Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Từ hợp tác truyền thống sang hợp tác chiến lược chiều sâu

Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gia tăng và chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc mạnh mẽ, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ song phương.

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là chuyến công du nước ngoài đầu tiên với cương vị người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam sau Đại hội XIV, đồng thời là hoạt động đối ngoại cấp cao quan trọng nhất giữa hai nước trong năm 2026.

Chỉ trong 4 ngày với lịch trình hoạt động dày đặc từ hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình, các cuộc hội kiến với Thủ tướng Quốc Vụ viện Lý Cường, Ủy viên trưởng Ủy ban thường vụ Nhân Đại toàn quốc Triệu Lạc Tế, Chủ tịch Chính Hiệp toàn quốc Vương Hộ Ninh, cũng như các điểm đến như Khu mới Hùng An, phát biểu tại Đại học Thanh Hoa đến hành trình tàu cao tốc Bắc Kinh – Nam Ninh… đã gửi đi thông điệp rõ ràng: quan hệ với Trung Quốc không chỉ là ưu tiên đối ngoại, mà là một trục quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn của Việt Nam.

CỦNG CỐ CHÍNH TRỊ NỀN TẢNG CHO QUẢN TRỊ QUAN HỆ TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

Trọng tâm đầu tiên và xuyên suốt của chuyến thăm là củng cố nền tảng chính trị cho quan hệ hai nước. Lễ đón cấp Nhà nước với nghi thức cao nhất tại Đại lễ đường Nhân dân, do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình chủ trì, đã thể hiện rõ mức độ coi trọng mối quan hệ song phương Việt Nam - Trung Quốc.

Trong hội đàm cấp cao, hai bên tiếp tục khẳng định quan hệ Việt – Trung là lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu, đồng thời thống nhất thúc đẩy “Cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược” với định hướng “6 hơn”: Tin cậy chính trị cao hơn; Hợp tác quốc phòng - an ninh thực chất hơn; Hợp tác thực chất sâu sắc hơn; Nền tảng xã hội vững chắc hơn; Phối hợp đa phương chặt chẽ hơn; Kiểm soát và giải quyết bất đồng tốt hơn.

Và tất cả những tuyên bố giữa lãnh đạo hai nước đều được cụ thể hóa thành cơ chế vận hành, cụ thể: Duy trì tiếp xúc cấp cao thường xuyên, tăng cường vai trò kênh Đảng; Nâng cao hiệu quả cơ chế Đối thoại chiến lược “3 3” (Ngoại giao – Quốc phòng – Công an); Mở rộng phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật, an ninh và tư pháp.

Đặc biệt, hợp tác an ninh được mở rộng sang các lĩnh vực phi truyền thống như: phòng chống tội phạm xuyên biên giới, lừa đảo viễn thông, buôn bán người và tội phạm công nghệ cao – những vấn đề đang tác động trực tiếp tới ổn định xã hội và môi trường phát triển của cả hai nước.

Về các vấn đề nhạy cảm, nhất là trên biển, hai bên nhất trí tuân thủ nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao, kiên trì giải quyết bằng hiệp thương hữu nghị, phù hợp với luật pháp quốc tế trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS), không có hành động làm phức tạp tình hình hoặc mở rộng tranh chấp, đồng thời thúc đẩy DOC và đàm phán COC thực chất, hiệu lực. Điều này cho thấy tin cậy chính trị không chỉ là nền tảng, mà còn là công cụ để quản trị khác biệt trong bối cảnh mới.

ĐỊNH HÌNH TRỤ CỘT MỚI VỀ KINH TẾ, CÔNG NGHỆ VÀ HẠ TẦNG

Nếu chuyến thăm này một lần nữa xác định tin cậy chính trị là nền tảng, thì điểm nhấn lần này lại nằm ở việc đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết kinh tế chiều sâu.

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại học Thanh Hoa đã nêu rõ các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu lớn, công nghệ số, năng lượng sạch. Những định hướng này đã nhanh chóng được phản ánh trong các nội dung hội đàm và Tuyên bố chung giữa hai nước.

Hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ cao, tăng cường kết nối chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng, đồng thời đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Việc hình thành nhóm công tác về chuỗi sản xuất – cung ứng cho thấy hợp tác đang chuyển từ giao thương sang cùng tham gia và định hình chuỗi giá trị.

Đặc biệt, hợp tác hạ tầng được xác định là ưu tiên chiến lược. Hai bên nhất trí ưu tiên cao nhất cho hợp tác đường sắt, đánh giá cao việc hoàn thành trước thời hạn báo cáo nghiên cứu khả thi tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, hoan nghênh ký kết thỏa thuận hỗ trợ lập quy hoạch các tuyến Đồng Đăng – Hà Nội và Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng.

Trung Quốc sẵn sàng triển khai hợp tác với Việt Nam về vốn vay, công nghệ, đào tạo nhân lực lĩnh vực đường sắt và chỉ đạo doanh nghiệp có thực lực tham gia xây dựng, đưa hợp tác đường sắt trở thành điểm sáng mới trong quan hệ hai nước, góp phần mở rộng khả năng kết nối với các hành lang kinh tế khu vực và xa hơn.

Song song với đó, hợp tác tài chính – tiền tệ, bao gồm kết nối thanh toán xuyên biên giới bằng mã QR và nghiên cứu mở rộng sử dụng đồng nội tệ, cũng được thúc đẩy, góp phần hỗ trợ thương mại và đầu tư song phương theo hướng thuận lợi và ổn định hơn. Như vậy có thể thấy sự hợp tác giữa hai bên đang có bước chuyển từ hợp tác thương mại sang liên kết kinh tế – công nghệ – hạ tầng có chiều sâu và tính hệ thống.

MỞ RỘNG NỀN TẢNG XÃ HỘI VÀ PHỐI HỢP ĐA PHƯƠNG BẢO ĐẢM ĐỘ BỀN CHIẾN LƯỢC

Bên cạnh hai trụ cột chính trị và kinh tế, chuyến thăm cũng cho thấy sự chú trọng ngày càng rõ nét tới nền tảng xã hội và không gian hợp tác đa phương.

Các hoạt động giao lưu thanh niên, địa phương, văn hóa, giáo dục được đẩy mạnh; “Năm du lịch Việt Nam – Trung Quốc 2026–2027” được khởi động, cùng với các chương trình hợp tác giáo dục, đào tạo nghề và trao đổi học thuật. Những nội dung này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà góp phần xây dựng nền tảng xã hội bền vững cho quan hệ song phương.

Ở cấp độ khu vực và toàn cầu, hai bên tăng cường phối hợp trong các cơ chế như: APEC, ASEAN, Mekong – Lan Thương, đồng thời thúc đẩy thực thi các hiệp định thương mại như RCEP và ủng hộ các sáng kiến kết nối kinh tế khu vực.

Việc Trung Quốc ủng hộ Việt Nam đăng cai APEC 2027 và Việt Nam ủng hộ Trung Quốc đăng cai APEC 2026 cho thấy mức độ phối hợp và tin cậy ngày càng cao.

Qua Tuyên bố chung của hai nước có thể thấy quan hệ Việt – Trung đang được đặt trong một cấu trúc rộng hơn, nơi hợp tác song phương gắn với tình hình ổn định khu vực.

Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đạt được những kết quả về sự hợp tác toàn diện giữa hai nước. Ngoài ra còn cho thấy các kết quả đó vận hành trong một cấu trúc thống nhất mà Việt Nam chủ động xác lập theo hướng hiện đại, chất lượng cao, phù hợp với khát vọng phát triển đất nước trong cách mạng công nghiệp 4.0.

Đồng thời, qua chuyến thăm đã phản ánh sự ủng hộ tích cực ban đầu của phía Trung Quốc đối với cấu trúc mà Việt Nam đề xuất ngay trong bài phát biểu tại Đại học Thanh Hoa và được cụ thể hóa trong Tuyên bố chung của hai nước bao gồm: Tin cậy chính trị làm nền tảng; Kinh tế, công nghệ và hạ tầng làm động lực; Nền tảng xã hội và đa phương làm bảo đảm.