IMF cảnh báo rủi ro của cơn sốt AI đối với kinh tế toàn cầu

Trong bối cảnh các nhà lãnh đạo thế giới chuẩn bị cho các cuộc thảo luận tại chuỗi sự kiện thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEG) tại Davos trong tuần này, IMF nhấn mạnh rằng nền kinh tế toàn cầu - mặc dù "kiên cường tới mức gây ngạc nhiên" - vẫn có thể lung lay nếu làn sóng AI bất ngờ đảo chiều.

Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới cập nhật của IMF cho thấy tăng trưởng kinh tế toàn cầu hiện nay phụ thuộc vào một số ít động lực, đặc biệt là lĩnh vực công nghệ của Mỹ và đà tăng trưởng mạnh mẽ của các cổ phiếu liên quan.

IMF dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ sẽ vượt xa các nước G7 khác, với mức tăng cả năm có thể đạt 2,4% vào năm 2026 và 2% vào năm 2027. Đầu tư vào công nghệ đã đóng góp tỷ lệ cao nhất trong tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ kể từ năm 2001, góp phần thúc đẩy sự vượt trội của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, ông Pierre-Olivier Gourinchas, nhà kinh tế trưởng của IMF, cảnh báo có nguy cơ xảy ra một cuộc "điều chỉnh thị trường" nếu kỳ vọng về lợi ích năng suất và lợi nhuận từ AI không được hiện thực hóa. Ông nhấn mạnh rằng mặc dù cơn sốt AI chưa đạt đến mức "bong bóng" như thời kỳ dotcom, nhưng vẫn có lý do để lo ngại.

Tại Davos, các cuộc thảo luận sắp tới sẽ tập trung vào các chủ đề gồm đánh giá lạc quan về đầu tư AI ở Mỹ, những lo ngại về định giá cao trên thị trường chứng khoán, và các mối đe dọa đối với các định chế như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Donald Trump cũng sẽ tham dự chuỗi sự kiện của WEF năm nay, và các cuộc thảo luận tại Davos có thể sẽ bị chi phối bởi lời đe dọa của ông Trump về việc áp thuế quan 10% đối với các nước châu Âu trừ khi họ ủng hộ nỗ lực của ông nhằm sáp nhập đảo Greenland của Đan Mạch vào Mỹ.

Báo cáo của IMF cho thấy tăng trưởng kinh tế toàn cầu đã mạnh hơn dự kiến bất chấp căng thẳng thương mại do chính sách thuế quan của Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ thứ hai và một loạt các mối nguy địa chính trị ngày càng gia tăng.

IMF nâng dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 từ 3,1% lên 3,3%, đồng thời cho rằng sẽ chỉ có một sự giảm tốc nhẹ trong năm 2027 xuống còn 3,2%. Tuy nhiên, IMF cảnh báo rằng một đợt leo thang mới trong xung đột thương mại có thể lại làm xáo trộn triển vọng tăng trưởng. Căng thẳng thương mại có thể bùng phát, kéo dài sự bất định và đè nặng hơn lên hoạt động kinh tế.

Kinh tế Trung Quốc được IMF dự báo sẽ đạt mức tăng trưởng 4,5% vào năm 2026, tăng 0,3 điểm phần trăm so với dự báo mà IMF đưa ra hồi tháng tháng 10/2025. Về năm 2027, IMF nhận định kinh tế Trung Quốc tiếp tục giảm tốc, chỉ đạt mức tăng trưởng 4%.

Trong số các quốc gia thuộc nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7), Canada được cho là sẽ có mức tăng trưởng mạnh thứ hai trong năm nay sau Mỹ, đạt 1,6%. Tăng trưởng kinh tế Canada được dự báo sẽ tăng lên 1,9% vào năm 2027.

IMF giữ nguyên dự báo cho kinh tế Anh năm 2026 và 2027 ở mức tương ứng 1,3% và 1,5%. GDP của Đức được dự báo tăng 1,1% trong năm nay và 1,5% vào năm tới, theo IMF.

IMF nhấn mạnh rằng tăng trưởng toàn cầu hiện nay dựa trên "nền tảng hẹp" là làn sóng đầu tư AI tại Mỹ. Nếu kỳ vọng về những tiến bộ năng suất do AI mang lại là lạc quan thái quá, sẽ có nguy cơ xảy ra "sự sụt giảm mạnh" trong đầu tư và sự đảo ngược của thị trường chứng khoán. Một sự sụt giảm trong đầu tư AI cùng với một đợt "điều chỉnh vừa phải" trong định giá cổ phiếu công nghệ có thể làm giảm tăng trưởng toàn cầu khoảng 0,4 điểm phần trăm trong năm nay - theo IMF.

Ông Gourinchas cảnh báo rằng do vốn hóa thị trường của các tập đoàn công nghệ hiện nay "lớn hơn nhiều" so với thời kỳ bong bóng dotcom cách đây 25 năm, ngay cả một sự đảo ngược nhỏ cũng có thể "có tác động lớn đến tài sản của mọi người”. Ông cũng cho biết sự phụ thuộc ngày càng tăng của các công ty AI vào việc vay nợ để rót vào cuộc chạy đua đầu tư cũng là một nguyên nhân gây lo ngại. "Đòn bẩy tăng lên, cảm giác lo lắng sẽ xuất hiện”, ông nói.

Cũng theo IMF, một sự điều chỉnh mạnh trên thị trường chứng khoán Mỹ cũng có thể gây ra "tổn thất tài sản đáng kể" bên ngoài Mỹ, làm giảm tiêu dùng toàn cầu.

Tuy nhiên, có một kịch bản lạc quan thay thế là những cải tiến năng suất từ AI bắt đầu hiện thực hóa sớm hơn IMF dự kiến. Nếu điều này trở thành sự thật, tăng trưởng toàn cầu có thể được thúc đẩy thêm 0,3 điểm phần trăm vào năm 2026 và từ 0,1-0,8 điểm phần trăm mỗi năm trong trung hạn, theo IMF.

Báo cáo của IMF cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của sự độc lập của ngân hàng trung ương sau khi Mỹ mở cuộc điều tra hình sự đối với Chủ tịch Fed Jerome Powell.

"Sự độc lập của ngân hàng trung ương là điều tối quan trọng khi nói đến việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, ổn định tài chính và cung cấp một điểm tựa cho tăng trưởng bền vững. Trong trường hợp Fed, điều này càng quan trọng hơn do vị thế thống trị của hệ thống tài chính Mỹ trong nền kinh tế toàn cầu và tầm quan trọng của đồng USD đối với hệ thống tiền tệ quốc tế”, ông Gourinchas nói.