Với vai trò là đầm phá nước lợ lớn nhất Đông Nam Á, Tam Giang - Cầu Hai đang được thành phố Huế định hướng phát triển theo mô hình thuận thiên, gắn bảo tồn hệ sinh thái với thu hút nguồn vốn xanh và nâng cao khả năng chống chịu biến đổi khí hậu...

Ngày 22/5, UBND thành phố Huế phối hợp với  Cơ quan Hợp tác Phát triển Luxembourg (LuxDev) và Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF Việt Nam) tổ chức hội thảo “Phát triển thuận thiên và huy động đầu tư xanh cho vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai”.

Các chuyên gia đánh giá, Tam Giang - Cầu Hai có tiềm năng trở thành “không gian đầu tư khí hậu” của khu vực miền Trung nếu xây dựng được danh mục dự án xanh rõ ràng, cơ chế điều phối liên ngành hiệu quả và nền tảng dữ liệu đầu tư minh bạch.

PHÁT TRIỂN THUẬN THIÊN LÀ HƯỚNG ĐI CHIẾN LƯỢC

Hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai là đầm phá nước lợ lớn nhất Đông Nam Á, có vai trò đặc biệt quan trọng về môi trường, đa dạng sinh học và sinh kế của hàng trăm nghìn hộ dân ven phá.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế Trần Hữu Thùy Giang nhấn mạnh "phát triển vùng đầm phá theo hướng thuận thiên gắn với huy động đầu tư xanh sẽ mở ra dư địa lớn cho tăng trưởng bền vững và nâng cao khả năng chống chịu khí hậu trong dài hạn".

UBND thành phố Huế cho biết Bộ Chính trị đã ban hành nghị quyết về xây dựng và phát triển tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời Thủ tướng Chính phủ cũng phê duyệt Đề án phát triển kinh tế - xã hội vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai. Đây được xem là nền tảng quan trọng để địa phương thúc đẩy các mục tiêu phát triển xanh trong giai đoạn mới.

“Tam Giang - Cầu Hai không chỉ là không gian phát triển kinh tế chiến lược mà còn là hạ tầng chống chịu tự nhiên đặc biệt quan trọng của thành phố. Chính quyền cam kết thúc đẩy mô hình phát triển thuận thiên và huy động các nguồn lực đầu tư xanh nhằm bảo vệ, phát huy giá trị hệ sinh thái đầm phá trong dài hạn”, ông Trần Hữu Thùy Giang khẳng định.

Trao đổi thảo luận tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng cần chuyển từ mô hình phát triển đơn ngành sang cách tiếp cận tích hợp giữa bảo tồn hệ sinh thái, bảo vệ sinh kế cộng đồng và phát triển kinh tế biển bền vững. 

Với diện tích khoảng 22.000ha, hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai hiện đang chịu nhiều áp lực từ biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, ô nhiễm môi trường, phát triển hạ tầng ven biển và khai thác tài nguyên thiếu bền vững.

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Lê Minh Hoan cho rằng Tam Giang - Cầu Hai không chỉ là hệ đầm phá lớn mà còn là không gian giao thoa giữa thiên nhiên, con người, văn hóa và sinh kế ven nước. Giá trị lớn nhất của vùng đầm phá nằm ở hệ sinh thái đa giá trị gồm sinh thái, văn hóa, nghệ thuật và tri thức bản địa.

Nhấn mạnh điều này, ông Lê Minh Hoan cho rằng Huế cần chuyển từ tư duy “tham quan di sản” sang “sống cùng di sản”, để Tam Giang - Cầu Hai trở thành trải nghiệm về nền văn minh ven nước còn hiện hữu, thay vì chỉ là điểm check-in du lịch.

"Phát triển cần theo hướng phục hồi hệ sinh thái tự nhiên, phát triển kinh tế sinh thái và du lịch thân thiện môi trường, giữ gìn vẻ chân thật của đời sống làng chài ven phá", ông Hoan góp ý.

MỞ RỘNG CƠ HỘI HUY ĐỘNG DÒNG VỐN XANH

Đáng chú ý, trong khuôn khổ hội thảo, vấn đề huy động đầu tư xanh cho phát triển thuận thiên vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai thu hút sự quan tâm trao đổi của đại diện Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các tổ chức quốc tế, ngân hàng thương mại, quỹ đầu tư và doanh nghiệp.

Ông Robert De Waha, đại diện LuxDev cho biết đơn vị này đã đồng hành cùng thành phố Huế trong nhiều lĩnh vực như du lịch bền vững, nông nghiệp thông minh, đào tạo nghề, thích ứng khí hậu và thúc đẩy tài chính xanh.

Theo ông Robert De Waha, Tam Giang - Cầu Hai có đầy đủ điều kiện để trở thành mô hình tiêu biểu về phát triển thuận thiên và huy động đầu tư xanh của Việt Nam nếu xây dựng được tầm nhìn dài hạn và tăng cường hợp tác giữa Nhà nước, cộng đồng và khu vực tư nhân.

Trong khi đó, ông Văn Ngọc Thịnh, Tổng Giám đốc WWF Việt Nam,  cho rằng trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, các khoản đầu tư bài bản vào vùng đất ngập nước ven biển sẽ đóng vai trò then chốt trong nâng cao khả năng chống chịu của hệ sinh thái, đồng thời bảo tồn đa dạng sinh học và sinh kế cộng đồng.

Các chuyên gia chỉ rõ thực tế hiện nay thị trường không thiếu nguồn vốn dành cho các dự án xanh và khí hậu, song điều còn thiếu là các dự án có mô hình tài chính phù hợp và đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường cũng như khả năng chống chịu dài hạn.

Về phía địa phương, Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế Trần Hữu Thùy Giang cho biết ngân sách Nhà nước khó có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư thích ứng khí hậu. Vì vậy, việc huy động nguồn lực xã hội và các dòng vốn xanh dài hạn là yêu cầu cấp thiết. Thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành và chuẩn bị danh mục các dự án xanh có chất lượng để thu hút đầu tư trong thời gian tới.