Mỹ và Iran nối lại các cuộc tấn công sau khoảng 1 tháng tạm lắng, trong khi lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm mạnh và triển vọng đạt được một thỏa thuận ngừng bắn vẫn mờ mịt...

Đợt giao tranh mới diễn ra sau khoảng 1 tháng Mỹ và Iran gần như ngừng các hoạt động quân sự trực tiếp. Căng thẳng tái diễn sau khi Washington và Tehran đưa ra cách hiểu khác nhau về biên bản ghi nhớ giữa hai bên.

MỸ CẢNH BÁO CÓ THỂ TIẾP TỤC TẤN CÔNG IRAN

Ngày 1/9, Mỹ mở đợt không kích nhằm vào bờ biển phía Nam Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng các cuộc tấn công vào căn cứ Mỹ tại Bahrain, Jordan, Kuwait và Iraq. Theo hãng tin Reuters, đây là đợt giao tranh dữ dội nhất giữa hai bên kể từ tháng 7.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết quân đội Mỹ đã tấn công các cơ sở phòng không, hệ thống radar, phương tiện và cơ sở hàng hải, địa điểm liên lạc cùng năng lực rải thủy lôi của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump mô tả đây là đợt tấn công “quy mô lớn và mạnh mẽ”, nhằm đáp trả nỗ lực rải thủy lôi gần eo biển Hormuz. Tehran tuyên bố các cuộc tập kích trả đũa đã gây thương vong cho lực lượng Mỹ, nhưng giới chức Washington cho biết đánh giá ban đầu không ghi nhận trường hợp thương vong nào.

Trước đó, ngày 30/8, quân đội Mỹ tấn công hai bệ phóng của Iran trên đảo Larak, cáo buộc các thiết bị này đang chuẩn bị phóng tên lửa mang thủy lôi vào eo biển Hormuz. Động thái này của Mỹ mở màn cho sự trở lại của chiến sự sau khoảng 1 tháng tương đối yên ắng.

Phát biểu tại Phòng Bầu dục ngày 2/9, Tổng thống Mỹ cảnh báo Washington có thể tiếp tục hành động quân sự.

“Đó là một cuộc tấn công rất mạnh vào đêm qua và chúng tôi sẵn sàng tiến hành một đợt khác bất cứ lúc nào”, hãng tin NBC News dẫn lời ông Trump.

Phía Iran cáo buộc các cuộc không kích của Mỹ đã đánh trúng khu dân cư và cơ sở hạ tầng dịch vụ tại các tỉnh Khuzestan, Sistan và Baluchestan, Hormozgan và Kerman.

Trong tuyên bố gửi tạp chí Time, Đại tá Hải quân Tim Hawkins, người phát ngôn CENTCOM, cho biết quân đội Mỹ đã biết về những thông tin do truyền thông nhà nước Iran đăng tải, nhưng khẳng định lực lượng Mỹ không nhắm mục tiêu vào dân thường.

IRGC sau đó tuyên bố tiến hành các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào căn cứ Mỹ tại Jordan, Kuwait và Bahrain, cùng một cơ sở khác tại Iraq trong đêm 1/9.

Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) gọi các cuộc tập kích trả đũa của Iran nhằm vào căn cứ Mỹ trong khu vực là hành động “tàn bạo”, cho rằng đây là hành vi vi phạm chủ quyền và đe dọa an ninh, ổn định của các quốc gia trong khối. GCC gồm 6 thành viên: Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Bộ Ngoại giao UAE cũng ra tuyên bố cho rằng các cuộc tấn công đã vi phạm chủ quyền của các quốc gia láng giềng và đe dọa an ninh khu vực.

Trong bối cảnh triển vọng đạt được một thỏa thuận ngừng bắn vẫn mờ mịt, Washington đang tiếp tục gây sức ép với Tehran bằng cả biện pháp quân sự và các lệnh trừng phạt kinh tế mạnh mẽ.

LƯU LƯỢNG TÀU QUA EO BIỂN HORMUZ LAO DỐC

Ông Trump và các quan chức trong chính quyền Mỹ nhiều lần tuyên bố Iran đã mất quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Tuy nhiên, dữ liệu vận tải cho thấy hoạt động hàng hải qua tuyến đường này vẫn thấp hơn rất nhiều so với trước chiến tranh và tiếp tục giảm sau khi giao tranh tái diễn.

Eo biển Hormuz nối vịnh Ba Tư với biển Arab và là một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Theo hãng tin CNBC, trước khi chiến tranh nổ ra, khoảng 20% lượng dầu giao dịch trên toàn cầu được vận chuyển qua tuyến hàng hải này.

Số liệu từ công ty phân tích dữ liệu hàng hóa Kpler cho thấy chỉ có 4 tàu đi qua eo biển Hormuz trong ngày 1/9, giảm từ 19 tàu vào ngày 28/8. Trước khi xung đột nổ ra, trung bình khoảng 138 tàu qua lại eo biển mỗi ngày.

Tình hình càng trở nên căng thẳng sau khi Cơ quan Hoạt động Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) thông báo một tàu chở dầu bị tấn công khi đi qua eo biển ngày 2/9.

Bộ Ngoại giao Saudi Arabia cáo buộc Iran nhắm vào tàu chở dầu của nước này. UKMTO sau đó xác nhận 2 thành viên thủy thủ đoàn đã thiệt mạng.

Dù lưu lượng tàu qua Hormuz vẫn rất thấp, chính quyền ông Trump khẳng định tổng lượng dầu xuất khẩu khỏi khu vực hiện cao hơn trước chiến tranh nếu tính cả dầu được vận chuyển qua các đường ống của Saudi Arabia và UAE không đi qua eo biển.

Trả lời CNBC ngày 2/9, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết hơn 17 triệu thùng dầu đã đi qua eo biển Hormuz trong ngày 31/8, mức cao nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Trước xung đột, khoảng 20 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua tuyến đường này mỗi ngày.