Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi): Làm rõ trách nhiệm công khai, thu hẹp không gian hạn chế quyền

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) cho rằng việc sửa luật không chỉ dừng ở hoàn thiện thủ tục cung cấp thông tin, mà là xây dựng nền tảng pháp lý cho quản trị công khai trong kỷ nguyên số. Góp ý về nguyên tắc thực hiện quyền tiếp cận thông tin, đại biểu đề nghị làm rõ hơn trách nhiệm công khai thông tin trên môi trường số.

Theo đại biểu, quy định hiện hành mới dừng ở mức định hướng “đẩy mạnh”, “tăng cường” ứng dụng công nghệ thông tin, chưa tạo nghĩa vụ pháp lý đủ rõ; trong khi nếu đã xác định xây dựng Nhà nước số, môi trường số cần được xác định là phương thức chủ yếu, nhất là với nhóm thông tin bắt buộc công khai.

Liên quan các trường hợp thông tin công dân không được tiếp cận, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga lưu ý sự chưa thống nhất giữa quy định hạn chế quyền tiếp cận thông tin phải do luật định với quy định giao người đứng đầu cơ quan xem xét, quyết định trong trường hợp pháp luật chưa quy định.

Theo đại biểu, cách thiết kế này dễ dẫn đến tình trạng cơ quan vừa nắm giữ thông tin, vừa tự đánh giá và quyết định việc cung cấp, làm giảm tính chặt chẽ. Đại biểu đề nghị rà soát, thu hẹp tối đa không gian quyết định mang tính chủ quan, đồng thời bổ sung tiêu chí và cơ chế kiểm soát rõ ràng hơn.

Góp ý về thời hạn cung cấp thông tin theo yêu cầu, đại biểu cho rằng quy định thời hạn 10 ngày làm việc, có thể gia hạn tối đa 10 ngày, là phù hợp với thông tin cần rà soát, xử lý phức tạp, nhưng còn dài đối với thông tin đã có sẵn, đã được số hóa. Từ đó, đề nghị nghiên cứu phân loại thời hạn cung cấp theo tính chất thông tin, rút ngắn với thông tin có sẵn để phù hợp yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số.

Quan tâm đến đối tượng được Nhà nước hỗ trợ tạo điều kiện thuận lợi thực hiện quyền tiếp cận thông tin, đại biểu Châu Quỳnh Dao (An Giang) cho rằng quy định theo hướng liệt kê các nhóm đối tượng cụ thể tuy cần thiết nhưng còn thiếu tính bao quát.

Theo đại biểu, nhóm người yếu thế có rào cản và nhu cầu tiếp cận thông tin rất khác nhau; nếu không có quy định linh hoạt, phù hợp thực tiễn, việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin sẽ gặp khó khăn.

Ở góc độ bảo đảm hài hòa giữa bảo mật và minh bạch, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (Tây Ninh) nhấn mạnh Luật Tiếp cận thông tin là luật về dân chủ, cần xử lý hợp lý mối quan hệ giữa bảo vệ bí mật nhà nước và quyền tiếp cận thông tin của công dân.

Đại biểu cho rằng phạm vi thông tin mật nếu quá rộng sẽ thu hẹp quyền tiếp cận thông tin; thực tế vẫn còn tình trạng lạm dụng bảo mật để hạn chế quyền của người dân. Từ đó, đại biểu đề nghị thu hẹp phạm vi thông tin mật và xem xét tách phần nội dung có thể công khai trong các văn bản thuộc diện bí mật nhà nước, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin theo quy định của pháp luật.

Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết sẽ nghiêm túc tiếp thu, tổng hợp đầy đủ các ý kiến góp ý của đại biểu Quốc hội, đồng thời phối hợp với các cơ quan liên quan để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Theo đó, nhiều nội dung quan trọng sẽ được rà soát, chỉnh lý, như: làm rõ trách nhiệm cung cấp thông tin của các cơ quan nhà nước, nhất là ở cấp cơ sở; nghiên cứu mở rộng các đối tượng yếu thế được hỗ trợ tiếp cận thông tin; bảo đảm thông tin công khai phải chính xác, dễ tiếp cận.

Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo cũng sẽ tiếp thu ý kiến về việc quy định thời hạn cung cấp thông tin theo từng loại nội dung, tính chất và hình thức thông tin; đồng thời xem xét hoàn thiện quy định về trách nhiệm của chính quyền cấp xã, bao gồm cả thông tin do mình quản lý, nắm giữ.

Đối với các đề xuất tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát, cơ quan chủ trì cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu để bảo đảm các quy định của luật có tính khả thi, đi vào cuộc sống.

Dự thảo sau khi hoàn thiện sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại đợt hai của kỳ họp.