Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, Việt Nam đứng trước “bài toán” cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững. Để tạo sức bật mới, cần tận dụng cơ hội từ tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chủ động ứng phó với thách thức thương mại và biến đổi khí hậu…

Sáng 27/10, tại TP. Hồ Chí Minh, hội thảo quốc tế lần thứ 6 về các vấn đề kinh tế toàn cầu (6th Vietnam Symposium in Global Economic Issues - VSGE 2025) do Tổ chức Khoa học và Chuyên gia Việt Nam toàn cầu (AVSE Global) phối hợp với Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh đã chính thức khai mạc.

HỢP TÁC VÀ ĐỐI THOẠI ĐỂ TÌM “LỜI GIẢI” CHO TĂNG TRƯỞNG BỀN VỮNG

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS. TS. Hạ Thị Thiều Dao, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh VSGE 2025 mang đến một cơ hội quý báu để những người tham gia chia sẻ các nghiên cứu mới, trao đổi thông tin và thảo luận sâu về chính sách thương mại quốc tế, toàn cầu hóa và quản trị doanh nghiệp. Hội thảo hướng tới việc tạo ra một mạng lưới kết nối các học giả, nhà thực hành và nhà hoạch định chính sách để cùng nhau giải quyết các vấn đề trong bối cảnh bất ổn toàn cầu hiện nay.

Theo GS. Lương Tuấn Anh, Giám đốc Mạng lưới Kinh tế và Chính sách Toàn cầu AVSE Global; Giảng viên Đại học De Montfort (Vương quốc Anh), sự góp mặt của các đại biểu thể hiện cam kết chung trong việc cùng nhau giải quyết những vấn đề kinh tế cấp bách của thời đại. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng phức tạp, các bất ổn thương mại tiếp tục tạo ra rủi ro đáng kể cho mọi quốc gia.

“Là một trong những nền kinh tế mở nhất thế giới, Việt Nam luôn theo dõi sát sao các diễn biến quốc tế và tích cực tham gia vào quá trình hợp tác toàn cầu. Trong tình hình đó, đối thoại hợp tác, nghiên cứu dựa trên bằng chứng và hành động vì khí hậu trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, nhằm định hướng cho các giải pháp phát triển bền vững trong tương lai”, GS. Tuấn Anh nhấn mạnh.

Liên quan đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế 8 – 8,5% mà Chính phủ đặt ra, GS.  Lương Tuấn Anh nhận định đây được xem là mục tiêu đầy tham vọng. Các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới (WB) hay Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đều dự báo mức tăng trưởng của Việt Nam chỉ khoảng 6,6 – 6,7%, tức thấp hơn khoảng 2 điểm phần trăm so với mục tiêu của Chính phủ.

Dưới góc độ chuyên gia, GS. Lương Tuấn Anh cho rằng có thể nhìn nhận sự khác biệt này ở hai góc độ.

Thứ nhất, về phương pháp dự báo các tổ chức quốc tế như WB hay ADB là những đơn vị độc lập bên ngoài, trong khi Chính phủ là cơ quan điều hành, nắm rõ hơn về các nguồn lực nội tại cũng như những chính sách sắp được triển khai. Vì vậy, các tổ chức quốc tế thường dự báo dựa trên dữ liệu công khai và xu hướng kinh tế hiện tại, còn Chính phủ có thể căn cứ vào những yếu tố chưa được phản ánh đầy đủ ra bên ngoài, như các gói đầu tư công, chính sách thúc đẩy sản xuất – kinh doanh hay các biện pháp kích cầu tiêu dùng. Do đó, sự khác biệt giữa các con số dự báo có thể phản ánh góc nhìn và phạm vi thông tin khác nhau của từng bên.

Thứ hai, ngay cả khi mục tiêu cao hơn so với mức dự báo thực tế, điều này phản ánh sự khác biệt về cách tiếp cận. Các tổ chức quốc tế thường đưa ra dự báo mang tính kỹ thuật, dựa trên phân tích dữ liệu hiện hữu, trong khi mục tiêu của Chính phủ mang tính định hướng, thể hiện quyết tâm và tinh thần khích lệ nhằm tạo động lực cho toàn nền kinh tế.

“Việc đặt ra một mục tiêu tăng trưởng cao hơn có thể được xem như động lực để các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp cùng nỗ lực vượt qua thách thức, tương tự như một vận động viên đặt ra mục tiêu cao để phấn đấu đạt kết quả tốt nhất”, GS. Lương Tuấn Anh nhận định.

CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU

Theo GS. Lương Tuấn Anh, nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức nhưng cũng đi kèm với cơ hội, trải rộng từ lĩnh vực đầu tư công, tiêu dùng nội địa đến mục tiêu giữ vững tăng trưởng ổn định. 

Báo cáo tại hội thảo, GS. Haichao Fan, Đại học Phục Đán, Thượng Hải (Trung Quốc), cũng chỉ ra rằng Việt Nam có thể chịu tác động hai chiều từ các xung đột thương mại toàn cầu, đặc biệt là "cuộc chiến" thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc. Một mặt, các doanh nghiệp  sẽ gia tăng xuất khẩu sang các thị trường tiềm năng, đây là tín hiệu tích cực. Mặt khác, hoạt động sản xuất mở rộng cũng có nguy cơ làm gia tăng phát thải, gây áp lực lên môi trường.

Phân tích sâu hơn về vấn đề này, GS. Lương Tuấn Anh cho rằng các căng thẳng thương mại giữa các nền kinh tế lớn đang tạo ra những dịch chuyển đáng kể trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ suy giảm, Việt Nam nổi lên như một điểm đến tiềm năng, giúp mở rộng kim ngạch xuất khẩu.

“Trong xu thế phát triển toàn cầu, việc dựa vào lợi thế lao động giá rẻ hoặc công nghệ cũ không còn phù hợp. Các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là tại các thành phố lớn như TP. Hồ Chí Minh, cần chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, ứng dụng công nghệ cao, hướng tới các tiêu chuẩn ESG (Environmental, Social, Governance) để đáp ứng yêu cầu khắt khe từ các thị trường lớn. Đây không chỉ là điều kiện để duy trì xuất khẩu mà còn là con đường để phát triển bền vững”.

Tuy nhiên, đi kèm cơ hội là thách thức về môi trường khi các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất phần lớn vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu, tiêu tốn năng lượng và phát thải cao, thì lượng khí CO_₂ có nguy cơ gia tăng đáng kể. 

Như vậy, Việt Nam vừa hưởng lợi từ việc mở rộng xuất khẩu, vừa phải đối mặt với rủi ro gia tăng ô nhiễm và suy giảm chất lượng môi trường sống. Điều này đòi hỏi Chính phủ cần có chính sách trung hòa giữa hai tác động này, vừa tận dụng cơ hội thương mại, vừa đảm bảo định hướng phát triển xanh và bền vững.

Bên cạnh đó, GS. Lương Tuấn Anh cho biết trong các bài tham luận khác của các chuyên gia quốc tế tại hội thảo cũng chỉ ra rằng biến đổi khí hậu đang hiện hữu rõ ràng. Có thể thấy ngay tại TP. Hồ Chí Minh, những ngày gần đây liên tục xảy ra triều cường và mưa lớn, khiến việc đi lại của người dân gặp nhiều khó khăn. Đây là minh chứng rõ ràng cho những tác động ngày càng hiện hữu của biến đổi khí hậu.

Ngoài ra, các biện pháp phòng vệ thương mại đang được nhiều quốc gia áp dụng cũng làm gia tăng rủi ro đối với thương mại quốc tế, đặt ra yêu cầu mới cho doanh nghiệp Việt Nam trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh.