Suy cho cùng, World Cup không chỉ là một giải đấu bóng đá. Đó là một ngành công nghiệp trải nghiệm, nơi giá trị được tạo nên từ cảm xúc, ký ức và những biểu tượng có khả năng kết nối hàng tỷ con người…

Sau nhiều ngày tranh tài, vòng chung kết World Cup 2026 đã xác định được 4 đội bóng xuất sắc nhất góp mặt ở bán kết. Pháp, Tây Ban Nha, Anh và Argentina đều đã từng vô địch thế giới. Argentina đã 3 lần đăng quang, Pháp có 2 chức vô địch, còn Anh và Tây Ban Nha mỗi đội một lần nâng cúp vàng.

World Cup 2026 đang tiến tới những chương cuối cùng với một kịch bản không thể hoàn hảo hơn cho giới mộ điệu toàn cầu. Sự hiện diện của dàn ngôi sao như Lionel Messi, Kylian Mbappe, Jude Bellingham hay Lamine Yamal ở giai đoạn quyết định mang lại sức hút khủng khiếp. Về mặt tổ chức, đây là thành công ngoài mong đợi của Chủ tịch Gianni Infantino và các cộng sự.

Thực tế, khi một ngôi sao lớn như Ronaldo rời World Cup, không chỉ người hâm mộ tiếc nuối, thị trường vé cũng lên tiếng. Theo SeatPick, giá vé trung bình cho các trận tứ kết World Cup đã lập tức giảm 31,5% trong ngày và 50,4% trong ba ngày tiếp theo. Số lượng vé có sẵn trên thị trường thứ cấp đã tăng vọt lên 49.415 vé, một bước nhảy vọt lớn so với 28.285 vé có sẵn khi World Cup mới khởi tranh.

FIFA VÀ VÁN CƯỢC “ĐỊNH GIÁ LINH HOẠT”

Cho trận chung kết World Cup diễn ra vào ngày 19/7 tại sân vận động MetLife ở East Rutherford, New Jersey, FIFA đã mở bán tiếp gần 1.200 vé hạng hai với giá 7.380 USD. Điều thú vị là chỉ vài tháng trước, FIFA từng đối mặt với làn sóng chỉ trích vì giá vé quá cao. Nhiều vé trận chung kết được niêm yết lên tới khoảng 11.000 USD, khiến không ít người hâm mộ cho rằng World Cup đang trở nên xa tầm với.

2026 là kỳ World Cup đầu tiên FIFA áp dụng rộng rãi cơ chế định giá linh hoạt (dynamic pricing), cho phép giá vé thay đổi theo nhu cầu thị trường. Mô hình này vốn phổ biến trong ngành hàng không, khách sạn và các buổi hòa nhạc lớn, nhưng khi được áp dụng vào bóng đá, nó khiến giá vé trở thành một chỉ báo kinh tế gần như theo thời gian thực đối với sức hút của từng trận đấu.

Dưới góc nhìn kinh tế, đây là minh chứng rõ nét cho vai trò của "star economy" nền kinh tế dựa trên sức ảnh hưởng của các siêu sao. Theo dữ liệu từ các nền tảng giao dịch vé thứ cấp, giá vé trận tứ kết tại sân SoFi (Los Angeles) giảm từ khoảng 2.950 USD xuống còn gần 1.200 USD, tương đương mức giảm gần 60% chỉ trong vài ngày sau khi Bồ Đào Nha và đồng chủ nhà Mỹ bị loại. Đây là một trong những đợt điều chỉnh mạnh nhất của thị trường vé kể từ khi World Cup 2026 khởi tranh.

Điều này cho thấy một thực tế đáng chú ý: Trong nền kinh tế thể thao hiện đại, giá trị của một giải đấu không chỉ được quyết định bởi chất lượng chuyên môn mà còn bởi sức hút của các biểu tượng toàn cầu. Tương tự, một bộ phim có thể đạt doanh thu cao hơn nhờ một diễn viên hạng A. Một buổi hòa nhạc có thể bán hết vé chỉ vì một nghệ sĩ nổi tiếng...

Trong kinh tế học, "star economy" hay nền kinh tế siêu sao, mô tả hiện tượng giá trị kinh tế tập trung vào một số ít cá nhân có sức ảnh hưởng vượt trội. Khái niệm này được nhà kinh tế học Sherwin Rosen đưa ra từ năm 1981 trong nghiên cứu nổi tiếng The Economics of Superstars. Theo Rosen, khi công nghệ và truyền thông cho phép một cá nhân tiếp cận hàng triệu, thậm chí hàng tỷ người cùng lúc, phần thưởng kinh tế sẽ không được phân bổ đồng đều mà tập trung vào những người giỏi nhất hoặc nổi tiếng nhất.

KHÔNG CHỈ LÀ CÂU CHUYỆN CỦA BÓNG ĐÁ

Keith Pagello, người sáng lập TicketData, cho rằng việc giá vé giảm không phản ánh sức hấp dẫn của World Cup đang suy yếu. Điều thị trường điều chỉnh là "phần bù ngôi sao" khoản giá trị bổ sung mà người hâm mộ sẵn sàng trả để xem những đội tuyển và cầu thủ có sức hút đặc biệt.

Khi Bồ Đào Nha, Mỹ, hay Erling Haaland và Na Uy dừng bước, nhu cầu trên thị trường chuyển nhượng vé lập tức giảm theo. Khác với giá vé gốc do FIFA phát hành, thị trường thứ cấp phản ánh rõ rệt kỳ vọng của người mua theo thời gian thực. Nếu nhu cầu tăng, giá leo thang, nếu sức hút của trận đấu giảm, giá sẽ điều chỉnh ngay lập tức.

Nhìn rộng hơn, biến động của giá vé không chỉ là câu chuyện của bóng đá. Đó là bài học về cách thị trường định giá tài sản vô hình. Trong nền kinh tế trải nghiệm, cảm xúc của người tiêu dùng có thể tạo ra hoặc làm mất đi hàng triệu USD giá trị chỉ sau một trận đấu. "Star economy" cũng đặt ra thách thức cho các tổ chức thể thao khi doanh thu ngày càng phụ thuộc vào một số ít siêu sao, quá trình chuyển giao thế hệ trở thành bài toán chiến lược.

Do đó, sau kỷ nguyên của Cristiano Ronaldo và Lionel Messi, FIFA cùng các đối tác thương mại sẽ phải xây dựng những biểu tượng mới như Kylian Mbappé, Erling Haaland, Jude Bellingham hay Lamine Yamal... để duy trì sức hấp dẫn thương mại của World Cup trong những thập kỷ tới.

Về trận chung kết sắp tới, FIFA cũng đang bán 68 vé hạng nhất phía trước ở tầng dưới với giá từ 19.995 đến 32.970 USD và còn lại các vé dịch vụ VIP trong khu vực Trophy Lounge và Trophy Lounge+ với giá 34.500 USD và 32.500 USD, bao gồm đồ ăn và thức uống. Cơ quan quản lý bóng đá thế giới chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về lý do tại sao lại có thêm vé.

Trước mắt, hai cặp bán kết năm nay đều là những trận derby liên lục địa hoặc nội bộ châu Âu kinh điển. Người hâm mộ đang đứng trước viễn cảnh về một trận chung kết trong mơ: màn tái đấu giữa Messi và Mbappe sau World Cup 2022, hoặc cuộc đối đầu rực lửa giữa hai nền bóng đá giàu truyền thống Anh và Tây Ban Nha. Bất kể kịch bản nào xảy ra, doanh thu thương mại và chỉ số truyền thông của giải đấu chắc chắn sẽ thiết lập những kỷ lục mới.

Khi chiếc cúp vàng vẫn đang chờ đợi chủ nhân, FIFA đã có thể tự coi mình là người chiến thắng. Giải đấu không chỉ thành công về mặt thương mại mà còn chứng minh được tính hiệu quả của việc mở rộng quy mô lên 48 đội, với sự trỗi dậy của các đội bóng như Cape Verde hay Na Uy. Thậm chí, những nguồn tin nội bộ cho biết FIFA đang cân nhắc phương án táo bạo hơn: tăng số lượng đội tham dự lên 62 tại các kỳ World Cup tiếp theo.