Chuyển đổi thương mại toàn cầu, cơ hội đa dạng hóa và nâng cấp chuỗi giá trị của Việt Nam

Phát biểu tại sự kiện “The Year Ahead 2026” do Bloomberg Businessweek Vietnam tổ chức ngày 10/4, ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu Thị trường và Kinh tế toàn cầu của Ngân hàng UOB, đã đưa ra những nhận định sâu sắc về xu hướng tái định hình thương mại toàn cầu. Theo ông, mặc dù thương mại hàng hóa thế giới vẫn duy trì khả năng chống chịu tốt trong năm 2025, nhưng căng thẳng địa chính trị và giá năng lượng cao có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng thương mại toàn cầu trong năm 2026. Điều này đòi hỏi các quốc gia, trong đó có Việt Nam, phải có chiến lược ứng phó linh hoạt và hiệu quả.

Một trong những xu hướng quan trọng được ông Suan nhấn mạnh là sự dịch chuyển trong cơ cấu nhập khẩu của Mỹ kể từ năm 2018. Mexico và ASEAN đã vươn lên trở thành những nguồn cung nhập khẩu lớn nhất của Mỹ, trong khi tỷ trọng của Trung Quốc giảm mạnh. Cơ hội lớn cho các nền kinh tế ASEAN, bao gồm Việt Nam, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực cạnh tranh và hiệu quả sản xuất. Việt Nam cần phải nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng trong các sản phẩm xuất khẩu để duy trì và phát triển vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đối với Trung Quốc, cơ cấu thương mại cũng đang trải qua quá trình tái cân bằng. ASEAN đã trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc, và Việt Nam chiếm khoảng 4,7% tổng thương mại của Trung Quốc. Thực tế cho thấy mức độ hội nhập ngày càng sâu của Việt Nam vào mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng khu vực.

Tuy nhiên, theo chuyên gia kinh tế của Ngân hàng UOB, sự phụ thuộc quá lớn vào một số thị trường xuất khẩu chính, đặc biệt là Mỹ, khiến Việt Nam dễ bị tổn thương trước các biện pháp thuế quan và hạn chế thương mại. Do đó, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu không chỉ là lựa chọn mà là yêu cầu chiến lược.

Trong bối cảnh này, Việt Nam cần khai thác tối đa các hiệp định thương mại tự do đã ký kết, đồng thời mở rộng sang các thị trường nhập khẩu tăng trưởng nhanh tại Trung Đông, châu Phi, Mỹ Latinh và một số khu vực của châu Âu.

"Việt Nam có vị thế vững chắc trong lĩnh vực điện tử và bán dẫn, coi đây là nền tảng để vươn lên các phân khúc có giá trị cao hơn trong chuỗi giá trị. Hiện, Việt Nam đứng thứ tám toàn cầu về xuất khẩu các sản phẩm liên quan đến điện tử, với hơn 170 dự án bán dẫn có vốn đầu tư nước ngoài", ông Suan Teck Kin chia sẻ về triển vọng các ngành công nghiệp. 

Nhìn về tương lai, dù tăng trưởng GDP có dấu hiệu chững lại, hoạt động kinh tế của Việt Nam vẫn được hỗ trợ bởi các lĩnh vực sản xuất, xây dựng và dịch vụ, cùng với đà tăng mạnh của xuất khẩu và FDI. Tuy nhiên, rủi ro lạm phát đang gia tăng do tác động lan tỏa từ giá năng lượng, khiến Ngân hàng Nhà nước có thể duy trì chính sách tiền tệ ổn định trong suốt năm 2026.

Tại sự kiện, hầu hết các chuyên gia kinh tế đều nhận định, Việt Nam cần tận dụng tối đa cơ hội, nâng cao năng lực cạnh tranh, đa dạng hóa thị trường và sản phẩm, đồng thời phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao. Chỉ khi đó, Việt Nam mới có thể khẳng định vị thế của mình trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, đồng thời đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.