Trong bối cảnh chi phí vận tải biến động, tối ưu logistics xuyên biên giới không chỉ là rút ngắn từng chặng, mà còn là tổ chức toàn bộ hành trình với ít điểm phát sinh hơn.

Chi phí nhiên liệu và vận tải biến động đang gia tăng áp lực lên doanh nghiệp xuất nhập khẩu, khiến bài toán kiểm soát logistics ngày càng quan trọng trong tổ chức chuỗi cung ứng.

Một lô hàng xuyên biên giới thường phải đi qua nhiều công đoạn trước khi đến thị trường đích, từ vận chuyển nội địa, làm thủ tục hải quan, kiểm dịch, lưu kho, sang tải đến vận chuyển tại nước đến. Khi mỗi khâu do một đơn vị hoặc phương tiện khác nhau đảm nhiệm, mỗi lần chuyển giao lại tạo thêm một điểm cần phối hợp, kéo theo nguy cơ phát sinh thời gian chờ, chi phí và rủi ro.

Bởi vậy, tối ưu từng chặng chưa chắc đồng nghĩa với tối ưu toàn bộ hành trình. Bài toán đặt ra là làm thế nào để các mắt xích được kết nối liền mạch hơn, từ điểm gửi đến thị trường đích.

Đây cũng là hướng đi Công ty TNHH MTV Logistics Viettel (Viettel Logistics), đơn vị trực thuộc Viettel Post, đang theo đuổi khi mở rộng năng lực từ vận tải xuyên biên giới sang kết nối phương tiện, dịch vụ và hạ tầng tại cả hai phía biên giới.

NĂNG LỰC CẦN CÓ ĐỂ TỐI ƯU CẢ HÀNH TRÌNH

Một trong những điểm phát sinh thời gian và nguồn lực của logistics xuyên biên giới là khâu chuyển giao phương tiện tại cửa khẩu. Khi phương tiện không thể tiếp tục vào lãnh thổ nước đến, hàng hóa phải bốc dỡ, sang tải hoặc chuyển sang phương tiện của nước sở tại. Giảm số điểm chuyển giao vì thế giúp doanh nghiệp kiểm soát thời gian và hiệu quả vận hành của toàn tuyến.

Từ yêu cầu đó, Viettel Logistics phát triển năng lực vận tải quốc tế và liên vận, doanh nghiệp hiện sở hữu Giấy phép liên vận quốc tế GMS kết nối Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Myanmar và Trung Quốc, cùng các giấy phép liên vận Việt Nam - Lào, Việt Nam - Campuchia.

Với mô hình liên vận, một container có thể được giữ nguyên và tiếp tục đi cùng phương tiện từ điểm gửi đến điểm đích. Trên cơ sở đó, Viettel Logistics đã triển khai các chuyến vận chuyển quá cảnh xuyên ba quốc gia trên cùng một phương tiện, kết nối Trung Quốc - Việt Nam - Lào và Trung Quốc - Việt Nam - Campuchia.

Theo tính toán của doanh nghiệp, mô hình này có thể rút ngắn thời gian vận chuyển khoảng hai lần so với đường sắt và ba lần so với đường biển, đồng thời góp phần giảm chi phí logistics và thời gian đưa hàng ra thị trường.

Tuy nhiên, việc duy trì container và phương tiện xuyên biên giới mới giải quyết một mắt xích. Phía sau cửa khẩu vẫn còn các yêu cầu về tiếp nhận, kiểm tra, lưu trữ, trung chuyển và vận chuyển đến điểm cuối.

NỐI TIẾP HÀNH TRÌNH Ở CẢ HAI PHÍA BIÊN GIỚI

Để giải quyết các công đoạn này, Viettel Logistics kết nối với các đơn vị quản lý cửa khẩu, sở hữu kho bãi trung chuyển và kho bãi xuất khẩu tại Trung Quốc, Lào và Campuchia, qua đó tìm hiểu điều kiện vận hành tại từng thị trường.

Tại Campuchia, bài toán đặt ra là tổ chức vận chuyển quá cảnh hàng nước thứ ba vào thị trường này. Viettel Logistics hợp tác với các đơn vị kinh doanh bãi xuất nhập khẩu, cung cấp dịch vụ vận chuyển quá cảnh, thông quan, cho thuê container và lưu kho bãi, qua đó hỗ trợ hàng hóa tiếp tục hành trình ngay tại khu vực cửa khẩu.

Với nông sản và hàng lạnh, bài toán này càng đáng lưu ý khi đây là nhóm hàng nhạy cảm với thời gian và điều kiện bảo quản. Thời gian chờ tại cửa khẩu không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ mà còn có thể làm tăng chi phí bảo quản, vận tải và tác động đến chất lượng hàng hóa. Doanh nghiệp vì vậy phải tính đến các yêu cầu về kiểm dịch, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc của thị trường nhập khẩu.

Tại Trung Quốc, Viettel Logistics đã khảo sát và làm việc với các đơn vị kinh doanh bãi xuất nhập khẩu tại Trung Quốc, tạo thêm năng lực tiếp nhận, lưu giữ và xử lý hàng hóa tại phía nước đến. Qua đó, doanh nghiệp có thêm điều kiện tổ chức hành trình phù hợp với đặc thù của nhóm hàng nhạy cảm về thời gian và điều kiện bảo quản.

KHI NÚT THẮT TRỞ THÀNH MỘT PHẦN CỦA CHUỖI CUNG ỨNG

Ngay cả khi phương tiện và dịch vụ đã được kết nối, năng lực của cửa khẩu, kho bãi và trung tâm logistics vẫn có thể trở thành điểm giới hạn khi lưu lượng hàng tăng. Vì vậy, bài toán không chỉ là tổ chức phương tiện mà còn phải nâng năng lực xử lý tại các điểm nút.

Theo định hướng đó, Viettel Logistics đồng hành cùng Viettel Post trong triển khai các mô hình logistics thông minh tại Công viên Logistics Lạng Sơn và cửa khẩu Kim Thành (Lào Cai). Các mô hình được xây dựng theo hướng kết nối năng lực vận tải với các điểm tiếp nhận, sang tải và lưu giữ, giúp dòng hàng được chuyển tiếp nhanh hơn giữa các công đoạn.

Việc nâng năng lực xử lý tại các điểm nút giúp rút ngắn thời gian ở những khâu dễ phát sinh ùn chờ. Khi hàng hóa được tiếp nhận, xử lý và chuyển tiếp liên tục giữa các công đoạn, thời gian chờ tại cửa khẩu được rút từ mức 1 - 2 ngày.

Trên nền tảng đó, Viettel Logistics đang tổ chức vận chuyển xuyên biên giới với sản lượng thường xuyên hàng trăm container mỗi ngày. Theo tính toán của doanh nghiệp, việc rút ngắn thời gian xử lý và giảm các điểm chờ trong chuỗi có thể giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu tối ưu khoảng 20 - 30% chi phí logistics.

Trong bối cảnh các tuyến Việt Nam - Trung Quốc, Lào, Campuchia ngày càng yêu cầu cao về tốc độ, tính liên tục và khả năng kiểm soát hàng hóa, bài toán logistics xuyên biên giới vì thế không dừng ở việc đưa hàng qua cửa khẩu. Giá trị nằm ở khả năng kết nối các mắt xích thành một dòng vận hành thống nhất, chuyển từ tối ưu từng chặng sang tổ chức logistics theo toàn bộ hành trình.