Bộ Y tế đề xuất hỗ trợ tài chính 2.000.000 đồng cho mỗi phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Song tùy khả năng cân đối ngân sách Nhà nước, chính quyền địa phương cấp tỉnh có thể hỗ trợ cao hơn mức này cho người lao động...

Mức hỗ trợ được Bộ Y tế đề xuất tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số, bắt đầu được lấy ý kiến từ ngày 16/3.

Trước đó, ngày 10/12/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Dân số năm 2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Để duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, Bộ Y tế đưa ra nhiều biện pháp hỗ trợ, một trong những điểm đáng chú ý là hỗ trợ về mặt tài chính.

Theo đó, tại dự thảo Nghị định, Bộ Y tế đề xuất quy định cụ thể mức hỗ trợ tài chính khi sinh con là 2.000.000 đồng/người/lần sinh; mức hỗ trợ tài chính khi tham gia sàng lọc trước sinh là 900.000 đồng/lần sàng lọc; mức hỗ trợ tài chính khi tham gia sàng lọc sơ sinh 600.000 đồng/lần sàng lọc.

Căn cứ khả năng cân đối ngân sách nhà nước, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, chính quyền địa phương cấp tỉnh quy định mức hỗ trợ cao hơn mức hỗ trợ này.

Trường hợp người đồng thời thuộc nhiều đối tượng hưởng hỗ trợ tài chính khi sinh con khác nhau, thì họ được hưởng tất cả các chế độ hỗ trợ tương ứng. Riêng phụ nữ khi sinh con là đối tượng được hưởng chính sách trợ cấp xã hội, thì vẫn họ vẫn được hưởng chính sách quy định tại Nghị định này.

Bộ Y tế cho biết các mức hỗ trợ trên đã được Bộ này đánh giá tác động, xin ý kiến các cơ quan có liên quan và trình Chính phủ thông qua trong quá trình xây dựng chính sách, xây dựng Luật Dân số.

Trình tự, thủ tục để được nhận hỗ trợ cũng được quy định chi tiết, rõ ràng. Theo dự thảo Nghị định, người được hưởng hỗ trợ tài chính khi sinh con chỉ cần có tờ khai đề nghị (theo mẫu), gửi trực tiếp hoặc qua bưu chính hoặc trên môi trường mạng/điện tử đến Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu trực thuộc tỉnh, thành phố nơi cư trú.

Trường hợp đối tượng hưởng chính sách hỗ trợ đã chết hoặc không biết chữ, sức khỏe yếu, không tự khai được thì thân nhân của đối tượng hưởng chính sách thực hiện kê khai.

Trường hợp người đề nghị không đủ điều kiện hưởng hỗ trợ tài chính khi sinh con, thì Ủy ban nhân dân xã trả lời bằng văn bản.

Thời hạn hỗ trợ đối với người thuộc đối tượng được thụ hưởng tối đa 6 tháng sau khi sinh con. Khoản tiền này sẽ được cấp trực tiếp hoặc chuyển khoản cho người hưởng.

Chính sách hỗ trợ tài chính trên được Bộ Y tế đưa ra trong bối cảnh mức sinh trên toàn quốc đang giảm thấp dưới mức sinh thay thế, từ 2,11 con/phụ nữ (2021) xuống 1,91 con/phụ nữ (2024) và ở mức 1,93 con/phụ nữ (2025), ước khó đạt mục tiêu duy trì mức sinh thay thế trên toàn quốc vào năm 2030.

Đáng chú ý, mất cân bằng giới tính khi sinh trở thành thách thức, khi năm 2006, tỷ số giới tính khi sinh ở mức 109,8 bé trai/100 bé gái sinh ra sống - vượt ngưỡng cân bằng tự nhiên (103-107); năm 2015 là 112,8, năm 2024 là 111,4.

Như vậy, tỷ số giới tính khi sinh luôn ở mức cao. Dự báo, nếu tỷ số giới tính khi sinh vẫn giữ nguyên như hiện nay, Việt Nam sẽ dư thừa 1,5 triệu nam giới 15-49 tuổi vào năm 2039, và tăng lên 2,5 triệu vào năm 2059.

Điều này, theo Bộ Y tế sẽ dẫn tới nguy cơ phá vỡ cấu trúc gia đình, một bộ phận nam giới sẽ phải kết hôn muộn, không có khả năng kết hôn, gia tăng tình trạng buôn bán phụ nữ, trẻ em gái, mại dâm, bạo hành giới, tội phạm xuyên quốc gia...

Bên cạnh đó, Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh, thời gian chuyển từ già hóa sang dân số già ngắn, tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế, an sinh xã hội và thị trường lao động.

Ngoài hỗ trợ tài chính, dự thảo Nghị định còn quy định điều kiện, thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai.

Theo đó, lao động nữ đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, khi sinh con thứ hai mà tại thời điểm sinh đã có một con đẻ, thì được nghỉ thai sản 7 tháng. Không chỉ người mẹ, lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cũng sẽ được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con.