Hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn để tạo đột phá tăng trưởng năm 2026

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 1/2026 diễn ra tại Hà Nội chiều 4/2, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã đặt câu hỏi: Nghị quyết 01 của Chính phủ đã xác định đổi mới tư duy phát triển, cải cách thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền là yêu cầu then chốt để tạo đột phá tăng trưởng; trong năm 2026, những cải cách thể chế cụ thể nào mang tính đột phá sẽ được ưu tiên triển khai nhằm tháo gỡ các "điểm nghẽn" cho doanh nghiệp và địa phương; đồng thời khắc phục tình trạng phân cấp nhưng vẫn e ngại trách nhiệm, qua đó bảo đảm thực hiện hiệu quả mục tiêu tăng trưởng đã được xác định sau Đại hội XIV của Đảng.

Trả lời cho câu hỏi này, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú khẳng định Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ xác định đổi mới tư duy phát triển, cải cách thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền là yêu cầu then chốt nhằm tạo đột phá tăng trưởng trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo. Về các cải cách thể chế mang tính đột phá sẽ được ưu tiên triển khai, Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho biết hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ trong năm 2026.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú, với vai trò là cơ quan tham mưu cho Chính phủ trong lĩnh vực xây dựng và hoàn thiện thể chế, Bộ Tư pháp sẽ tập trung triển khai 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, qua đó góp phần tháo gỡ các “điểm nghẽn” về pháp luật, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, đồng thời khắc phục tình trạng phân cấp nhưng còn e ngại trách nhiệm ở một số nơi.

Trước hết, trong Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026, dự kiến Chính phủ sẽ trình Quốc hội 44 luật, nghị quyết. Đây là khối lượng công việc lớn, bao phủ nhiều lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế và quản lý nhà nước. Trong đó, nhiều dự án luật liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp như Luật Cạnh tranh, Luật Hải quan, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; đồng thời có các văn bản gắn chặt với yêu cầu phát triển của địa phương, điển hình là Luật Thủ đô (sửa đổi).

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho biết thêm Bộ Tư pháp sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành trong quá trình rà soát, sửa đổi, bổ sung và xây dựng các dự án luật, nghị quyết này. Trọng tâm là “làm rõ các nội dung về phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh”, qua đó tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Cùng với hoàn thiện pháp luật, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt, Bộ Tư pháp sẽ phối hợp với các bộ, ngành đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hướng tới cắt giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Gắn với nhiệm vụ này, thực hiện Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và pháp luật, Bộ Tư pháp đang tham mưu Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành kế hoạch tổng rà soát pháp luật trong năm 2026. Thông qua hoạt động tổng rà soát trên diện rộng, các quy định pháp luật còn chồng chéo, mâu thuẫn, bất cập hoặc không còn phù hợp với thực tiễn phát triển sẽ được phát hiện kịp thời, từ đó đề xuất phương án sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ. “Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm 2026”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp tập trung nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Trong quá trình xây dựng chính sách, việc công khai, minh bạch dự thảo văn bản quy phạm pháp luật tiếp tục được chú trọng. Các dự thảo sẽ được đăng tải để lấy ý kiến rộng rãi các đối tượng chịu tác động, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú, cách làm này nhằm nâng cao chất lượng thẩm định, bảo đảm các chính sách khi ban hành có tính khả thi cao, hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình thực thi.

Chuyển đổi số trong lĩnh vực pháp luật cũng là một trọng tâm quan trọng. Thứ trưởng cho biết Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục hoàn thiện Cổng Thông tin điện tử Pháp điển quốc gia, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác pháp điển. Việc này nhằm hỗ trợ giải đáp các vướng mắc ban đầu của người dân và doanh nghiệp một cách tự động, thuận tiện trên môi trường số, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận và tuân thủ pháp luật.

Một nhiệm vụ lớn khác là triển khai hiệu quả Đề án hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Sau khi được Hội nghị Trung ương thông qua, Bộ Tư pháp đã trình Bộ Chính trị vào đầu tháng 1 và dự kiến Đề án sẽ sớm được xem xét, thông qua. Đây được xem là cơ sở quan trọng để sắp xếp, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, thống nhất, phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững.

Song song với đó, thực hiện Chương trình công tác của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, Bộ Tư pháp tiếp tục nghiên cứu, trình Bộ Chính trị Đề án Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, bảo đảm phù hợp với tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Đáng chú ý, Bộ Tư pháp cũng sẽ nghiên cứu, xây dựng báo cáo trình cấp có thẩm quyền về Bộ tiêu chí và công cụ đánh giá sự cần thiết của thủ tục hành chính. Mục tiêu là đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục không chỉ về số lượng mà còn nâng cao chất lượng thực thi, trên cơ sở liên thông dữ liệu và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

“Bám sát tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 66 về hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, cùng Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ, Bộ Tư pháp sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành để triển khai đồng bộ các giải pháp cải cách thể chế”, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú khẳng định, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026.