Công cụ chuẩn hóa cho công trình xanh Việt Nam

Trong bối cảnh các tiêu chí ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) ngày càng trở thành “ngôn ngữ chung” của nhà đầu tư toàn cầu, ngành xây dựng đang đứng trước áp lực phải chuyển mình mạnh mẽ: không chỉ giảm phát thải, mà còn chứng minh được tính minh bạch, khả năng thích ứng và tác động xã hội của công trình. Từ yêu cầu đó, các hệ thống chứng nhận công trình xanh đang trở thành một công cụ cốt lõi để tiếp cận nguồn vốn và nâng cao giá trị tài sản.

CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG LÀ NGUỒN ĐÓNG GÓP LỚN NHẤT VÀO PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH

Tại sự kiện công bố Phiên bản mới của hệ thống chứng nhận công trình xanh Lotus V4 và Hội thảo kiến thức cơ bản về công trình xanh diễn ra chiều ngày 27/03/2026 các chuyên gia chỉ rõ công trình xây dựng là nguồn đóng góp lớn nhất vào phát thải khí nhà kính.

Theo ông Douglas Snyder, Giám đốc điều hành Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC), trên phạm vi toàn cầu cũng như tại Việt Nam, lĩnh vực xây dựng hiện đang là nguồn đóng góp lớn nhất vào phát thải khí nhà kính.

Không chỉ tiêu tốn năng lượng trong quá trình vận hành, ngành xây dựng còn tiêu thụ một lượng tài nguyên khổng lồ. Các công trình xây dựng hiện đang tiêu thụ khoảng 50% tài nguyên thiên nhiên mỗi năm trên toàn cầu, từ cát, đá, kim loại cho đến gỗ và các loại vật liệu hoàn thiện.

Do đó, nếu không thay đổi cách thiết kế, xây dựng và vận hành công trình, áp lực lên môi trường sẽ ngày càng lớn, và chính vì vậy, thúc đẩy tính tuần hoàn của vật liệu trong xây dựng đang trở thành xu hướng tất yếu. Tính tuần hoàn của vật liệu đang trở thành một trong những trọng tâm ưu tiên của các cơ quan quản lý cũng như doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng và bất động sản.

Trong bối cảnh tài nguyên ngày càng suy giảm và áp lực giảm phát thải gia tăng, ngành xây dựng buộc phải chuyển từ mô hình tiêu thụ tài nguyên truyền thống sang mô hình kinh tế tuần hoàn. Như vậy, vật liệu xây dựng trong tương lai sẽ không còn được xem là tài nguyên sử dụng một lần, mà phải được tính toán ngay từ khâu thiết kế để có thể tái sử dụng, tái chế và kéo dài vòng đời.

Chia sẻ điều này, ông Nguyễn Quang Hiệp, Viện trưởng Viện Vật liệu Xây dựng Việt Nam cũng nhấn mạnh rằng “trong bối cảnh biến đổi khí hậu đàn diễn ra ngày càng rõ rệt, cùng với yêu cầu phát triển kinh tế theo hướng bền vững, ngành xây dựng trong đó có lĩnh vực vật liệu xây dựng đang đứng trước những yêu cầu đổi mới mạnh mẽ. Việc chuyển dịch từ mô hình truyền thống sang mô hình xanh, tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải carbon không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Theo báo cáo của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), phát thải tòa nhà chiếm khoảng 37% lượng phát thải toàn cầu.

Vì vậy, ông Hiệp cho rằng giảm phát thải trong lĩnh vực xây dựng và vận hành công trình thông qua công trình xanh, vật liệu xanh, tiết kiệm năng lượng là yếu tố quan trọng đóng góp vào mục tiêu NetZero của Việt Nam vào năm 2050. Đây cũng là lý do các hệ thống đánh giá chứng nhận công trình xanh ngày càng được thúc đẩy mạnh mẽ.

TIÊU CHUẨN “TOÀN DIỆN” CHO CÔNG TRÌNH XANH VIỆT NAM

Với Lotus, ông Hiệp cho rằng hệ thống đánh giá này được thiết kết phù hợp với điều kiện khí hậu, kinh tế xã hội và công nghệ Việt Nam; đồng thời phù hợp với thông lệ và nhận thức chung của thế giới về công trình xanh

Lãnh đạo Viện Vật liệu Xây dựng Việt Nam tin rằng sự ra đời của Lotus phiên bản thứ tư với cải tiến về tiêu chí đánh giá, cách tiếp cận toàn diện sẽ ngày càng phù hợp hơn với điều kiện Việt Nam. “Đây sẽ là công cụ quan trọng để nhận diện và thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của công trình xanh tại Việt Nam trong thời gian tới”, ông Hiệp nói.

Chia sẻ về phiên bản mới nhất của hệ thống chứng nhận công trình xanh do Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC) phát triển, đại diện VGBC cho biết Lotus V4 được định vị là phiên bản toàn diện nhất trên thị trường, khi đồng thời được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế của Hội đồng Công trình Xanh Thế giới và tuần thủ quy chuẩn xây dựng Việt Nam. Cách tiếp cận này giúp giải quyết một trong những thách thức lớn của thị trường: làm sao để “chuẩn quốc tế” có thể áp dụng hiệu quả trong điều kiện nội địa.

Trong bối cảnh thị trường đang chuyển dịch từ “xây dựng xanh” sang “tài sản đáp ứng ESG”, các chuyên gia cho rằng yêu cầu đặt ra cho công trình không chỉ là tối ưu hiệu suất môi trường, mà còn phải thể hiện được giá trị xã hội và năng lực quản trị trong suốt vòng đời vận hành.

Đây là lý do hệ thống tiêu chí đánh giá này được thiết kế nhằm thích ứng với đặc thù khí hậu và thổ nhưỡng trong nước. Các công trình đạt chuẩn đều được thiết lập khả năng chống chịu chủ động trước các rủi ro thiên tai đặc thù tại Việt Nam như bão lũ, ngập lụt hay các hình thái thời tiết cực đoan. Điều này không chỉ giúp bảo vệ giá trị tài sản trong dài hạn mà còn củng cố tính bền vững cốt lõi, cũng như gia tăng lợi thế cạnh tranh cho mọi dự án trong mắt các nhà đầu tư quốc tế.

Bộ tiêu chí của Lotus V4 bao trùm toàn bộ vòng đời công trình, từ thiết kế, thi công đến vận hành, với chín nhóm nội dung gồm quản lý, khu đất và môi trường, năng lượng, nước, vật liệu và tính tuần hoàn, sức khỏe và tiện nghi, cộng đồng và công bằng, hiệu năng vượt trội và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Chia sẻ về giá trị thực tiễn của bộ tiêu chuẩn mới, đại diện VGBC cho biết chứng nhận Lotus không chỉ là cam kết về môi trường mà còn là công cụ tài chính giúp tối ưu chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Thực tế từ các dự án đã triển khai cho thấy mức tiết kiệm có thể đạt từ 25- 60% năng lượng và 40- 50% nguồn nước, với thời gian hoàn vốn trong khoảng 2- 5 năm. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp nhà đầu tư gia tăng giá trị tài sản và năng lực quản trị trong kỷ nguyên ESG.

Thông qua hệ thống đánh giá có cấu trúc rõ ràng, các dự án đạt chứng nhận có thể chứng minh hiệu quả môi trường, giá trị xã hội và năng lực quản trị. Yếu tố này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các doanh nghiệp ngày càng chịu áp lực về minh bạch thông tin, đồng thời đối mặt với rủi ro “tẩy xanh” (greenwashing).

Một điểm nhấn đáng chú ý của phiên bản mới này là khả năng kết nối trực tiếp với hệ thống tài chính xanh. Trong bối cảnh các chính sách quốc gia đang dần hoàn thiện, từ quy chuẩn năng lượng đến hệ thống phân loại xanh và cơ chế ưu đãi tài chính, việc sở hữu một chứng nhận đáng tin cậy trở thành yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp định danh dự án “xanh” và tiếp cận các nguồn tài chính ưu đãi.

Theo bà Phan Thu Hằng, Chủ tịch Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC), Lotus V4 có mục tiêu đảm bảo sự đồng bộ với các chuẩn mực quốc tế, phù hợp với bối cảnh Việt Nam, giúp các chủ đầu tư có lộ trình rõ ràng để hướng tới phát triển bền vững và tiếp cận tài chính xanh.

Phiên bản mới nhất của hệ thống chứng nhận công trình xanh được kỳ vọng sẽ đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa thị trường xây dựng bền vững tại Việt Nam.