Đã đến lúc AI giúp tăng doanh thu cho sân bay?

Bước sang năm 2026, AI đang được xem là một trong những xu thế hàng đầu chi phối lĩnh vực công nghệ cho các sân bay. Điều này cho phép các nhà điều hành sân bay dự báo các biến động về lượng hành khách, hành lý… và điều phối những thay đổi cần thiết, góp phần tạo ra một hệ sinh thái sân bay thông minh.

Tập đoàn công nghệ hàng đầu Tây Ban Nha Indra mới đây đã hợp tác với Synaptic Aviation Inc., chuẩn bị triển khai một hệ thống kỹ thuật số tiên tiến dựa trên trí tuệ nhân tạo để giám sát quá trình cất cánh của máy bay. Giải pháp này sẽ được đưa vào hoạt động tại ba sân bay bận rộn nhất của Tây Ban Nha: Adolfo Suárez Madrid-Barajas, Josep Tarradellas Barcelona-El Prat và Palma de Mallorca.

Ba sân bay này cùng nhau vận chuyển hơn 150 triệu hành khách mỗi năm và có khoảng 477 vị trí đỗ máy bay. Giải pháp này phân tích các luồng video được ghi lại bởi các camera được lắp đặt gần khu vực đỗ máy bay và cầu dẫn lên máy bay. Trong thời gian thực, chúng sẽ tự động ghi lại các sự kiện quan trọng nhất liên quan đến vị trí của máy bay và các hoạt động chính trên sân đỗ, bao gồm kết nối GPU, đặt chốt chặn, tiếp nhiên liệu và cung cấp dịch vụ ăn uống.

Việc triển khai giải pháp này tại các sân bay chính của Tây Ban Nha phản ánh nhu cầu ngày càng tăng đối với công nghệ dựa trên trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động mặt đất tại các sân bay. Đây là nơi mà sự đồng bộ chính xác, phối hợp liền mạch và khả năng hiển thị theo thời gian thực là chìa khóa để đạt hiệu quả, giảm tác động đến môi trường và cải thiện trải nghiệm của hành khách.

“Giải pháp phân tích video do Synaptic Aviation phát triển và được Indra triển khai sẽ cung cấp cho Aena một công cụ mạnh mẽ và tiên tiến, cho phép họ cách mạng hóa quản lý sân bay và định hình tương lai của vận tải hàng không”, bà Lidia Muñoz Pérez, Giám đốc Cảng và Sân bay tại Indra, tuyên bố.

Tương tự, sân bay Bordeaux-Mérignac nằm tại tỉnh Gironde, vùng Nouvelle-Aquitaine, miền Tây Nam nước Pháp, đang thử nghiệm ứng dụng AI kết hợp công nghệ đo khoảng cách bằng tia laser (LiDAR) nhằm tối ưu hóa luồng di chuyển của hành khách. Từ đó có thể giảm thời gian chờ đợi và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Dự án do công ty khởi nghiệp Outsight – doanh nghiệp chuyên về công nghệ hình ảnh 3D có trụ sở tại Paris, San Francisco và Hong Kong – phát triển. Công nghệ LiDAR sử dụng tia laser để đo khoảng cách và lập bản đồ không gian với độ chính xác cao, qua đó cho phép xây dựng “bản sao số” (digital twin) của nhà ga, theo dõi liên tục sự di chuyển của hành khách.

Theo ông Talel Jaouad, Trưởng bộ phận quy trình vận hành sân bay Bordeaux, hệ thống sẽ được triển khai thử nghiệm trong vòng một năm tại nhà ga A. Mục tiêu là làm quen với công nghệ mới và phối hợp với các đối tác để bảo đảm việc vận hành diễn ra hiệu quả khi đưa vào khai thác vào cuối năm 2028.

Công nghệ của Outsight cho phép giám sát lượng hành khách tại các khu vực nhạy cảm như kiểm tra an ninh và cửa khẩu, từ đó dự báo các điểm ùn tắc. Ông Jaouad cho biết hệ thống có thể cảnh báo trước khoảng 15 phút, giúp sân bay chủ động điều phối nhân sự. Theo Outsight, khi dòng di chuyển được tối ưu, hành khách sẽ có thêm thời gian lưu lại tại các khu vực thương mại, từ đó thúc đẩy hoạt động mua sắm và dịch vụ, gia tăng doanh thu cho sân bay.

Một điểm đáng chú ý là hệ thống không sử dụng camera giám sát, qua đó bảo đảm quyền riêng tư của hành khách. Ông Pierre Dejean, phụ trách các hoạt động đổi mới của sân bay Bordeaux, khẳng định công nghệ LiDAR chỉ ghi nhận hình dạng và chuyển động thông qua tín hiệu laser, không thu thập hình ảnh hay dữ liệu cá nhân.

Sân bay Bordeaux đã công bố kế hoạch đầu tư 65 triệu euro trong năm 2026 và tổng thể 260 triệu euro cho chương trình hiện đại hóa hạ tầng, với mục tiêu đạt các tiêu chuẩn hàng đầu châu Âu. Khoản đầu tư dành cho giải pháp AI của Outsight chưa được công bố cụ thể, nhưng ước tính lên tới vài triệu euro.

Theo Euronews, nhiều sân bay châu Âu hiện nay đã xuất hiện robot tự hành có thể chở hành khách cùng hành lý di chuyển quanh các nhà ga. Công nghệ này vẽ ra viễn cảnh tương lai, nơi những hành khách mệt mỏi chỉ cần bước lên một chiếc xe tự hành nhỏ và được đưa thẳng tới cửa lên máy bay.

Công ty khởi nghiệp ALBA Robot (Italy) cho biết các robot này đã được triển khai tại một số sân bay ở Pháp và Italy, đồng thời đang được thử nghiệm tại Anh và Mỹ. Theo ALBA Robot, các robot AI của họ có thể nhận biết môi trường xung quanh, tránh chướng ngại vật và điều hướng theo cách tối ưu nhất.

Ngoài ra, các công nghệ sân bay trong tương lai cũng có thể giúp các hãng hàng không giảm tác động tới môi trường. Theo công ty công nghệ Pháp Waltr, khoảng một nửa lượng khí thải CO₂ tại các sân bay hình thành khi máy bay vẫn còn ở dưới mặt đất. Công ty này đã phát triển một hệ thống theo dõi máy bay trong quá trình lăn bánh và đỗ, nhằm xác định khi nào nhiên liệu bị lãng phí.

Hệ thống hoạt động thông qua mạng lưới camera chuyên dụng, có khả năng phát hiện vị trí và cách thức nhiên liệu đang được sử dụng. Nhờ đó, hệ thống có thể khuyến nghị phi công vừa hạ cánh chuyển sang sử dụng một động cơ khi vào vị trí đỗ, giúp giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ. Hoặc nó cũng có thể gửi cảnh báo khi bộ nguồn phụ bị bật khi không cần thiết. Waltr cho biết hệ thống này đã được triển khai tại một số sân bay.

Mới đây, ba tổ chức hàng không chính của châu Âu đại diện cho các hãng hàng không (A4E/Airlines for Europe), cảng hàng không (ACI EUROPE) và các nhà cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay (CANSO EUROPE) đã cùng lên tiếng thông qua một văn bản chính thức kêu gọi các nước thành viên tiếp tục đẩy mạnh đầu tư cho dự án SESAR – Dự án nghiên cứu quản lý không lưu cho bầu trời châu Âu thống nhất.

Trong bối cảnh mật độ không lưu tại các vùng trời của châu Âu được dự báo sẽ tiếp tục tăng lên, công tác phát triển và triển khai các công nghệ quản lý bay là điều kiện quan trọng nhằm nâng cao năng lực không phận. Theo phân tích thống kê, tính đến năm 2025, việc triển khai các giải pháp của Dự án SESAR đã mang lại lợi ích có tổng giá trị tương đương 7.5 tỷ EU. Báo cáo Draghi về “Khả năng cạnh tranh kinh tế của châu Âu” ước tính rằng con số này sẽ đạt 34,2 tỷ EU vào năm 2035.