Lần đầu tiên xe điện vượt xe xăng tại châu Âu

Dù EU đã nới lỏng lộ trình cấm động cơ đốt trong từ năm 2035, xu hướng điện hóa phương tiện tại châu Âu vẫn tăng tốc mạnh mẽ, phản ánh sự thay đổi căn bản trong chính sách, hành vi tiêu dùng cũng như cấu trúc của ngành công nghiệp ô tô trong khu vực.

XU HƯỚNG DỊCH CHUYỂN, XE ĐIỆN VƯỢT XE XĂNG

Theo số liệu mới nhất của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA), tháng 12/2025 đánh dấu cột mốc lịch sử khi số lượng xe điện thuần (Battery Electric Vehicles - BEV) đăng ký mới tại EU lần đầu vượt số xe chỉ chạy xăng. Kết quả này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn phản ánh một sự dịch chuyển dài hạn trong cơ cấu thị trường ô tô của khối.

Trước đó, xe chạy xăng và diesel từng giữ vị trí áp đảo tại châu Âu trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, dưới tác động của các chính sách khí hậu, tiêu chuẩn phát thải ngày càng khắt khe và các chương trình trợ cấp quy mô lớn, xe điện và xe hybrid đang dần thay thế vai trò trung tâm của động cơ đốt trong.

Đáng chú ý, bước ngoặt này diễn ra trong bối cảnh EU đã điều chỉnh lại mục tiêu phát thải đối với ngành ô tô. Cụ thể, thay vì yêu cầu cắt giảm 100% lượng phát thải CO₂ từ năm 2035 như quy định ban đầu, EU hiện yêu cầu các hãng xe đạt mức giảm 90% lượng phát thải.

Quyết định này đồng nghĩa với việc bãi bỏ lệnh cấm hoàn toàn xe động cơ đốt trong, được thông qua vào tháng 3/2023 và từng gây tranh cãi gay gắt trong nội bộ EU, đặc biệt từ các quốc gia có ngành công nghiệp ô tô truyền thống như Đức và Italy.

Tuy vậy, số liệu thị trường cho thấy việc nới lỏng quy định không làm chậm lại quá trình điện hóa. Ngược lại, lượng xe hybrid và xe điện đăng ký mới trong năm 2025 tiếp tục tăng, cho thấy xu hướng chuyển dịch hiện nay không chỉ xuất phát từ quy định pháp lý, mà còn từ lựa chọn tự thân của người tiêu dùng và chiến lược dài hạn của các hãng xe.

XE HYBRID VẪN GIỮ VAI TRÒ CHỦ LỰC, DIESEL TỤT DỐC KHÔNG PHANH

Tính chung cả năm 2025, xe hybrid điện - kết hợp động cơ xăng và pin - vẫn là phân khúc lớn nhất tại EU. Đây được xem là lựa chọn “quá độ” phù hợp với nhiều người tiêu dùng, đặc biệt tại các quốc gia chưa có hạ tầng sạc điện phát triển đồng bộ.

Trong khi đó, xe điện thuần tăng trưởng nhanh nhất, còn xe chạy xăng và diesel tiếp tục mất thị phần. Đến cuối năm 2025, số lượng xe chạy xăng đăng ký mới tại EU đã giảm 18,7% so với cùng kỳ, với tất cả các thị trường lớn đều ghi nhận xu hướng đi xuống.

Pháp là quốc gia chứng kiến mức sụt giảm mạnh nhất, với doanh số xe xăng giảm tới 32%, tiếp theo là Đức giảm 21,6%, Italy giảm 18,2% và Tây Ban Nha giảm 16%.

Nếu xe xăng vẫn còn giữ được hơn một phần tư thị phần, thì xe diesel đang rơi vào giai đoạn suy giảm sâu. Đến cuối năm 2025, thị phần xe diesel tại EU đã giảm xuống dưới 10%, mức thấp kỷ lục trong nhiều thập kỷ.

Nguyên nhân không chỉ đến từ các tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt hơn, mà còn từ tâm lý người tiêu dùng sau các bê bối liên quan đến gian lận khí thải trong quá khứ, cùng với việc nhiều thành phố lớn tại châu Âu áp đặt hạn chế hoặc cấm xe diesel lưu thông tại khu vực trung tâm.

BỐN THỊ TRƯỜNG DẪN DẮT XE ĐIỆN CHÂU ÂU VÀ XU HƯỚNG KHÓ ĐẢO CHIỀU

Theo ACEA, Đức, Hà Lan, Bỉ và Pháp hiện là bốn thị trường xe điện lớn nhất EU. Riêng bốn quốc gia này đã chiếm tới 62% tổng số xe điện thuần đăng ký mới trong toàn khối.

Đức giữ vai trò trung tâm nhờ quy mô thị trường lớn và năng lực sản xuất ô tô hàng đầu châu Âu. Hà Lan và Bỉ nổi bật nhờ chính sách thuế ưu đãi và hạ tầng sạc phát triển nhanh, trong khi Pháp kết hợp giữa trợ cấp trực tiếp và các biện pháp hạn chế xe phát thải cao tại đô thị.

Theo Eurostat, chính sách ưu đãi và thuế quốc gia là yếu tố then chốt định hình lựa chọn của người tiêu dùng khi mua xe mới - dù là xăng, diesel hay xe điện.

Năm 2025, Italy, Ba Lan và Hy Lạp là ba quốc gia có mức trợ cấp mua xe điện hào phóng nhất. Italy hỗ trợ khoảng 11.000 euro cho mỗi cá nhân, tương đương tối đa 30% giá trị xe điện mới. Tuy nhiên, chương trình này áp dụng theo mức thu nhập, và các xe có giá trên 42.700 euro (đã bao gồm VAT) sẽ không được hưởng ưu đãi.

Còn với Hy Lạp và Ba Lan mỗi nước hỗ trợ khoảng 9.000 euro cho cá nhân mua xe điện. Riêng tại Hy Lạp, người mua còn được hỗ trợ thêm 2.000 euro nếu loại bỏ xe cũ gây ô nhiễm, và 1.000 euro nếu dưới 29 tuổi. Bên cạnh đó, xe điện thuần được miễn thuế đăng ký, trong khi các phương tiện có mức phát thải thấp nhất cũng được miễn thuế lưu hành.

Ngành công nghiệp ô tô hiện đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với kinh tế EU, đóng góp hơn 8% GDP và tạo ra 8,1% tổng số việc làm trong lĩnh vực sản xuất, với 13,6 triệu lao động.

Sự dịch chuyển sang xe điện vì vậy không chỉ là câu chuyện môi trường, mà còn là bài toán chiến lược về việc làm, chuỗi cung ứng và năng lực cạnh tranh toàn cầu. Các hãng xe châu Âu đang chịu áp lực lớn trong việc đầu tư vào công nghệ pin, phần mềm và hạ tầng sạc, đồng thời phải cạnh tranh ngày càng gay gắt với các nhà sản xuất đến từ Trung Quốc và Mỹ.

Dù EU đã nới lỏng một phần mục tiêu phát thải cho năm 2035, các chuyên gia nhận định xu hướng điện hóa phương tiện tại châu Âu gần như không thể đảo ngược. Khi chi phí pin tiếp tục giảm, hạ tầng sạc được mở rộng và các chính sách ưu đãi vẫn được duy trì, xe điện được kỳ vọng sẽ trở thành lựa chọn chủ đạo của người tiêu dùng EU trong thập kỷ tới.

Bước ngoặt cuối năm 2025 không chỉ là một cột mốc thống kê, mà là tín hiệu rõ ràng cho thấy thị trường ô tô châu Âu đã bước sang một kỷ nguyên mới.