Nga tăng cường phát hành trái phiếu nhân dân tệ

Ngày 4/6, Bộ Tài chính Nga có đợt phát hành trái phiếu chính phủ bằng đồng nhân dân tệ trị giá 10 tỷ nhân dân tệ (tương đương 1,47 tỷ USD). Động thái này cho thấy Moscow ngày càng dựa vào đồng tiền của Trung Quốc để huy động vốn, thay vì USD, nhằm giảm thiểu tác động của các lệnh trừng phạt.

Theo tờ báo Nikkei Asia, các trái phiếu mới này có thể được mua bằng đồng nhân dân tệ hoặc đồng rúp, với kỳ hạn 10 năm và lãi suất cuống phiếu 7,65%. Tuy nhiên, lệnh trừng phạt do Mỹ áp lên Sở Giao dịch Chứng khoán Moscow, nơi các trái phiếu này sẽ được giao dịch, khiến việc mua bán của các nhà đầu tư nước ngoài trở nên phức tạp.

Đây là lần phát hành trái phiếu bằng đồng nhân dân tệ thứ hai của Bộ Tài chính Nga, sau lần đầu tiên vào tháng 12 năm ngoái. Hai lô trái phiếu của lần phát hành trước đó có kỳ hạn 3 năm và 7 năm, với tổng cộng 20 tỷ nhân dân tệ.

Trái phiếu trong đợt phát hành mới có kỳ hạn dài hơn, dường như nhằm đáp ứng nhu cầu từ các công ty Nga - những đơn vị thường thanh toán bằng đồng nhân dân tệ - và các nhà đầu tư trong nước đang tìm kiếm các khoản đầu tư dài hạn bằng ngoại tệ.

Nền tài chính công của của Nga đang chịu áp lực lớn khi cuộc chiến giữa nước này với Ukraine kéo dài. Theo Bộ Tài chính Nga, thâm hụt tài khóa trong 4 tháng đầu năm nay là khoảng 5,8 nghìn tỷ rúp (tương đương 80,6 tỷ USD), vượt xa mức thâm hụt ngân sách 3,7 nghìn tỷ rúp dự kiến cho cả năm 2026.

Nga đã tăng thuế giá trị gia tăng thêm 2 điểm phần trăm vào tháng 1. Khi các biện pháp trừng phạt tài chính từ phương Tây khiến việc huy động vốn từ nước ngoài trở nên khó khăn, các quan chức Nga tìm cách bù đắp chi phí chiến tranh bằng cách tăng thuế và phát hành trái phiếu chính phủ.

Trong số các biện pháp trừng phạt áp lên Nga từ khi chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra vào năm 2022, có việc cắt đứt các tổ chức tài chính Nga khỏi hệ thống thanh toán SWIFT. Nga đã phản ứng bằng cách mở rộng thương mại với Trung Quốc và Ấn Độ, những quốc gia không tham gia vào các biện pháp trừng phạt chống lại Moscow.

Với sự chuyển dịch này, các giao dịch bằng các loại tiền tệ khác ngoài đồng USD đã trở nên phổ biến, và các công ty cũng như tổ chức tài chính Nga huy động vốn bằng đồng nhân dân tệ ngày càng nhiều.

Vào cuối tháng 5 vừa qua, Sở Giao dịch Chứng khoán Moscow báo cáo có 62 trái phiếu doanh nghiệp bằng đồng nhân dân tệ đang được giao dịch. Đây là các trái phiếu được phát hành bởi các công ty tài nguyên lớn của Nga như Rosneft và các tổ chức tài chính của nước này.

Năm ngoái, 30 trái phiếu nhân dân tệ đã được phát hành bởi các nhà phát hành Nga, gấp ba lần số lượng năm 2024. Hơn 10 trái phiếu nhân dân tệ đã được các tổ chức Nga phát hành trong 5 tháng đầu năm nay.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có chuyến thăm Bắc Kinh vào ngày 20/5, gặp gỡ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. "Gần như tất cả các giao dịch xuất nhập khẩu giữa Nga và Trung Quốc đang được thực hiện bằng đồng rúp và nhân dân tệ”, ông Putin phát biểu trong một cuộc họp báo.

Thương mại giữa Trung Quốc và Nga đã vượt qua mức 200 tỷ USD trong 3 năm liên tiếp đến năm 2025, một phần do Nga tăng cường xuất khẩu tài nguyên thiên nhiên sang Trung Quốc. Tập đoàn Gazprom của Nga báo cáo rằng lượng cung cấp khí đốt cho Trung Quốc vào năm 2025 đạt 38,8 tỷ mét khối, tăng 25% so với năm trước và lần đầu tiên vượt qua mức cung cấp cho các nước châu Âu.

Đồng rúp chiếm 54% trong các giao dịch xuất khẩu của Nga trong năm ngoái - theo Ngân hàng Trung ương Nga (CBR). Đây là lần đầu tiên tỷ lệ này vượt qua 50%. Tỷ lệ sử dụng các loại tiền tệ từ các quốc gia được coi là không thân thiện với Nga, như đồng USD và euro, đã giảm xuống còn 14% vào năm 2025 từ mức 84% vào năm 2021.

Với sự chênh lệch lợi suất giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng lớn, việc phát hành trái phiếu bằng đồng nhân dân tệ đang gia tăng ở cả các nhà phát hành ngoài Nga. Khối lượng phát hành trái phiếu "dim sum" - trái phiếu bằng đồng nhân dân tệ ngoài Trung Quốc đại lục, chủ yếu phát hành tại Hồng Kông - đang trên đà đạt mức cao kỷ lục mới.

Cuối tháng 4, tờ báo Financial Times cho biết trái phiếu “dim sum” phát hành trong năm nay đã vượt qua 300 tỷ nhân dân tệ, tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Cả năm 2025 đã đạt mức kỷ lục.

Các nhà phát hành doanh nghiệp bị thu hút bởi trái phiếu “dim sum” vì chi phí tài chính thấp hơn so với trái phiếu USD. Các đợt phát hành trái phiếu “dim sum” của các tổ chức tài chính có trụ sở tại Mỹ cũng đang có xu hướng tăng mạnh, trong đó Goldman Sachs chiếm phần lớn trong các giao dịch.

Trước đây, Chính phủ Trung Quốc, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) và các ngân hàng thương mại lớn của Trung Quốc là những nhà phát hành chính của trái phiếu “dim sum”. Năm ngoái, Ngân hàng Phát triển Kazakhstan năm ngoái đã trở thành nhà phát hành đầu tiên loại trái phiếu này từ một nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ.

Về phần mình, Trung Quốc đang nỗ lực quốc tế hóa đồng nhân dân tệ để ứng phó với vai trò thống trị bấy lâu nay của đồng USD với tư cách đồng tiền dự trữ và thanh toán chính của thế giới.