, dù có thể phải mất đến một năm mới có thể thấy rõ toàn bộ tác động này.

Inditex, công ty mẹ của Zara, cho biết những gián đoạn tại khu vực Trung Đông đã đẩy chi phí vận chuyển và nguyên liệu đầu vào của họ tăng cao, và tác động này dự kiến sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến biên lợi nhuận gộp của công ty trong nửa cuối năm nay. Để giảm bớt ảnh hưởng từ chiến sự, công ty cho biết đã điều chỉnh phương thức vận chuyển và nguồn cung ứng, đồng thời tận dụng mạng lưới cung ứng trải rộng khắp hàng chục quốc gia.

"Đây thực sự là một môi trường cạnh tranh vô cùng khốc liệt," ông Jon Devine, chuyên gia kinh tế trưởng tại Cotton Incorporated, nhận định. "Vì vậy, từng xu một cũng đều có ý nghĩa quan trọng. Người tiêu dùng có thể sẽ không nhận ra sự thay đổi trong giá bông, nhưng các nhà bán lẻ theo dõi sát sao biên lợi nhuận của mình chắc chắn sẽ cảm nhận rõ, bởi mỗi xu tăng thêm đều có thể mang lại lợi ích hoặc gây tổn hại đáng kể cho họ".

Đối với nhiều nhà bán lẻ, mối lo ngại lớn nhất hiện nay chính là người tiêu dùng. Họ lo ngại rằng chi phí sinh hoạt ngày càng tăng cao có thể khiến khách hàng còn lại ít tiền hơn cho các khoản chi tiêu không thiết yếu.

Các nhà sản xuất đang theo dõi sát sao thị trường hàng hóa, các tuyến vận chuyển và xu hướng chi tiêu của người tiêu dùng để tìm kiếm dấu hiệu suy giảm nhu cầu. Tại Plummy, ông Hoque cho biết doanh thu công ty đã bắt đầu sụt giảm, và ông không kỳ vọng tình hình sẽ cải thiện cho đến khi chiến sự lắng xuống và giá cả bắt đầu trở lại bình thường.

Điều này khiến các doanh nghiệp như của ông Hoque rơi vào thế kẹt giữa chi phí ngày càng tăng và những khách mua hàng không sẵn lòng trả thêm tiền trong một thị trường đầy tính cạnh tranh. Kết quả là biên lợi nhuận vốn đã mỏng manh nay càng chịu thêm nhiều áp lực hơn nữa.

"Người mua hàng không quan tâm việc giá nguyên vật liệu thô đã tăng lên, bởi hiện tại họ có vô số lựa chọn khác," ông Hoque chia sẻ. "Nếu tôi từ chối sản xuất với mức giá lỗ, sẽ luôn có người khác sẵn sàng thay thế vị trí của tôi".