Áp lực cộng hưởng từ bất ổn địa chính trị, chi phí gia tăng và gián đoạn chuỗi cung ứng được dự báo sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới mùa du lịch hè trên toàn cầu...

Du lịch thường là một trong những ngành đầu tiên chịu tác động dây chuyền từ các biến động địa chính trị thế giới. Ngay cả khi xung đột không xảy ra trực tiếp tại điểm đến, yếu tố khoảng cách địa lý, cảm nhận sự rủi ro và những bất lợi không tránh khỏi - từ thiếu hụt nhiên liệu đến chi phí leo thang - đều có thể nhanh chóng làm thay đổi hành vi của du khách.

Trường hợp của Cyprus là một ví dụ điển hình. Là quốc đảo lớn thứ ba và đông dân nhất Địa Trung Hải, du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn của quốc gia này, nhưng hiện đang chịu ảnh hưởng rõ rệt. Cách Iran khoảng 1.200 km, một căn cứ hải quân của Anh trên đảo đã bị tấn công vào đầu tháng 3. Nhiều chính phủ đã khuyến cáo công dân thận trọng khi di chuyển, kéo theo làn sóng hủy chuyến du lịch, theo Politico. Bên cạnh đó, giá vé máy bay tăng mạnh cũng đang khiến nhu cầu sụt giảm thêm.

Với vai trò Chủ tịch luân phiên của Liên minh châu Âu (EU), Nicosia - thủ đô của Cyprus - đang chuẩn bị đăng cai hội nghị thượng đỉnh với sự tham dự của toàn bộ 27 quốc gia thành viên trong thời gian tới. Đây được kỳ vọng sẽ giúp cải thiện hình ảnh, khẳng định quốc gia này vẫn “mở cửa, ổn định và sẵn sàng đón khách”.

Sự kiện này cũng được kỳ vọng mang lại tác động tích cực cho nền kinh tế, khi góp phần lấp đầy công suất phòng khách sạn và nhà hàng - yếu tố mà ngành du lịch địa phương đang rất cần trong bối cảnh hiện nay.

LIỆU NGUỒN NHIÊN LIỆU CÓ ĐỦ ĐỂ DUY TRÌ CÁC CHUYẾN BAY?

Mới đây, người đứng đầu International Energy Agency - đơn vị tư vấn cho 32 quốc gia thành viên về nguồn cung và an ninh năng lượng - cảnh báo rằng lượng nhiên liệu máy bay hiện chỉ còn đủ cho khoảng sáu tuần vận hành.

Cơ quan này cho biết nếu châu Âu không thể bù đắp ít nhất một nửa lượng nhiên liệu nhập khẩu từ Trung Đông, “nguồn dự trữ sẽ chạm ngưỡng tới hạn”, có thể dẫn đến việc hủy chuyến bay.

Đây chỉ là một trong những hệ lụy từ việc Iran đóng cửa Strait of Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược nằm giữa Oman và Iran - trong hơn sáu tuần. Thông thường, khoảng 20 – 25% lượng nhiên liệu hàng không của châu Âu được vận chuyển qua tuyến đường này.

Giá nhiên liệu hàng không đã tăng gấp đôi trong tháng 3, và hãng hàng không EasyJet cho biết xu hướng này có thể tiếp diễn, kéo theo tác động lên giá vé sau kỳ nghỉ lễ Phục Sinh và xuyên suốt mùa hè. Nhiên liệu máy bay hiện chiếm hơn 20% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không.

Hãng hàng không Scandinavia SAS gần đây đã hủy 1.000 chuyến bay, trong khi các quốc gia phụ thuộc nhiều vào du lịch như Croatia, Hy Lạp và Bồ Đào Nha được dự báo sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ cuộc khủng hoảng. Các nhà phân tích của Deutsche Bank cũng cho biết với The New York Times rằng các hãng hàng không toàn cầu đã bắt đầu cắt giảm đường bay, đồng nghĩa với việc du khách có thể có ít lựa chọn hơn khi cần di chuyển.

TÁC ĐỘNG LAN RỘNG TỚI CÁC ĐIỂM ĐẾN KHÔNG NẰM TRONG VÙNG CHIẾN SỰ

Chiến tranh vẫn có thể ảnh hưởng đến du lịch, kể cả với những quốc gia không trực tiếp tham gia xung đột, đơn giản vì chúng cùng nằm trong một khu vực địa lý. Như Bloomberg nhận định, du lịch là một khoản chi mang tính tùy chọn, đặc biệt ở phân khúc cao cấp.

Khi không phải là nhu cầu thiết yếu, hoạt động này dễ bị tác động bởi những yếu tố hay sự kiện tưởng chừng không liên quan trực tiếp đến quyết định tiêu dùng, nhưng lại khiến du khách mất hứng thú.

Chính trị, dịch bệnh và chiến tranh là những ví dụ điển hình. Năm 2014, Gambia ghi nhận lượng đặt phòng khách sạn giảm 65% do lo ngại về dịch Ebola trong khu vực, dù quốc gia này không có ca nhiễm nào. Gần đây hơn, sau khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine, lượng đặt phòng tại các thành phố như Warsaw, Prague, Bratislava và Budapest - dù không chịu ảnh hưởng trực tiếp - cũng đồng loạt sụt giảm.

Bloomberg dẫn lại một nghiên cứu gần đây trên Tourism Management Journal về những hệ lụy của xung đột tại Ukraine. Theo đó, hòa bình, an toàn và an ninh là điều kiện thiết yếu cho mọi hoạt động kinh tế, đặc biệt là du lịch - lĩnh vực mà du khách luôn tìm cách tránh mọi rủi ro phát sinh. Điều này đồng nghĩa, “du lịch tới bất kỳ khu vực nào gần điểm nóng địa chính trị gần như chắc chắn sẽ chịu tác động”.

ÁP LỰC CHỒNG LÊN ÁP LỰC

Những lo ngại về giá vé máy bay tăng cao, tình trạng hủy chuyến, thiếu hụt nhiên liệu và thu hẹp mạng lưới đường bay - cùng với các vấn đề an toàn - đang cộng hưởng với cảm giác bất ổn tài chính và sự thiếu chắc chắn nói chung của người tiêu dùng.

Theo Bloomberg, chỉ số giá tiêu dùng đã tăng kể từ năm 2020, khiến một khoản chi 1 USD trước đây nay tương đương khoảng 1,26 USD. Mức tăng còn rõ rệt hơn ở các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm, điện và bảo hiểm ô tô. Áp lực chi phí đang lan rộng, đến mức ngay cả nhóm người tiêu dùng có thu nhập cao hơn cũng chuyển sang mua sắm tại các chuỗi bán lẻ có mức giá phải chăng như Walmart và Dollar Tree cho nhu cầu hàng tuần.

Bên cạnh đó, The New York Times cho biết nhiều hãng hàng không đang bổ sung các loại phí và phụ thu vào giá vé nhằm bù đắp chi phí nhiên liệu tăng cao, khiến người tiêu dùng phải chịu mức phí bay cao hơn bao giờ hết. Delta Air Lines đã tăng thêm 10 USD cho mỗi kiện hành lý, sau các đợt điều chỉnh tương tự từ United Airlines và JetBlue.

Chuyên gia tư vấn hàng không Robert Mann nhận định rằng các khoản phí bổ sung này có nguy cơ trở nên “cố định”, tức khó có khả năng được giảm xuống sau khi đã áp dụng.

Tóm lại, chiến tranh không chỉ làm gia tăng chi phí và gián đoạn nguồn cung, mà còn khiến du khách trở nên thận trọng hơn - kéo theo hệ quả là ngành du lịch bị ảnh hưởng, ngay cả tại những khu vực nằm ngoài vùng xung đột.