Năm 2026: Chứng khoán bước vào chu kỳ phát triển mới

Nhân dịp năm mới 2026, a/b ghi nhận những phân tích chuyên sâu từ lãnh đạo và chuyên gia các định chế tài chính hàng đầu để phác họa bức tranh toàn cảnh về vận hội và thách thức của thị trường trong năm 2026.

DÒNG VỐN THAY ĐỔI VỀ CHẤT

Ông Kim Thiên Quang, Tổng Giám đốc Công ty chứng khoán Maybank Investment Bank (MSVN), nhận định sự kiện được nâng hạng đồng nghĩa với việc Việt Nam được “tái định vị” trong bản đồ phân bổ vốn toàn cầu.  “Khi một thị trường bước vào nhóm ‘emerging’, sẽ không còn cạnh tranh chủ yếu với các thị trường cận biên, mà bắt đầu được so sánh, đo lường và lựa chọn cùng các nền kinh tế mới nổi khác trong cùng một rổ phân bổ”, ông Quang phân tích. 

Theo ước tính của FTSE được MSVN dẫn lại, quá trình này có thể mang lại khoảng 6-8 tỷ USD dòng vốn mới. Quan trọng hơn, sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức sẽ giúp nâng mặt bằng định giá của chứng khoán Việt Nam, vốn thường thấp hơn 10-20% so với khu vực trong nhiều năm qua.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Bảo Trân, Giám đốc Phân tích vĩ mô & Chiến lược, Công ty Cổ phần Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MAS), nhấn mạnh đến cơ hội lớn nhất nằm ở sự thay đổi về chất của dòng vốn. Việc tiếp cận các quỹ hưu trí, bảo hiểm và quỹ chỉ số toàn cầu mang lại dòng vốn có kỷ luật cao, giúp giảm biến động do tâm lý ngắn hạn. 

"Mục tiêu tăng trưởng 10% năm 2026 thể hiện quyết tâm rất lớn của Chính phủ trong việc thúc đẩy kinh tế. Việt Nam hoàn toàn có thể đạt được mức tăng trưởng này, nhưng nhiều khả năng sẽ phải đánh đổi bằng sự ổn định của tỷ giá và lạm phát. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cả chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ cần được vận hành một cách chủ động và đồng bộ".  

“Khác với các chu kỳ tăng trưởng trước đây chủ yếu dựa vào margin hoặc sóng ngành, nâng hạng tạo ra một ‘mặt bằng giá trị mới’, giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp và nâng cao uy tín quốc gia. Đây là quá trình cải cách mang tính cấu trúc”, bà Bảo Trân nhận định.

Cùng quan điểm, bà Nguyễn Thị Phương Lam, Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), đánh giá việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp sẽ là dấu mốc quan trọng, ghi nhận thị trường vốn Việt Nam chuyển sang một giai đoạn “trưởng thành” hơn, hứa hẹn sẽ đóng góp rõ ràng hơn trong vai trò kênh dẫn vốn dài hạn cho nền kinh tế Việt Nam. 

Theo đó, cơ hội lớn nhất mà việc nâng hạng mang lại là khả năng thu hút dòng vốn đầu tư tổ chức quốc tế dài hạn có quy mô lớn. Đây là các quỹ ETF, quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm hay quỹ đầu tư quốc gia, vốn bị hạn chế hoặc không được phân bổ vốn vào các thị trường cận biên. 

Khi thị trường được nâng hạng lên nhóm mới nổi thứ cấp, cũng đồng nghĩa thị trường đã đáp ứng điều kiện cần để các quỹ này xem xét phân bổ dòng vốn đầu tư. Theo đó, chất lượng dòng tiền đầu tư có lẽ sẽ có sự khác biệt rõ rệt so với các chu kỳ tăng trưởng trước đây của thị trường chủ yếu phụ thuộc dòng tiền từ nhà đầu tư cá nhân, vốn mang tính đầu cơ tương đối cao nên cũng tạo ra các đợt dao động lớn của thị trường. Trong khi đó, dòng vốn tổ chức quốc tế thường có tính cam kết cao, dựa trên nền tảng cơ bản và khả năng tạo giá trị bền vững của doanh nghiệp. 

“Chúng tôi kỳ vọng điều này sẽ giúp thị trường hình thành mặt bằng định giá hợp lý hơn, giảm phụ thuộc vào dòng tiền ngắn hạn”, bà Phương Lam nhấn mạnh.

GỠ "NÚT THẮT"  ĐỂ GIỮ DÒNG VỐN LỚN

Dù triển vọng mở ra đầy hứa hẹn, các chuyên gia cho rằng để đón nhận và giữ chân dòng vốn quy mô lớn, doanh nghiệp và thị trường Việt Nam phải sớm tháo gỡ những “nút thắt” căn cơ.

Theo ông Kim Thiên Quang, thách thức lớn nhất, nằm ở “độ trễ” giữa tốc độ mở cửa của thị trường và tốc độ thích nghi của thể chế và doanh nghiệp. Dòng vốn quốc tế đã sẵn sàng nhìn vào Việt Nam, nhưng khả năng hấp thụ vốn ở quy mô lớn và dài hạn của thị trường vẫn còn hạn chế. 

Phân tích sâu hơn, ông Quang cho biết thách thức đầu tiên và rõ ràng nhất là giới hạn tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài. Ngành ngân hàng hiện chiếm khoảng 40% tổng vốn hóa thị trường và là động lực tăng trưởng chính trong những năm gần đây, nhưng lại bị khống chế trần sở hữu nước ngoài ở mức 30%. 

"Nâng hạng thị trường chỉ là điều kiện cần, để dòng vốn dài hạn thực sự ở lại, doanh nghiệp Việt phải đáp ứng chuẩn mực quốc tế khắt khe hơn, từ minh bạch thông tin, quản trị hiện đại, đến kỷ luật phân bổ vốn và chiến lược dài hạn. Nhà đầu tư tổ chức sẽ đánh giá cao sự nhất quán trong công bố thông tin, tính độc lập của Hội đồng quản trị, khả năng sử dụng vốn hiệu quả và tầm nhìn tăng trưởng bền vững". 

Do vậy, phần lớn cổ phiếu ngân hàng niêm yết đã kín room đối với khối ngoại, khiến dòng vốn mới khó tìm được điểm đến ban đầu. Ngoài ra, theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP, một số ngành nghề thuộc nhóm đầu tư kinh doanh có điều kiện cũng áp dụng trần sở hữu nước ngoài, như hàng không (34%), bất động sản, xây dựng, dầu khí (50%), tạo thêm rào cản tiếp cận cho nhà đầu tư nước ngoài.

Điểm tích cực là gần đây, Nghị định 69/2025/NĐ-CP cho phép ba ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân gồm HDBank, MBBank và VPBank nâng trần sở hữu nước ngoài lên tối đa 49%.  

Dưới góc độ vận hành, bà Nguyễn Thị Bảo Trân cho rằng thách thức lớn nhất nằm ở khoảng cách giữa kết quả kinh doanh và chuẩn mực vận hành. Nhà đầu tư quốc tế không chỉ quan tâm lợi nhuận, mà chú trọng tính bền vững và minh bạch của lợi nhuận đó. Trong đó, ba điểm nghẽn chính cần được khắc phục là chất lượng công bố thông tin bằng tiếng Anh, sự khác biệt chuẩn mực kế toán và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng còn thấp.

Theo bà Nguyễn Thị Phương Lam, năm 2026 sẽ đánh dấu sự chuyển dịch quan trọng của thị trường. Nếu năm 2025 là giai đoạn “đắt theo chỉ số” khi VN-Index tăng mạnh nhờ một số cổ phiếu vốn hóa lớn có P/E rất cao, thì năm 2026 sẽ là giai đoạn “hấp dẫn theo chiều rộng”, nơi tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp quay lại vai trò dẫn dắt.

Trong kịch bản thận trọng, VDSC ước tính EPS toàn thị trường tăng khoảng 17% và P/E mục tiêu cho VN-Index là 14,5 lần. Với giả định này, VN-Index có thể đạt khoảng 2.021 điểm trong 12 tháng, tương đương mức tăng gần 13% so với cuối năm 2025 - tức vẫn duy trì được tăng trưởng hai con số.

Bà Lam cũng đưa ra lưu ý với mức P/E 14,5 lần là kịch bản chưa tính tới sự trở lại mạnh mẽ của dòng vốn ngoại. Trong giai đoạn 2016-2018, khi khối ngoại mua ròng mạnh, P/E thị trường từng lên tới 18-22 lần. Tuy nhiên, trong 2-3 quý đầu năm 2026, khả năng tái định giá lên mức cao như quá khứ là chưa rõ ràng, do thị trường vẫn phải cân bằng giữa động lực tăng trưởng trong nước và các rủi ro bên ngoài như địa chính trị, chính sách tiền tệ toàn cầu hay biến động tại Mỹ.

THỊ TRƯỜNG BƯỚC VÀO CHU KỲ TĂNG TRƯỞNG MỚI

Ở góc nhìn khác, ông Kim Thiên Quang cho rằng thị trường Việt Nam đang bước vào một chu kỳ mới nhưng ở “mặt bằng cao hơn” so với các chu kỳ trước. Điều này thể hiện ở nền tảng vĩ mô vững hơn, sự tham gia ngày càng lớn của nhà đầu tư tổ chức và kỷ luật thị trường cao hơn.

Theo ông Quang, thị trường có thể không còn tăng đồng loạt như những giai đoạn trước, mà sẽ tăng có chọn lọc, phản ánh rõ hơn chất lượng doanh nghiệp và chất lượng tăng trưởng. Với nền tảng đó, thị trường hoàn toàn có khả năng duy trì tăng trưởng hai con số trong năm 2026. Ba yếu tố then chốt củng cố triển vọng này gồm: chính sách tiền tệ tiếp tục theo hướng nới lỏng; lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết dự báo tăng khoảng 18%; sự quay trở lại của dòng vốn ngoại cùng với tăng trưởng tín dụng cải thiện, giúp tăng thanh khoản và cải thiện tâm lý thị trường. 

"Năm 2026 sẽ là giai đoạn bản lề khi thị trường chứng khoán Việt Nam chuyển từ pha phục hồi sang chu kỳ tăng trưởng mới dựa trên cải cách cấu trúc và nâng cao chất lượng thị trường. Cơ hội lớn nhất đến từ triển vọng nâng hạng, cải thiện thanh khoản và sự phục hồi rõ nét của niềm tin doanh nghiệp, đặc biệt khi môi trường vĩ mô trong nước duy trì ổn định và dư địa chính sách còn tương đối lớn".

“Trên cơ sở đó, VN-Index sau khi lập đỉnh lịch sử 1.784 điểm năm 2025 có thể hướng tới mốc 2.000 điểm hoặc cao hơn trong năm 2026”, ông Quang đưa ra dự báo.

Nhìn nhận năm 2026 là giai đoạn bản lề khi thị trường chuyển từ pha phục hồi sang chu kỳ tăng trưởng mới dựa trên cải cách cấu trúc và nâng cao chất lượng thị trường, bà Nguyễn Hoàng Bích Ngọc, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng Doanh nghiệp MAS, cho biết cơ hội lớn nhất đến từ triển vọng nâng hạng, cải thiện thanh khoản và sự phục hồi rõ nét của niềm tin doanh nghiệp. 

Trong kịch bản cơ sở, MAS dự báo EPS toàn thị trường năm 2026 tăng khoảng 20%, phản ánh sự bình thường hóa sau mức tăng cao của năm 2025. Trên cơ sở đó, VN-Index có thể hướng tới vùng 2.300 điểm, tương ứng với mức P/E trung bình dài hạn khoảng 17 lần.

Tuy nhiên, để duy trì tăng trưởng hai con số, thị trường phải đối mặt với nhiều thách thức: biến động kinh tế toàn cầu, áp lực địa chính trị và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng dòng tiền và chuẩn mực quản trị. Khả năng vượt kịch bản cơ sở phụ thuộc vào ba yếu tố: tiến trình nâng hạng thuận lợi, thanh khoản cải thiện rõ rệt và niềm tin doanh nghiệp tiếp tục được củng cố.

“Trong năm 2026, dòng tiền trên thị trường được kỳ vọng sẽ có sự chọn lọc rõ nét hơn, ưu tiên các nhóm cổ phiếu hưởng lợi trực tiếp từ chu kỳ tăng trưởng kinh tế và có nền tảng cơ bản bền vững, khả năng mở rộng lợi nhuận rõ ràng”, bà Ngọc nhận định.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8-2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html