Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu tiếp tục hoàn thiện quy định về ngân hàng thương mại làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm trái phiếu doanh nghiệp; phân định rõ địa vị pháp lý, quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm, kiểm soát xung đột lợi ích và tách bạch hoạt động này với bảo lãnh tín dụng, bảo đảm an toàn hệ thống…

Sáng 17/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Một trong những vấn đề nhận được nhiều quan tâm tại phiên họp là việc bổ sung hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm trái phiếu doanh nghiệp đối với các ngân hàng thương mại.

Phát biểu về nội dung này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu phải quy định rõ quyền hạn, nghĩa vụ của các bên cũng như cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: “Quan trọng hơn hết là phải tuân thủ các nguyên tắc quản trị rủi ro, không biến hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của ngân hàng thương mại thành giấy chứng nhận an toàn cho trái phiếu doanh nghiệp”.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đồng tình với báo cáo thẩm tra của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính khi báo cáo chỉ ra các rủi ro và nguy cơ xung đột lợi ích có thể phát sinh trong quá trình ngân hàng thương mại thực hiện nghiệp vụ đại lý. 

Ông Hiếu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ tính đồng bộ của hệ thống pháp luật: “Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục làm rõ ngay sau khi Luật này có hiệu lực thi hành thì điểm e khoản 2 Điều 114 của Luật Các tổ chức tín dụng đã đảm bảo đủ cơ sở pháp lý để thực hiện chưa? Bởi vì nội dung này trong pháp luật về chứng khoán hiện chưa có quy định cụ thể. Trong trường hợp cần phải hoàn thiện pháp luật về chứng khoán thì đề nghị cân nhắc quy định riêng về hiệu lực thi hành của điều khoản này để đảm bảo tính khả thi.”

Giải trình tại phiên họp, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết, dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng lần này chỉ bổ sung quyền được phép thực hiện chức năng đại lý quản lý tài sản bảo đảm trái phiếu cho các ngân hàng thương mại, do Luật quy định tổ chức tín dụng chỉ được làm những gì pháp luật cho phép. Cách thức thực hiện để bảo đảm minh bạch, tách bạch trách nhiệm sẽ do pháp luật về chứng khoán quy định chi tiết.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về đại lý quản lý tài sản bảo đảm trái phiếu doanh nghiệp; phân định rõ địa vị pháp lý, quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của ngân hàng thương mại và cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích. Đồng thời, cần phân định rành mạch giữa hoạt động đại lý quản lý tài sản với hoạt động bảo lãnh tín dụng, bảo đảm an toàn hệ thống và thống nhất với pháp luật về chứng khoán.

Một nội dung khác được thảo luận là quy định cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với mức quy định chung.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu xây dựng hướng dẫn chi tiết về tiêu chí xác định các trường hợp phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Theo Chủ tịch Quốc hội, phải giới hạn rõ phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng, xác định lộ trình cụ thể để đưa các tỷ lệ an toàn trở lại ngưỡng quy định, tránh bị lạm dụng; đồng thời thiết lập cơ chế giám sát và kiểm soát rủi ro hiệu quả.

Giải trình về vấn đề này, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết dự thảo Luật quy định căn cứ vào tính chất, mức độ rủi ro của từng đối tượng để xem xét quyết định áp dụng tỷ lệ an toàn khác với quy định hiện hành. Thống đốc khẳng định Ngân hàng Nhà nước không nới lỏng quản lý mà luôn đi theo hướng an toàn nhất.

Đối với việc luật hóa các chuẩn mực quốc tế liên quan đến chủ sở hữu hưởng lợi và việc xác định, báo cáo giao dịch đáng ngờ trong phòng, chống rửa tiền, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị phải có các hướng dẫn cụ thể, định lượng về tiêu chí, cách thức thu thập và sử dụng dữ liệu.

Theo Chủ tịch Quốc hội, quy định cần giúp các đối tượng báo cáo có thể thực hiện ngay, tránh vướng mắc do hiểu không thống nhất hoặc tạo ra gánh nặng tuân thủ quá cao cho doanh nghiệp và tổ chức tín dụng. Việc rà soát trách nhiệm của các bộ, ngành, cơ quan và đối tượng báo cáo cũng phải bảo đảm đúng thẩm quyền, rõ trách nhiệm và có tính khả thi cao.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết việc xác định chủ sở hữu hưởng lợi là khâu phức tạp khi phải cân bằng giữa hệ thống pháp luật trong nước với các chuẩn mực quốc tế từ OECD, FATF, APG. Theo Thống đốc, khi đàm phán về khái niệm “chủ sở hữu hưởng lợi”, OECD đề xuất bao hàm cả các “thỏa thuận pháp lý”, nhưng phía Việt Nam giữ quan điểm chủ sở hữu hưởng lợi phải là “cá nhân”. Cơ quan soạn thảo đang nỗ lực thể hiện thuật ngữ vừa chuẩn hóa theo luật pháp Việt Nam, vừa đáp ứng các khuyến nghị quốc tế để thuận lợi cho công tác đánh giá đa phương.

Kết luận về sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng yêu cầu rà soát, thống nhất quy định về dấu hiệu đáng ngờ, nguồn dữ liệu và trách nhiệm của đối tượng báo cáo, đặc biệt trong lĩnh vực tài sản mã hóa; đồng thời làm rõ trách nhiệm thanh tra và cơ chế phối hợp liên ngành, không để trùng lặp hoặc bỏ trống trách nhiệm.