Trong 8 năm triển khai thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, hoạt động quản lý Nhà nước, giải quyết yêu cầu bồi thường và xem xét trách nhiệm hoàn trả đã được thực hiện bài bản, đồng bộ và hiệu quả. Tuy nhiên, quá trình triển khai đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập...

Ngày 27/5, Bộ Tư pháp đã đăng tải hồ sơ thẩm định dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nhằm sửa đổi luật năm 2017.

Theo dự thảo tờ trình, Bộ Tư pháp cho biết trong 8 năm triển khai thi hành luật, hoạt động quản lý Nhà nước, giải quyết yêu cầu bồi thường và xem xét trách nhiệm hoàn trả đã được thực hiện bài bản, đồng bộ và hiệu quả.

Kết quả tổ chức thi hành luật đã khẳng định trách nhiệm của Nhà nước với nhân dân, giúp củng cố niềm tin của nhân dân vào chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Đáng chú ý, Bộ Tư pháp đã chỉ rõ sự bất cập về quy định “thiệt hại được bồi thường”.

Theo đó, khoản 1, điều 22 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước còn có thể dẫn đến cách hiểu khác là các khoản lãi tại các Điều 24, 25, 26 và 27 cũng được bồi thường. Tuy nhiên, khoản lãi là thiệt hại được bồi thường chỉ được quy định tại khoản 4 và khoản 5 Điều 23 của Luật.

Đồng thời, tại khoản 2 Điều 22 của luật chưa có quy định giá trị thiệt hại tính quy đổi ra theo tiền đồng Việt Nam dẫn đến có vụ việc người yêu cầu bồi thường yêu cầu bồi thường bằng vàng. Đó là vụ việc của ông Nguyễn Văn Hải và bà Nguyễn Thị Thu yêu cầu Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Tiền Giang (cũ) bồi thường.

Do đó, Bộ Tư pháp nhấn mạnh cần phải chỉnh lý kỹ thuật tại Điều 22 để khắc phục những phát sinh trong thực tiễn nêu trên. Đồng thời sửa đổi quy định thiệt hại về tinh thần trong trường hợp người bị thiệt hại chết (khoản 4 Điều 27 của luật).

Cụ thể, dự thảo sửa đổi, bổ sung khoản 1 và khoản 2 Điều 22: “Thiệt hại được bồi thường là thiệt hại thực tế đã phát sinh, quy định tại các điều 23, 24, 25, 26 và 27, các khoản lãi quy định tại Điều 23 của Luật này và chi phí khác quy định tại Điều 28 của Luật này.

Giá trị thiệt hại được bồi thường được tính bằng tiền đồng Việt Nam và được tính tại thời điểm thụ lý hồ sơ yêu cầu bồi thường quy định tại Điều 43 của Luật này hoặc tại thời điểm Tòa án cấp sơ thẩm xác định giá trị thiệt hại đối với trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 52 và Điều 55 của Luật này.

Trường hợp người yêu cầu bồi thường khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết yêu cầu bồi thường theo quy định tại khoản 2 Điều 52 của Luật này thì giá trị thiệt hại vẫn được tính tại thời điểm thụ lý hồ sơ yêu cầu bồi thường trước đó.”

Bên cạnh đó, dự thảo sửa đổi điều 17, bổ sung một số trường hợp dẫn đến phát sinh trách nhiệm bồi thường của nhà nước. 

Theo đó, trường hợp “hủy bỏ” giấy phép và các giấy tờ có giá trị như giấy phép là một trong các trường hợp Nhà nước bồi thường trong hoạt động quản lý hành chính tại khoản 8. Bởi thực tế bản chất của việc “thu hồi” và “hủy bỏ” là đều dẫn đến hậu quả dừng, chấm dứt hoạt động của các chủ thể được cấp giấy phép và có thể gây phát sinh thiệt hại.

Dự thảo cũng bổ sung trường hợp “không cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trái pháp luật" thuộc trường hợp được Nhà nước bồi thường trong hoạt động quản lý hành chính tại khoản 11…

Điều 17 cũng có quy định mang tính chất “mở rộng dự phòng” là “trường hợp khác do luật quy định” để dự liệu những trường hợp được Nhà nước bồi thường quy định tại các luật khác.