Năng lượng tiên tiến: “Chìa khóa” cho tăng trưởng hai con số và các ngành công nghệ chiến lược

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), khẳng định: “Để phát triển các loại hình công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thì năng lượng, đặc biệt là năng lượng tiên tiến, là điều kiện tiên quyết.”

Theo ông Hoài, với mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số từ năm 2026, ngành năng lượng Việt Nam đang đứng trước áp lực phải “đi trước một bước”. Các tính toán cho thấy mức độ tiêu thụ năng lượng của Việt Nam sẽ tăng vọt, đòi hỏi sự sẵn sàng không chỉ về số lượng mà còn về chất lượng và độ tin cậy của hệ thống truyền tải. Đây chính là lý do Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách thúc đẩy các ngành công nghệ chiến lược, trọng tâm là hợp tác quốc tế để hiện thực hóa các giải pháp năng lượng mới.

Đại sứ Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ, nhận định rằng trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa Việt Nam – Hoa Kỳ, khoa học công nghệ và năng lượng đã trở thành những trụ cột quan trọng nhất. Trong đó, ba yếu tố cốt lõi của năng lượng trong giai đoạn mới là “vừa đủ, vừa ổn định và vừa đáng tin cậy”.

“Thế mạnh của Hoa Kỳ về năng lượng là rất lớn, bao gồm cả truyền thống (LNG, dầu khí) và tiên tiến (tái tạo, hạt nhân). Việc tháo gỡ các rào cản về xuất khẩu công nghệ tiên tiến đang được Chính phủ hai nước bàn bạc tích cực, mở ra cơ hội cho Việt Nam tiếp cận những tinh hoa công nghệ hàng đầu thế giới,” Đại sứ Phạm Quang Vinh chia sẻ.

Ông Steve Green, Tham tán Thương mại Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam, cũng nhấn mạnh tới sự chuyển dịch mạnh mẽ này. Ông cho biết sau một giai đoạn trì hoãn, các quyết định đầu tư vào năng lượng đã quay trở lại với sự tham gia tích cực của các Bộ, ngành Việt Nam. Phía Hoa Kỳ cam kết hỗ trợ thông qua mạng lưới chuyên gia, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng tiên tiến.

Với kinh nghiệm nhiều năm trong ngành năng lượng, ông James Voss, Phó Chủ tịch Tập đoàn EXCEL Services Corporation (Hoa Kỳ), thẳng thắn chỉ ra rằng công nghệ rất quan trọng, nhưng tài chính mới là công cụ để triển khai công nghệ. Theo đó, để giải bài toán nguồn vốn “khủng” cho một dự án, ông James đề xuất chiến lược huy động vốn dựa trên sự cam kết của các “ông lớn” công nghệ.

“Các công ty tại khu công nghệ cao như Nvidia hay Microsoft có uy tín rất lớn. Nếu chúng ta có được thỏa thuận cam kết mua điện trong 20 năm từ họ, đó sẽ là các giao dịch có thể vay vốn ngân hàng. Điều này cho phép huy động nguồn vốn khổng lồ từ thị trường quốc tế mà không cần phụ thuộc vào ngân sách Chính phủ,” ông James phân tích và cho biết hiện tại, EXCEL đang phối hợp với các bên liên quan để tìm kiếm khoản tài trợ để xây dựng lộ trình tài chính và kỹ thuật chi tiết trong vòng một năm tới.

Chia sẻ về những lựa chọn mang tính chiến lược của Việt Nam trong giai đoạn tới như điện hạt nhân, ông Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh việc bảo đảm an ninh năng lượng và nhà máy điện hạt nhân an toàn cho Việt Nam là ưu tiên hàng đầu.

Cùng với đó, các cơ quan quản lý, các viện nghiên cứu và các doanh nghiệp đang từng bước nỗ lực hình thành mạng lưới chuyên gia và hệ sinh thái năng lượng tiên tiến tại Việt Nam. Trong đó, công tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ vận hành các nhà máy điện hạt nhân và hệ thống năng lượng thông minh được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.