6 tháng sau khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran ngày 28/2, cuộc chiến vẫn giằng co và chưa có dấu hiệu kết thúc, trái với dự đoán ban đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump...

Xung đột kéo dài đang làm suy giảm sự ủng hộ trong nước và gây thêm sức ép lên chương trình nghị sự của ông Trump.

Trong khi đó, Iran chưa nhượng bộ, hoạt động vận tải biển qua eo biển Hormuz vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng và chưa có hướng đi rõ ràng để chấm dứt cuộc chiến. Trước đó, ông Trump từng dự đoán xung đột sẽ kết thúc trong vòng 4 tuần.

Trong bối cảnh các cuộc tấn công quân sự chưa tạo ra bước ngoặt, Mỹ đang chuyển trọng tâm trở lại biện pháp gây sức ép kinh tế nhằm gia tăng sức ép lên Tehran.

Diễn biến tiếp theo của cuộc chiến vẫn khó lường, nhưng những tác động lâu dài đối với Mỹ, Iran, Trung Đông và kinh tế toàn cầu đã dần hiện rõ. Dưới đây là 6 vấn đề nổi bật sau nửa năm xung đột, theo phân tích của hãng tin Reuters.

SỨC ÉP CHÍNH TRỊ ĐỐI VỚI ÔNG TRUMP GIA TĂNG

Mức độ ủng hộ của công chúng Mỹ với cuộc chiến tại Iran vốn không cao từ đầu và tiếp tục suy giảm. Theo khảo sát của Reuters/Ipsos, tỷ lệ ủng hộ ông Trump đã giảm từ 40% xuống 33% kể từ khi xung đột nổ ra. Giá xăng tăng cũng ảnh hưởng đến cam kết tranh cử năm 2024 của ông về việc giảm chi phí sinh hoạt cho người Mỹ.

Ông Trump từng tranh cử với lời hứa chấm dứt các cuộc chiến. Khi quyết định hành động quân sự, ông cho rằng chương trình tên lửa và tham vọng hạt nhân của Iran tạo ra mối đe dọa cần được ngăn chặn. Tuy nhiên, số liệu khảo sát cho thấy lập luận này chưa nhận được sự đồng thuận rộng rãi.

Chỉ 31% người Mỹ được hỏi ủng hộ cuộc chiến. Tỷ lệ này thấp hơn mức ủng hộ dành cho một số cuộc xung đột trước đây của Mỹ ở cùng giai đoạn. Chẳng hạn, theo các cuộc thăm dò của Gallup, tỷ lệ ủng hộ cuộc chiến tại Afghanistan từng duy trì trên 50% trong nhiều năm.

Giá cả tăng cao có thể trở thành bất lợi đối với Đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, khi đảng này phải bảo vệ thế đa số sít sao tại cả hai viện của Quốc hội.

KINH TẾ TOÀN CẦU CHỊU TÁC ĐỘNG NHƯNG VẪN CHỐNG CHỊU TỐT

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel lập tức làm dấy lên lo ngại vì eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung năng lượng toàn cầu. Hoạt động hàng hải qua eo biển này bị gián đoạn đã đẩy giá dầu tăng mạnh, đồng thời làm gia tăng nguy cơ kinh tế thế giới giảm tốc.

Theo các nhà phân tích, dù gây thiệt hại đáng kể, cuộc chiến chưa tác động đến kinh tế toàn cầu nghiêm trọng như nhiều nhà kinh tế lo ngại ban đầu.

Kể từ khi xung đột nổ ra, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã hai lần hạ dự báo tăng trưởng thế giới, từ mức 3,3% đưa ra hồi tháng 1 xuống còn 3% trong năm nay. Dù vậy, kinh tế toàn cầu cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn so với thời kỳ khủng hoảng dầu mỏ trong thập niên 1970.

Các nền kinh tế lớn hiện cần ít năng lượng hơn để tạo ra cùng một đơn vị sản lượng. Chi tiêu và đầu tư cũng tiếp tục duy trì, trong đó sự phát triển mạnh của lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) góp phần hạn chế tác động từ cú sốc năng lượng.

IRAN CHỊU THIỆT HẠI NHƯNG VẪN CÓ KHẢ NĂNG ĐÁP TRẢ

Quân đội và nền kinh tế Iran đã chịu tổn thất nghiêm trọng. Tuy nhiên, Tehran vẫn có thể tiến hành các cuộc tấn công và tiếp tục gây gián đoạn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Hồi tháng 5, Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy cấp cao nhất của quân đội Mỹ tại Trung Đông, nói trước Quốc hội rằng lực lượng Mỹ đã phá hủy 161 tàu hải quân Iran và vô hiệu hóa 82% hệ thống phòng không của nước này. Theo ông, không quân Iran - lực lượng trước đây có thể thực hiện tới 100 phi vụ mỗi ngày - đã ngừng tiến hành các nhiệm vụ.

Tuy nhiên, Iran vẫn sở hữu tên lửa và máy bay không người lái, đồng thời tiếp tục tấn công tàu thuyền và các cơ sở quân sự của Mỹ trong khu vực.

Theo tin từ Reuters hồi tháng 3, Mỹ chỉ có thể xác nhận chắc chắn khoảng 1/3 kho tên lửa quy mô lớn của Iran đã bị phá hủy. Tình trạng của khoảng 1/3 kho khác chưa rõ ràng.

Cuộc chiến khiến hàng nghìn người thiệt mạng và làm cuộc khủng hoảng kinh tế tại Iran thêm trầm trọng. Theo Trung tâm Thống kê Iran, trong tháng 7, giá thực phẩm tại nước này tăng 128% so với cùng kỳ năm trước.

RỦI RO AN NINH LAN RỘNG TẠI TRUNG ĐÔNG

Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch với mục tiêu giảm mối đe dọa từ Iran đối với Trung Đông. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, cuộc xung đột chưa làm giảm quyết tâm của Tehran, trong khi tình hình an ninh khu vực trở nên khó lường hơn.

Iran đã sử dụng tên lửa và máy bay không người lái tấn công các quốc gia Arab tại Vùng Vịnh có quan hệ đồng minh với Mỹ. Một số cơ sở quân sự và ngoại giao của Washington bị đánh trúng, trong khi hoạt động hàng không trong khu vực cũng bị gián đoạn.

Các cuộc tấn công của Iran nhằm vào tàu thuyền, cùng với hoạt động ngăn chặn của lực lượng Houthi đối với các tuyến vận tải liên quan đến Saudi Arabia trên Biển Đỏ, đã làm tăng chi phí bảo hiểm và vận chuyển.

Tác động không chỉ nằm ở thiệt hại của từng tàu bị tấn công. Hoạt động hàng hải bị gián đoạn còn ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng và làm gia tăng bất ổn đối với các nền kinh tế Vùng Vịnh.

CHƯƠNG TRÌNH HẠT NHÂN IRAN VẪN CÒN NHIỀU ẨN SỐ

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel trong chiến dịch tháng 6/2025, cũng như giai đoạn đầu của cuộc chiến hiện nay, đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho 3 cơ sở làm giàu uranium được biết đến của Iran. Một số địa điểm bị nghi liên quan đến hoạt động phát triển vũ khí cũng bị tấn công, trong khi nhiều nhà khoa học hạt nhân hàng đầu của Iran thiệt mạng.

Các đánh giá tình báo của Mỹ hồi tháng 5 cho rằng Iran hiện có thể cần tối đa 1 năm để sản xuất đủ vật liệu phân hạch cho một quả bom hạt nhân. Trước chiến tranh, khoảng thời gian này được ước tính là tối đa 6 tháng.

Mục tiêu hàng đầu mà ông Trump công khai đặt ra cho chiến dịch là ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, tình trạng thực tế của chương trình hạt nhân Iran vẫn chưa thể xác định vì các điều tra viên quốc tế chưa quay lại các cơ sở của nước này.

Kể từ chiến dịch tấn công Israel phối với với Mỹ năm 2025, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) chưa thể xác minh vị trí của khoảng 440 kg uranium được Iran làm giàu ở mức 60%. Lượng uranium này có thể tiếp tục được làm giàu lên cấp độ vũ khí tại một cơ sở bí mật.

Về phần mình, Iran lâu nay vẫn phủ nhận việc theo đuổi vũ khí hạt nhân.

NGUỒN LỰC QUÂN SỰ CỦA MỸ CHỊU SỨC ÉP

Kể từ khi chiến tranh bắt đầu hồi tháng 2, Quân đội Mỹ đã mất nhiều máy bay không người lái và máy bay quân sự do hỏa lực Iran cũng như các vụ tai nạn. Báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ công bố tháng 5 cho biết nước này đã mất 42 máy bay quân sự trong cuộc xung đột.

Nguồn dự trữ đạn dược đang trở thành một trong những vấn đề được quan tâm. Theo ước tính của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), tính đến tháng 7, Mỹ đã sử dụng khoảng 65% số tên lửa đánh chặn Patriot và ít nhất 38% kho tên lửa đánh chặn của Hệ thống phòng thủ khu vực tầm cao giai đoạn cuối (THAAD).

Washington đã điều động máy bay chiến đấu, tàu chiến và nhiều khí tài khác từ châu Âu và châu Á - Thái Bình Dương tới Trung Đông. Điều này kéo dài thời gian triển khai của các lực lượng và ảnh hưởng đến khả năng duy trì hiện diện quân sự của Mỹ tại những khu vực khác.