CPI Mỹ tăng mạnh theo giá xăng dầu, “cửa” Fed hạ lãi suất có thể đã đóng lại

Theo báo cáo ngày 10/4 từ Cục Thống kê lao động (BLS) thuộc Bộ Lao động Mỹ, CPI của nước này tăng 0,9% so với tháng trước. Đây là mức tăng theo tháng lớn nhất kể từ tháng 6/2022 - thời điểm giá năng lượng và nhiều hàng hóa khác leo thang do cuộc chiến giữa Nga và Ukraine.

Trong bối cảnh hiện tại, cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran đã đẩy giá dầu thô toàn cầu tăng hơn 30%, khiến giá xăng bán lẻ trung bình tại Mỹ vượt ngưỡng 4 USD/gallon lần đầu tiên trong hơn 3 năm.

Cú tăng của CPI Mỹ trong tháng 3 không chỉ phản ánh tác động tức thời của cú sốc giá dầu mà còn cho thấy những thách thức về chi phí sinh hoạt mà người tiêu dùng Mỹ đang phải đối mặt.

Tổng thống Donald Trump đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 với lời hứa giải quyết cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt, nhưng tình hình hiện tại đang cho thấy điều ngược lại. Hôm 7/4, ông Trump đã công bố một lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Iran, với điều kiện Tehran mở lại eo biển Hormuz, nhưng thỏa thuận này bị đánh giá là mong manh.

Trong kỳ 12 tháng tính đến tháng 3, CPI của Mỹ đã tăng 3,3%, một sự tăng tốc mạnh so với mức tăng 2,4% trong tháng 2.

Các nhà kinh tế được hãng tin Reuters khảo sát trước khi báo cáo được công bố đã dự báo CPI tháng 3 tăng 0,9% so với tháng trước và tăng 3,3% so với cùng kỳ năm trước, đồng nghĩa mức tăng thực tế hoàn toàn phù hợp với dự báo.

Cú tăng lạm phát này diễn khi tăng trưởng việc làm phục hồi mạnh mẽ trong tháng 3, cho thấy thị trường lao động vẫn ổn định. Tuy nhiên, có những lo ngại rằng xung đột kéo dài ở Trung Đông có thể làm suy yếu thị trường lao động, đặc biệt nếu các hộ gia đình phản ứng với giá cả cao bằng cách cắt giảm chi tiêu.

Báo cáo khảo sát định kỳ của Đại học Michigan công bố cùng ngày 10/4 cho thấy tâm lý người tiêu dùng nước này giảm xuống mức thấp kỷ lục trong tháng 4 này do lo ngại về giá năng lượng tăng cao và ảnh hưởng rộng lớn của cuộc chiến tranh ở Vùng Vịnh. Chỉ số toàn phần về tâm lý người tiêu dùng sụt xuống mức 47,6 điểm, thấp hơn 10,7% so với tháng 3 và là mức thấp chưa từng thấy trong lịch sử cuộc khảo sát này.

Loại trừ hai nhóm hàng hóa có mức độ biến động giá cao là thực phẩm và năng lượng, CPI lõi của Mỹ tăng 0,2% trong tháng 3 so với tháng trước, bằng với mức tăng của tháng 2. Mức tăng của CPI lõi tháng 3 so với cùng kỳ năm trước là 2,6%, nhỉnh hơn mức tăng 2,5% của tháng 2.

Giới phân tích dự báo giá tiêu dùng ở Mỹ sẽ tiếp tục tăng tốc trong tháng 4, khi tác động của giá xăng dầu tăng ngấm sâu hơn vào nền kinh tế.

Đối với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), thước đo lạm phát được chú trọng hơn so với chỉ số CPI là chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE).

Báo cáo ngày 9/4 từ Bộ Thương mại Mỹ cho thấy chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) toàn phần tăng 2,8% trong tháng 2 so với cùng kỳ năm trước. Chỉ số PCE lõi, không bao gồm giá năng lượng và lương thực - thực phẩm, tăng 3%. Cả hai mức tăng này đều vượt xa mục tiêu lạm phát hàng năm 2% mà Fed đề ra.

Từ trước khi chiến tranh nổ ra ở Vùng Vịnh, cả CPI lõi và chỉ số PCE đều đã chịu ảnh hưởng bởi các doanh nghiệp chuyển một phần chi phí thuế quan sang người tiêu dùng, và tác động này là lớn hơn so với xu hướng giảm phát trong tiền thuê nhà.

Giới chuyên gia dự báo trong những tháng tới, xung đột Trung Đông sẽ đẩy lạm phát lõi lên cao hơn nữa, khi giá nhiên liệu máy bay đắt đỏ sẽ làm tăng giá vé máy bay và dầu diesel, dẫn tới làm tăng chi phí hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ. Giá phân bón và nhựa cùng với các hàng hóa khác cũng được dự báo sẽ tăng.

Lạm phát tăng tốc đã khiến một số nhà kinh tế tin rằng Fed sẽ không giảm lãi suất trong năm nay. Kỳ vọng này đã được củng cố bởi biên bản cuộc họp chính sách ngày 17-18/3 của Fed mới được công bố trong tuần này. Biên bản cho thấy một nhóm lớn hơn các nhà hoạch định chính sách nhận thấy có thể cần phải tăng lãi suất để chống lại áp lực lạm phát.

Đến hiện tại, Fed vẫn giữ nguyên lãi suất quỹ liên bang ở khoảng 3,5%-3,75% kể từ sau đợt giảm gần đây nhất vào tháng 12/2025.

Một số nhà kinh tế vẫn thấy có khả năng Fed cắt giảm lãi suất nếu điều kiện thị trường lao động xấu đi. Một số khác lập luận rằng việc người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu khi giá xăng dầu tăng xói mòn sức mua của họ có thể khiến doanh nghiệp khó tăng giá bán hàng hóa.