
Từ 1/7/2008, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hoá bắt đầu có hiệu lực. Người tiêu dùng kỳ vọng rằng dù họ thông thái hay không thông thái thì cũng sẽ không bị “bắt nạt”nữa.
Tuy nhiên, đã gần một năm trôi qua, phần lớn người tiêu dùng đều không biết có một luật như vậỵ bảo vệ họ.
Kết quả điều tra ý kiến người tiêu dùng trên phạm vi cả nước năm 2008 của Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cho thấy, có tới gần một nửa không biết mình có quyền gì. Số còn lại thì dù có biết nhưng không làm được gì hoặc “nhắm mắt” cho qua.
Không đủ khả năng theo kiện
Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa là đạo luật đầu tiên trong lịch sử lập pháp Việt Nam quy định về quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh sản phẩm hàng hóa và tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến chất lượng sản phẩm hàng hóa; quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa.
Luật áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh sản phẩm hàng hóa và tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến chất lượng sản phẩm hàng hóa tại Việt Nam.
Theo luật này, gặp phải những trường hợp như mua phải hàng quá hạn sử dụng hay hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, người tiêu dùng hoàn toàn có quyền được khởi kiện người bán theo Bộ luật Dân sự và sẽ được pháp luật bảo vệ. Người bán hàng phải có trách nhiệm bồi thường những tổn thất về mặt sức khỏe cho người mua khi cố tình bán cho họ những sản phẩm như vậy.
Tuy nhiên, khi đi vào thực tế, Luật không hẳn sẽ giúp người tiêu dùng mạnh mẽ và can đảm hơn khi “chiến đấu” với sự lộng hành của người bán và người sản xuất sản phẩm vô lương tâm.
Bởi theo điều 58 của luật này, về chi phí lấy mẫu và thử nghiệm hoặc giám định trong giải quyết tranh chấp về chất lượng sản phẩm, hàng hoá, có quy định người khiếu nại, khởi kiện phải trả chi phí lấy mẫu và thử nghiệm hoặc giám định chất lượng sản phẩm, hàng hóa tranh chấp.
Ông Nguyễn Văn Cương, Trưởng ban Nghiên cứu pháp luật - kinh tế - thương mại, Viện Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp) nhận xét: tại nhiều nước trên thế giới, khi người tiêu dùng khởi kiện hàng hóa kém chất lượng, họ không phải trả chi phí thử nghiệm những sản phẩm mà họ có khiếu nại vì trách nhiệm đó phải thuộc vào nhà sản xuất. Các nước cũng có những phiên tòa riêng chuyên xử miễn phí và nhanh chóng các khiếu kiện của người tiêu dùng.
Khi Việt Nam đưa ra qui định này thì có lẽ người tiêu dùng không ai dám đi kiện vì không đủ khả năng theo kiện hoặc “chờ được vạ thì má đã sưng”. Người dân không thể có kiến thức chuyên môn và cũng không thể vào nhà máy kiểm tra. Mặt khác, qui trình tố tụng như hiện nay khó mà khiến người dân không “run” khi vác đơn đi kiện, mặc dù, họ đi kiện vì những quyền lợi rất chính đáng và pháp luật phải có trách nhiệm bảo vệ họ!
Giải pháp duy nhất: Chờ?
Năm 2009, vấn đề bảo vệ người tiêu dùng sẽ càng “cộm” hơn khi thị trường bán lẻ trong nước mở rộng cửa cho cả các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Vậy các cơ quan có chức năng bảo vệ người tiêu dùng đã và đang hoạt động như thế nào?
Ở cấp Trung ương hiện nay, có Ban Bảo vệ người tiêu dùng, thuộc Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) gồm có 7 người. Trưởng ban, bà Vũ Thị Bạch Nga cho biết, nhiệm vụ chủ yếu của Ban hiện vẫn là... hòa giải (vì không có quyền xử phạt). Nếu là tổ chức, doanh nghiệp lớn, họ thấy sai thì họ đền bù để giữ uy tín. Còn những người bán hàng đơn lẻ, cá thể cứ lì ra thì cũng chịu!
Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam hiện đã có đại diện ở 30 trong tổng số 63 tỉnh, thành phố của cả nước nhưng hầu như cũng chỉ lấy phương pháp hòa giải làm đầu.
Còn hệ thống văn bản pháp luật, trước đây chỉ có hai văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến vấn đề bảo vệ người tiêu dùng là Pháp lệnh Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (năm 1999) và Nghị định 55 của Chính phủ ngày 24/4/2008 quy định chi tiết thi hành pháp lệnh này.
Tuy nhiên, các quy định của pháp lệnh về quyền và trách nhiệm của người tiêu dùng rất chung chung, chỉ được “gọi tên” mà chưa đi sâu phân tích bản chất cụ thể của các quyền và trách nhiệm đó.
Ví dụ, điều 8 của Pháp lệnh ghi rằng: người tiêu dùng được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe và môi trường khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ... Nhưng quyền này thể hiện như thế nào trên thực tế? Người tiêu dùng phải làm gì để được đảm bảo an toàn? thì lại không có quy định cụ thể...
Và, như đã nói ở trên, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hoá sau một năm có hiệu lực vẫn chưa mấy người biết đến.
Trước đòi hỏi của thực tế, Cục Quản lý cạnh tranh đang tiến hành xây dựng dự thảo Luật Bảo vệ người tiêu dùng và sẽ được tổ chức lấy ý kiến góp ý rộng rãi . Trong khi chờ các cơ quan chức năng hoàn tất dự thảo luật để trình Quốc hội thông qua vào năm 2010, có lẽ người mua chỉ còn giải pháp duy nhất là… chờ!
Chuỗi triển lãm Lifestyle 2026 sẽ giúp nhà sản xuất tìm kiếm đối tác phân phối, thương hiệu tiếp cận khách hàng mới, nhà mua hàng khám phá nguồn cung và người tiêu dùng trực tiếp trải nghiệm sản phẩm…
Từ đầu năm đến cuối tháng 10/2026, lực lượng chức năng của TP. Hồ Chí Minh đã xử lý 6.069 vụ vi phạm hàng giả, hàng lậu và thực phẩm không rõ nguồn gốc; tạm giữ hơn 6 triệu sản phẩm hàng hóa vi phạm với tổng trị giá ước tính hơn 174 tỷ đồng…
Giá xăng dầu trong nước kỳ điều hành ngày 19/11 tiếp tục đồng loạt giảm. Cụ thể, xăng E5RON92 giảm 823 đồng/lít, xăng E10RON95-III giảm 745 đồng/lít, dầu điêzen giảm 475 đồng/lít. Nguyên nhân do giá thế giới giảm trước dự báo dư cung quý 4/2026 từ IEA cùng xung đột Mỹ với Iran, Nga với Ucraina…
Nghệ An đặt mục tiêu tổ chức hoặc hỗ trợ ít nhất 20 hoạt động xúc tiến thương mại trong năm 2027, hỗ trợ 250 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất kết nối thị trường. Đáng chú ý, tỉnh định hướng mở rộng hoạt động giao thương quốc tế, khai thác thị trường Halal và các thị trường mới nhằm tạo thêm dư địa cho hàng hóa địa phương vươn ra nước ngoài...
Theo UOB, Việt Nam tiếp tục dẫn đầu ASEAN về mức độ lạc quan của người tiêu dùng trong năm 2026. Dù còn những lo ngại về chi phí sinh hoạt, người Việt ngày càng chú trọng quản lý tài chính, tích lũy tài sản và bảo đảm chất lượng cuộc sống gia đình...
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.
Sau 5 năm tạm dừng thi công vì thiếu vốn, tuyến đường tránh phía Nam Bảo Lộc dài hơn 15km được tái khởi động. Dự kiến hoàn thành và đưa vào sử dụng tháng 3/2028. Công trình nhằm giải quyết dứt điểm ùn tắc trên Quốc lộ 20 đoạn qua trung tâm Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng.