Giải phóng "ốc đảo dữ liệu", kích hoạt nguồn lực phát triển kinh tế dữ liệu

Bộ Công an đang dự thảo Nghị định về cơ chế đột phá phát triển cho hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu của Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu quốc gia.

Theo đó, Nhà nước khuyến khích và tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu, phát triển và khai thác dữ liệu, đồng thời thu hút nhân tài, chuyên gia và doanh nghiệp dữ liệu trong nước và nước ngoài tham gia, qua đó tạo ra các mô hình kinh doanh mới và có khả năng tăng trưởng nhanh.

Trung tâm được hưởng các cơ chế ưu đãi, thủ tục hành chính thuận lợi, tự chủ trong hoạt động, liên doanh, hợp tác kinh doanh và chi trả chế độ cho nhân lực như doanh nghiệp.

Trung tâm được phép sử dụng vốn ngân sách nhà nước và nguồn thu hợp pháp khác để đầu tư xây dựng, nâng cấp cơ sở hạ tầng, trang thiết bị và các dịch vụ tiện ích khác phục vụ các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động của Trung tâm. 

Nhà nước bảo đảm kinh phí cho mọi hoạt động của Trung tâm tối thiểu 5 năm kể từ ngày thành lập, đồng thời cân bằng giữa phát triển kinh tế dữ liệu và yêu cầu đảm bảo quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội.

Về chia sẻ dữ liệu, Trung tâm thực hiện phân loại, quản lý và chia sẻ dữ liệu theo quy định pháp luật, bao gồm xây dựng cổng chia sẻ dữ liệu, giao diện lập trình ứng dụng, hệ thống quản lý danh mục dữ liệu, cơ chế phân quyền truy cập và nền tảng điều phối dữ liệu. 

Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có trách nhiệm kết nối, chia sẻ dữ liệu theo chuẩn kỹ thuật, bảo vệ dữ liệu trong quá trình chia sẻ và phối hợp xử lý sự cố, rủi ro. 

Trung tâm có trách nhiệm chia sẻ dữ liệu đã tổng hợp, ẩn danh cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân theo quy định pháp luật.

Hoạt động giao dịch dữ liệu cũng được Trung tâm quản lý thông qua sàn dữ liệu, bao gồm niêm yết, chào bán, sử dụng, giao dịch dữ liệu, thiết lập tiêu chuẩn, điều kiện, quy tắc giao dịch, giám sát và xác thực thông tin. 

Trung tâm được thu phí từ các hoạt động giao dịch và cung cấp các dịch vụ hỗ trợ như chuẩn hóa, khử nhận dạng, lưu trữ, kết nối, phân tích dữ liệu.

Trung tâm xây dựng khung vận hành kinh tế dữ liệu, bao gồm tạo lập dữ liệu, hạ tầng, quản trị và niềm tin dữ liệu, khai thác, ứng dụng và giá trị gia tăng dữ liệu. Khung kinh tế dữ liệu bao gồm thể chế, hạ tầng, công nghệ, quản trị, nhân lực, an ninh, văn hóa và hệ sinh thái dữ liệu.

Nội dung trọng tâm phát triển kinh tế dữ liệu gồm xây dựng trung tâm dữ liệu dân sự, trung tâm tính toán hiệu năng cao, cơ sở dữ liệu ngành, kho dữ liệu mở, nền tảng kinh tế dữ liệu và các chương trình ứng dụng dữ liệu trong các ngành trọng điểm.

Trung tâm tổ chức hoạt động ươm tạo về dữ liệu nhằm hỗ trợ các ý tưởng, công nghệ, hạ tầng, tài chính, đào tạo, tư vấn và kết nối mạng lưới để nghiên cứu, phát triển, thương mại hóa sản phẩm, dịch vụ dữ liệu hoặc hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp. Tổ chức, cá nhân tham gia ươm tạo được ưu tiên tiếp cận dữ liệu, hạ tầng dùng chung, hỗ trợ tài chính theo kết quả đầu ra (được xem xét hỗ trợ theo hình thức miễn, giảm chi phí sử dụng hạ tầng, hỗ trợ chi phí thử nghiệm, đánh giá giải pháp, hỗ trợ từ Quỹ đầu tư mạo hiểm phát triển dữ liệu quốc gia), quyền chuyển tiếp kết quả ươm tạo sang triển khai, mua sắm công và thương mại hóa, được xem xét tham gia các nhiệm vụ đặt hàng sử dụng ngân sách nhà nước,...

Đáng chú ý, dự thảo nêu rõ Quỹ đầu tư mạo hiểm phát triển dữ liệu quốc gia, được Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia phê duyệt, nhằm đầu tư mạo hiểm cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hình thành hệ sinh thái ươm tạo và thương mại hóa sản phẩm dữ liệu.

Quỹ hoạt động theo nguyên tắc thị trường, hạch toán độc lập, không sử dụng ngân sách nhà nước, nguồn vốn đến từ tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trong và ngoài nước, tài trợ, viện trợ hợp pháp và các nguồn thu hợp pháp khác.

Theo dự thảo, Trung tâm được tự chủ tài chính, quản lý nguồn thu từ cung cấp sản phẩm, dịch vụ dữ liệu, liên doanh, hợp tác và đầu tư vào doanh nghiệp công nghệ.

Trung tâm được quyền góp vốn, mua cổ phần, thành lập doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đồng thời được thực hiện thoái vốn theo quy định.