Giới chức Fed phát tín hiệu có thể ngừng giảm lãi suất

Trong dự báo chính thức đưa ra trong cuộc họp vào giữa tháng này, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dự báo sẽ tăng lãi suất một lần trong năm nay. Tuy nhiên, gần đây hơn, một số quan chức của ngân hàng trung ương này đã phát đi những tín hiệu không còn nhất quán với dự báo đó.

Với áp lực lạm phát tăng do thuế quan và giá dầu tăng cao, và thị trường lao động tuy suy yếu nhưng chưa tới mức suy sụp, một số nhà hoạch định chính sách tiền tệ Mỹ bắt đầu có ý nói rằng động thái tiếp theo có thể là giảm nhưng cũng có thể là tăng lãi suất. Nhất là trong 1 tuần qua, nhiều quan chức Fed đã đưa ra quan điểm cứng rắn hơn - theo tờ báo Wall Street Journal.

CHU KỲ NỚI LỎNG CÓ THỂ ĐÃ DỪNG LẠI

Thống đốc Fed Lisa Cook - người thường xuyên bỏ phiếu phù hợp với quan điểm số đông các thành viên trong Ủy ban Chính sách tiền tệ Liên bang (FOMC) - nói rằng giá năng lượng cao hơn do chiến tranh Mỹ - Iran sẽ gia tăng áp lực lạm phát, và do đó, lạm phát cao hơn lâu hơn lại là một rủi ro lớn mà Fed phải đối mặt.

Chủ tịch Fed chi nhánh Chicago, ông Austan Goolsbee, trở thành một những quan chức Fed đầu tiên thẳng thắn đề cập tới khả năng tăng lãi suất. “Chúng ta vẫn có thể quay trở lại với kịch bản giảm lãi suất vài lần trong năm nay nếu lạm phát giảm. Nhưng tôi có thể nhận thấy những tình huống mà ở đó chúng ta cần tăng lãi suất”, ông Goolsbee nói.

Việc Fed tăng lãi suất trong năm nay vẫn là một khả năng thấp. Tuy nhiên, việc khả năng này được đề cập đến đã là một thay đổi đáng kể. Ngay cả khi Fed không tăng lãi suất, nhiều khả năng chuỗi 6 đợt tăng lãi suất bắt đầu từ tháng 9/2024 đã chấm dứt ở đây.

Trong một cuộc trò chuyện tại Đại học Harvard ngày 30/3, Chủ tịch Fed Jerome Powell phát tín hiệu không tăng lãi suất, nhưng cũng không đề cập đến việc giảm thêm lãi suất.

Nhà lãnh đạo ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới nói ông nhận thấy kỳ vọng lạm phát vẫn ổn định dù giá dầu tăng cao, nên Fed chưa cần phản ứng bằng cách tăng lãi suất. Ông cho rằng cách tốt nhất là Fed bỏ qua những biến động trong ngắn hạn của thị trường năng lượng và tập trung vào hai mục tiêu ổn định giá cả và giữ tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp.

“Kỳ vọng lạm phát có vẻ đang được neo giữ chặt trong ngắn hạn. Tuy nhiên, có lẽ sẽ đến lúc chúng tôi đối mặt với câu hỏi sẽ phải làm gì. Giờ là lúc chúng tôi chưa phải đối mặt với câu hỏi đó, vì chưa biết tác động kinh tế như thế nào, nhưng chắc chắn, chúng tôi sẽ xem xét kỹ lưỡng bối cảnh chung khi đưa ra quyết định”, ông Powell nói.

Dịch chuyển trong kỳ vọng về lãi suất Fed lý giải vì sao lãi suất dài hạn ở Mỹ tăng mạnh kể từ khi chiến tranh Mỹ - Iran bắt đầu. Gần đây, các nhà giao dịch đã nâng kỳ vọng về mức lãi suất trong tương lai, và thậm chí đã định giá một khả năng nhỏ có một đợt tăng lãi suất trong năm nay.

Phản ánh sự dịch chuyển kỳ vọng lãi suất này. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đang trên đà tăng mạnh. Lợi suất của kỳ hạn 10 năm đã tăng từ mức dưới 4% trước chiến tranh lên trên ngưỡng 4,3%, và các hộ gia đình và doanh nghiệp đã ngay lập tức cảm nhận được hậu quả, chẳng hạn qua việc lãi suất cho vay thế chấp nhà tăng cao hơn.

Theo nhà kinh tế trưởng về Mỹ của ngân hàng Deutsche Bank, ông Matthew Luzzetti, giới chức Fed đôi khi phản bác các kỳ vọng của thị trường không phù hợp với dự báo mà Fed đưa ra. Tuy nhiên, do chiến tranh ở Vùng Vịnh khiến chính các quan chức Fed cũng phải lo ngại về lạm phát, Fed giờ đây hầu như không có lý do gì để phản bác. Theo ông Luzzetti, kỳ vọng mới của thị trường bây giờ là Fed sẽ giữ nguyên hoặc tăng lãi suất trong thời gian tới.

Điều quan trọng hơn là những phát biểu mang tính cứng rắn từ Fed gần đây đến từ những quan chức từng được đánh giá là có quan điểm trung tính hoặc mềm mỏng. Thống đốc Christopher Waller, một trong những người ủng hộ giảm lãi suất mạnh mẽ nhất, trong tháng này đã nói rằng rủi ro lạm phát do chiến tranh ở Trung Đông đã khiến ông chuyển sang ủng hộ việc giữ nguyên lãi suất trong tháng 3.

NHỮNG YẾU TỐ CẢN TRỞ FED HẠ LÃI SUẤT

Trong dự báo lãi suất “biểu đồ dấu chấm” (dot plot) được cập nhật định kỳ 3 tháng một lần vào cuộc họp tháng 3, trung vị của dự báo mà 19 thành viên FOMC đưa ra là Fed giảm lãi suất một lần trong năm nay. Tuy nhiên, bà Mary Daly, Chủ tịch Fed chi nhánh San Francisco, nói rằng dự báo này có thể gây hiểu sai.

Dự báo một lần giảm lãi suất trong năm 2026 “có nguy cơ dẫn đến một cảm giác sai lệch về một sự chắc chắn không hề tồn tại, khiến công chúng khó dự báo rõ ràng hơn về cách thức phản ứng của FOMC”, bà Daly viết trên mạng xã hội LinkedIn. Bà nói thêm rằng không có một khả năng duy nhất nào cho đường đi của lãi suất.

Bản thân Chủ tịch Powell cũng bác bỏ tầm quan trọng của dự báo “biểu đồ dấu chấm”. Trong buổi họp báo sau cuộc họp tháng 3 của Fed, ông nói “không nên đặt niềm tin tuyệt đối vào dự báo này”.

Cũng cần nói thêm rằng Fed vẫn còn có nhiều lý do để giảm lãi suất. Khu vực phi nông nghiệp của Mỹ đã mất 90.000 công việc trong tháng 2 và tỷ lệ thất nghiệp đã tăng lên mức 4,4%. Nhiều nhà kinh tế cho rằng nếu căng thẳng ở Trung Đông xuống thang, giá dầu sẽ hạ nhiệt theo và theo thời gian, lạm phát sẽ giảm về mục tiêu 2% của Fed.

Hoặc trong trường hợp giá dầu tăng cao hơn, gây suy giảm tiêu dùng và việc làm, Fed cũng có thể cắt giảm lãi suất để ngăn suy thoái kinh tế.

Nhà kinh tế trưởng về Mỹ của ngân hàng đầu tư Natixis, ông Christopher Hodge, cho rằng nền kinh tế Mỹ bước sang năm 2026 không còn giữ được đà tăng trưởng mạnh, nên khả năng Fed hạ lãi suất trong năm nay vẫn còn.

Dù vậy, còn có những yếu tố có thể cản trở việc Fed hạ lãi suất.

Sau 6 đợt giảm từ tháng 9/2024, lãi suất quỹ liên bang của Fed đã giảm 1,75 điểm phần trăm xuống còn 3,5-3,75%. Việc tiếp tục hạ lãi suất từ mức này sẽ đưa lãi suất về gần hơn mức trung tính - mức lãi suất không còn tác dụng chống lạm phát. Các nhà kinh tế chỉ có thể ước đoán về mức lãi suất trung tính, nhưng ngày càng có nhiều quan chức Fed cho rằng mức lãi suất hiện tại đã là trung tính rồi.

Phó chủ tịch Fed Philip Jefferson hồi tuần trước nói rằng những đợt giảm lãi suất gần đây của Fed “có lẽ đã đưa lãi suất về vùng trung tính”. Chủ tịch Fed chi nhánh Richmond Thomas Barkin nói việc giảm lãi suất đến nay đã đưa “lãi suất quỹ liên bang về vùng trên của khoảng trung tính”. Nếu lãi suất đã trung tính rồi, thì việc giảm thêm lãi suất sẽ đồng nghĩa với tạo điều kiện cho lạm phát.

Phát biểu ngày 30/3, ông Powell nhắc lại quan điểm của ông rằng vùng hiện tại 3,5-3,75% của lãi suất quỹ liên bang là “một vị trí tốt” để Fed dừng lại quan sát các sự kiện đang diễn ra, bao gồm cuộc chiến tranh Mỹ - Iran và tác động của thuế quan đến giá cả.

Giới chức Fed cũng nhận thức rõ việc đến nay lạm phát ở Mỹ đã vượt mục tiêu 2% của Fed trong 6 năm liên tiếp và lo ngại rằng người tiêu dùng sẽ tăng kỳ vọng lạm phát trong dài hạn. Kỳ vọng lạm phát có thể trở thành một vòng xoáy tự mạnh lên. Trong trường hợp đó, việc chờ đợi tác động cú sốc thuế quan hay cú sốc giá dầu tự lắng xuống sẽ không đủ để đưa lạm phát về 2%. Nếu tính theo thước đo lạm phát mà Fed ưa chuộng, tốc độ lạm phát hàng năm ở Mỹ hiện ở mức khoảng 3%.