Giá nhiên liệu tăng vọt, căng thẳng ở Trung Đông và lệnh phong tỏa các cảng của Iran, đã gây ra làn sóng hủy chuyến bay trên diện rộng. Kế hoạch du lịch của hàng triệu người trước kỳ nghỉ lễ Ngày Quốc tế Lao động 1/5 có nguy cơ ảnh hưởng…

Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) cảnh báo ngay cả khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại và chiến sự Trung Đông kết thúc, nguồn cung nhiên liệu máy bay toàn cầu có thể mất nhiều tháng để trở lại bình thường.

Tình hình hiện trở nên căng thẳng khi Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo rằng châu Âu chỉ còn đủ nhiên liệu máy bay cho sáu tuần nữa trước khi xảy ra tình trạng thiếu hụt. Fatih Birol, giám đốc điều hành của IEA, cho biết sẽ sớm có thêm các chuyến bay bị hủy nếu nguồn cung dầu từ Trung Đông không được khôi phục trong vòng vài tuần.

Theo Janiv Shah, chuyên gia dầu mỏ tại Rystad Energy, chi phí sẽ ảnh hưởng nặng nề nhất đến các hãng hàng không "không phòng ngừa rủi ro" - những hãng chưa đặt mua dự trữ nhiên liệu trước ngày 28/2 với giá cố định.

Ngay cả easyJet, hãng đã cố định 70% nhu cầu nhiên liệu máy bay của mình ở mức 700 USD (516 bảng Anh), chưa bằng một nửa giá hiện tại là 1.500 USD mỗi tấn, cũng dự đoán sẽ thiệt hại 40 triệu bảng Anh vào mùa hè này cho mỗi 100 USD giá dầu tăng.

Trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung nhiên liệu hàng không trong mùa cao điểm du lịch, các hãng hàng không châu Âu đang kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) sớm triển khai các biện pháp ứng phó khẩn cấp nhằm bảo đảm hoạt động vận tải. Các hãng hàng không lớn như Air France, Lufthansa và Ryanair đã thông qua Hiệp hội Hàng không châu Âu gửi kiến nghị tới EU, đề nghị kích hoạt các biện pháp hỗ trợ khẩn cấp.

Trong đó, đáng chú ý là đề xuất thiết lập cơ chế thu mua nhiên liệu tập trung ở cấp liên minh, tương tự mô hình đã áp dụng đối với khí đốt trong khủng hoảng năng lượng trước đây. Hiệp hội cũng đề nghị điều chỉnh quy định về dự trữ dầu khẩn cấp, mở rộng sang nhiên liệu hàng không - lĩnh vực hiện chưa có yêu cầu dự trữ riêng. 

Tại Trung Quốc, nhiều hãng hàng không trong nước và khu vực, bao gồm Air China, China Eastern, Spring Airlines, China Southern và AirAsia, đã hủy hoặc tạm ngừng các dịch vụ đến các điểm đến phổ biến như Bangkok, Phuket, Viêng Chăn và Kuala Lumpur.

Dữ liệu từ Hangban Guanjia, một nền tảng theo dõi chuyến bay, cho thấy kể từ ngày 1/4, tất cả các chuyến bay trên một số tuyến, bao gồm Tây An - Phuket, Trùng Khánh - Phuket và Yên Đài - Bangkok, đã bị hủy cho đến hết tháng 5. Các tuyến bay đến châu Đại Dương cũng bị ảnh hưởng nặng nề, với tỷ lệ hủy chuyến trên các tuyến như Vũ Hán - Sydney và Quảng Châu - Darwin trên 50% trong tháng 4 và dự kiến sẽ còn tăng cao hơn nữa trong tháng 5.

Đối với du khách Trung Quốc, việc hủy chuyến này gây ảnh hưởng nhất định vì Đông Nam Á từng được xem là một lựa chọn thay thế tiết kiệm chi phí sau khi họ loại bỏ Trung Đông vì lo ngại về an toàn, còn châu Âu và châu Phi do vấn đề khoảng cách và giá cả.

Tương tự, xung đột Trung Đông leo thang và eo biển Hormuz bị đóng cửa khiến việc đi lại giữa châu Âu và Nhật Bản đã trở nên đắt đỏ hơn. Một số chuyến bay đã bị hủy giữa các thành phố lớn của châu Âu đến Nhật Bản, với điểm quá cảnh ở Trung Đông. 

Một số khu vực của Nhật Bản đã ghi nhận lượng khách châu Âu hủy chuyến. Tại vùng Hida - Takayama thuộc tỉnh Gifu, dưới chân dãy núi Alps Nhật Bản và gần Di sản thế giới Làng cổ Shirakawa-go, đã có khoảng 4.000 lượt hủy đặt phòng khách sạn và nhà nghỉ, chủ yếu là từ khách châu Âu, kể từ cuối tháng 3.

Theo ông Minoru Nakahata - đại diện Hợp tác xã Khách sạn và nhà nghỉ Hida-Takayama, việc đột ngột mất đi lượng khách từ châu Âu là một khó khăn lớn, vì sẽ không dễ dàng bù đắp khoản doanh thu bị mất bằng lượng khách từ các quốc gia khác.

“Chúng tôi đón tiếp số lượng lớn du khách đến từ Tây Ban Nha, Anh, Italy, Pháp, Đức và Hà Lan. Chúng tôi cũng đón rất nhiều du khách từ Israel. Không giống như khách Nhật Bản có thể quyết định đến đây vào phút chót, những vị khách từ châu Âu sẽ phải lên kế hoạch rất lâu ngay cả khi chiến sự kết thúc”, ông Nakahata nói.

Mới đây nhất, hãng hàng không Air Canada ngày 17/4 cũng thông báo sẽ tạm dừng dịch vụ trên một số chuyến bay đến Mỹ do chi phí nhiên liệu máy bay tăng vọt. Theo tuyên bố của hãng hàng không lớn nhất Canada, quyết định tạm dừng ảnh hưởng đến các chuyến bay nội địa và quốc tế, trong đó chặng bay từ Montreal và Toronto đến sân bay quốc tế John F. Kennedy (New York) sẽ tạm dừng từ ngày 1/6 - 25/10.

Chặng bay từ Toronto đến Salt Lake sẽ tạm dừng từ ngày 30/6 và dự kiến chỉ hoạt động trở lại từ năm 2027. Hãng Air Canada cho biết giá nhiên liệu máy bay đã tăng gấp đôi kể từ khi cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát ngày 28/2 vừa qua, do đó việc khai thác một số chặng bay không còn đảm bảo hiệu quả kinh tế.

Xa hơn nữa, những gián đoạn về du lịch, hàng không do xung đột ở Trung Đông đang ảnh hưởng nặng nề đến ngành du lịch Cape Town (Nam Phi). Các công ty du lịch tai đây cho biết sự bất ổn cùng giá vé máy bay tăng cao đã khiến nhiều du khách hủy hoặc hoãn các chuyến đi đường dài.

Việc hủy đặt chỗ của các du khách thường xuyên quay lại và các khách hàng chi tiêu cao đã khiến xe buýt du lịch phải hoạt động cầm chừng, ngay cả trong những ngày lẽ ra thường kín chỗ. Tại công ty du lịch Flight Centre, giám đốc điều hành Euan McNiel cho biết nhiều hành khách bị ảnh hưởng do hàng không hủy chuyến đang yêu cầu hoàn tiền thay vì đặt lại vé khác.

Các công ty du lịch ghi nhận xu hướng đã thay đổi, với thời gian đặt vé ngắn hơn, chi tiêu thận trọng hơn và ít chuyến du lịch nghỉ dưỡng cao cấp hơn. Với lực lượng lao động phụ thuộc vào hoạt động du lịch, sự không chắc chắn đang gây áp lực nặng nề. Các doanh nghiệp cho biết những tháng tới sẽ quyết định liệu có phải cân nhắc cắt giảm nhân viên hay không, nếu lượng khách du lịch từ Trung Đông không phục hồi.

“Sẽ có sự khác biệt trong chi tiêu du lịch trong tương lai, bởi vì khách du lịch sẽ không có thu nhập khả dụng như trước để chi tiêu cho các kỳ nghỉ và chuyến công tác, và khách hàng doanh nghiệp cũng vậy. Chúng ta sẽ thấy sự thay đổi trong mô hình du lịch trong năm tới”, Pieter Van Eck, Giám đốc điều hành chuỗi khách sạn Bon ở Nam Phi, nhận định.