Người tiêu dùng và doanh nghiệp tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang đẩy nhanh chuyển dịch sang xe điện, trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng mạnh do chiến sự ở Trung Đông làm thay đổi bài toán chi phí vận hành phương tiện chạy xăng và dầu diesel...

Trong hơn một tháng qua, xung đột tại Iran đã khiến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng hàng đầu với thị trường năng lượng thế giới -  bị gián đoạn nghiêm trọng.

Trong điều kiện bình thường, tuyến hàng hải này vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) giao dịch trên toàn cầu. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đánh giá đây là đợt gián đoạn nguồn cung năng lượng nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện tại.

THAY ĐỔI SUY NGHĨ VÌ GIÁ NHIÊN LIỆU TĂNG

Do hơn 80% lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz có đích đến là châu Á, khu vực này đang chịu tác động mạnh nhất từ cú sốc năng lượng mới. Áp lực chi phí gia tăng đang buộc cả người tiêu dùng, doanh nghiệp và các chính phủ phải tìm cách giảm bớt phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Tại Australia - quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu cho hoạt động vận tải trên lãnh thổ rộng lớn - nhu cầu vay tiền để mua xe điện đã tăng vọt trong tháng 3. Theo báo cáo của Ngân hàng Quốc gia Australia (NAB) - ngân hàng lớn thứ hai Australia, số khoản vay mua xe điện trong tháng trước đã tăng gấp đôi, khi ngày càng nhiều người tiêu dùng tới các cửa hàng để tìm hiểu và mua xe.

Báo cáo này cũng cho thấy số lượt doanh nghiệp tìm hiểu về các khoản vay liên quan tới xe điện cũng tăng 88%.

“Chúng tôi nhận thấy ngày càng nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như các đơn vị vận tải lớn, chuyển sang tìm hiểu xe điện và các giải pháp chuyển dần sang dùng điện để giảm chi phí vận hành và chủ động hơn cho hoạt động kinh doanh trong tương lai, nhất là khi giá nhiên liệu tiếp tục biến động mạnh”, ông Shane Ditcham, giám đốc mảng ngân hàng doanh nghiệp của NAB, cho biết.

Theo các nhà phân tích, giá năng lượng tăng mạnh có thể trở thành cú huých thúc đẩy doanh số xe điện tại một số thị trường châu Á - Thái Bình Dương như Australia và Nhật Bản. Trước đây, doanh số xe điện tại các nước này tăng chậm do mạng lưới trạm sạc mở rộng chưa đủ nhanh, trong khi người tiêu dùng vẫn ưu tiên xe chạy xăng.

“Nhật Bản đang ghi nhận xu hướng chuyển sang xe điện tăng tốc rõ rệt do chi phí năng lượng tăng cao.”, ông Sanshiro Fukao, nghiên cứu viên điều hành tại Viện Nghiên cứu Itochu, nhận định với hãng tin Reuters.

Theo ông Fukao, nhờ Chính phủ Nhật Bản vẫn đang trợ giá nhiên liệu, nhiều người hiện vẫn cho rằng tình hình chưa quá đáng ngại. Tuy nhiên, nếu chi phí năng lượng tiếp tục tăng trong vòng một tháng tới, xu hướng chuyển sang xe điện có thể sẽ tăng tốc mạnh hơn.

Tại Nhật Bản, xe thuần điện chạy bằng pin hiện vẫn là phân khúc rất nhỏ, chiếm chưa tới 2% tổng doanh số ô tô. Một phần nguyên nhân là các hãng xe lớn như hãng xe Toyota trong nhiều năm qua chủ yếu tập trung vào dòng xe lai (hybrid), khiến tốc độ phổ cập xe thuần điện diễn ra chậm hơn.

Tuy nhiên, xu hướng này có thể bắt đầu thay đổi. Từ tháng 1 năm nay, Chính phủ Nhật Bản đã nâng mức trợ cấp mua xe điện lên tối đa 1,3 triệu yên, tương đương 8.144 USD, cho mỗi xe. Trong bối cảnh đó, hãng xe Toyota và hãng xe Nissan được kỳ vọng sẽ từng bước mở rộng danh mục xe điện tại thị trường nội địa.

Trong tuần này, ông Elon Musk, CEO hãng xe điện Tesla của Mỹ, cho biết công ty sẽ tăng đầu tư vào Nhật Bản, đặc biệt ở mảng dịch vụ và mạng lưới trạm sạc nhanh Supercharger.

Tại Australia, nơi doanh số xe điện đã tăng trong vài năm gần đây, đà tăng đang có xu hướng mạnh hơn do giá nhiên liệu leo thang. Theo kênh truyền hình địa phương 7NEWS, lượng tìm kiếm xe điện trên các trang web mua bán ô tô lớn đã tăng gấp 3 lần trong một tháng qua. Hơn một nửa người dân Australia tham gia một khảo sát của 7NEWS cho biết họ đang cân nhắc mua xe điện.

“Tôi cho rằng ở thời điểm hiện tại, rất ít người mua xe điện cảm thấy hối hận với quyết định của mình”, Thủ tướng Australia Anthony Albanese phát biểu vào tuần trước.

Tại New Zealand, quốc gia láng giềng của Australia, làn sóng dịch chuyển sang xe điện cũng đang trở nên rõ nét hơn. Theo Bộ trưởng Giao thông New Zealand Chris Bishop, trong tuần kết thúc vào ngày 22/3, nước này ghi nhận hơn 1.000 xe điện đăng ký mới, gần gấp đôi so với tuần trước đó.

“Đây là tuần có số lượng xe điện đăng ký mới cao nhất kể từ cuối năm 2023”, ông Bishop cho biết.

Hàn Quốc cũng ghi nhận xu hướng tương tự. Số xe điện đăng ký mới trong tháng 3 đã gấp hơn hai lần so với cùng kỳ năm trước, khi giá nhiên liệu leo thang, cạnh tranh từ các hãng xe nước ngoài như Tesla, BYD gia tăng, còn người tiêu dùng đẩy nhanh quyết định mua xe để kịp hưởng trợ cấp của Chính phủ.

“Hiện vẫn chưa rõ tình hình này sẽ kéo dài trong bao lâu, nhưng giá dầu tăng đang thúc đẩy nhiều người tìm đến các cửa hàng để đăng ký lái thử”, nhân viên bán hàng tại một đại lý của BYD ở tỉnh Gyeonggi, Hàn Quốc, chia sẻ với Reuters.

CƠ HỘI CHO CÁC HÃNG XE ĐIỆN

Nhu cầu xe điện tăng lên tại châu Á - Thái Bình Dương đang trở thành cơ hội lớn hơn cho các hãng xe Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu, trong bối cảnh thị trường nội địa đang dần bão hòa. Theo dữ liệu từ Hiệp hội Xe hơi Trung Quốc (CPCA), xe điện và xe lai hiện đã chiếm hơn 50% tổng doanh số ô tô tại Trung Quốc, cho thấy dư địa tăng trưởng trong nước không còn lớn như trước.

“Trung Quốc đã đi qua giai đoạn bùng nổ của xe năng lượng mới. Nhưng tại nhiều thị trường khác, xu hướng này vẫn đang tạo lực đẩy rất lớn cho doanh số xe điện”, ông Bill Russo, Giám đốc điều hành công ty tư vấn Automobility có trụ sở tại Thượng Hải, nhận định.

Hãng xe BYD - nhà sản xuất xe điện lớn nhất Trung Quốc - đang phụ thuộc nhiều hơn vào thị trường nước ngoài khi doanh số trong nước giảm mạnh. Trong năm ngoái, tỷ trọng doanh số ở nước ngoài trong tổng doanh số của hãng đã tăng gấp hơn hai lần, lên 22,7%. Xu hướng này tiếp tục rõ nét trong hai tháng đầu năm 2026, khi tỷ trọng tăng lên 50%.

Theo BYD Sime Motors - nhà phân phối của BYD tại Malaysia - số khách hàng đến tìm hiểu về các mẫu xe BYD trong tháng 3 đã tăng so với hai tháng đầu năm. Công ty đã triển khai các chương trình bán hàng riêng cho khách hàng doanh nghiệp, nhân viên khu vực công và các đợt khuyến mại theo dịp lễ để giúp người mua dễ tiếp cận xe điện hơn.

Tại Triển lãm Ô tô Quốc tế Bangkok tuần trước, các mẫu xe điện thu hút sự quan tâm lớn của người tiêu dùng, trong bối cảnh cảnh xếp hàng kéo dài tại các cây xăng trên khắp Thái Lan làm dấy lên lo ngại về chi phí nhiên liệu.

“Trước cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay, tôi chưa từng nghĩ mình sẽ chuyển sang xe điện. Nhưng khi giá nhiên liệu tăng vọt và chiến sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt trong ngắn hạn, tôi đã tới đây để tìm hiểu các mẫu xe điện”, Panupong Kunlachotpanit, 31 tuổi, chia sẻ tại triển lãm.