Những năm gần đây, chuyên ngành phẫu thuật cột sống thế giới đã có những bước tiến vượt bậc nhờ công nghệ cao. Thực tế lâm sàng cho thấy, các ca can thiệp cột sống phức tạp ngày càng đòi hỏi mức độ chính xác tuyệt đối để kiểm soát rủi ro toàn diện cho người bệnh...

Các bác sĩ Bệnh viện Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội, cơ sở Linh Đàm) mới đây vừa thực hiện thành công ca phẫu thuật cột sống bằng kỹ thuật ít xâm lấn với sự hỗ trợ của hệ thống robot hiện đại cho bệnh nhân T.T.M. (51 tuổi, Hà Nội). Chỉ vài giờ sau ca mổ, người bệnh đã tỉnh táo, các chỉ số sinh tồn ổn định và có thể đi lại nhẹ nhàng.

Chị M. đã phải chịu đựng những cơn đau thắt lưng kéo dài nhiều tháng. Tình trạng đau tăng nặng trong hơn hai tuần gần đây, mỗi lần vận động đều xuất hiện cơn đau lan từ vùng thắt lưng xuống hai mông. Kết quả thăm khám và chẩn đoán hình ảnh xác định bệnh nhân bị trượt đốt sống thắt lưng L5S1 độ II do hở eo đốt sống.

Sau khi hội chẩn chuyên môn trực tuyến với TS. BS. Saw Lim Beng, chuyên gia hàng đầu về phẫu thuật cột sống khu vực Đông Nam Á, các bác sĩ đã thống nhất lựa chọn phương pháp hàn xương liên thân đốt sử dụng hệ thống ống nong (MIS-TLIF) kết hợp bắt vít qua cuống sống dưới sự hỗ trợ của robot định vị. Ca phẫu thuật kéo dài gần 3 giờ đồng hồ đã diễn ra thành công.

Trước đó, một người bệnh Việt kiều sinh sống tại Anh hơn 30 năm đã quyết định trở về nước điều trị sau thời gian dài yếu liệt tăng dần, giảm khả năng cầm nắm và rối loạn cảm giác tứ chi. Dù đã thăm khám tại nhiều cơ sở y tế ở Anh và Singapore, tình trạng bệnh của ông P. (58 tuổi) vẫn tiến triển nặng trong suốt 7 tháng gần đây.

Tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, kết quả chụp cộng hưởng từ cho thấy người bệnh bị hẹp ống sống cổ đa tầng (C4-C6) do thoái hóa đốt sống và đĩa đệm, gây chèn ép tủy cổ nghiêm trọng. Đáng chú ý, vị trí hẹp nhất của ống sống chỉ còn 3 - 4mm, nguy cơ cao dẫn đến liệt nếu không can thiệp kịp thời.

PGS.TS Đinh Ngọc Sơn, Trưởng khoa phẫu thuật cột sống, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, chia sẻ trước tổn thương phức tạp và nguy cơ phù tủy trong mổ, ê kíp đã lựa chọn phương pháp cắt thân đốt sống cổ, ghép xương và cố định cột sống (ACCF) kết hợp phẫu thuật dưới kính hiển vi giúp phóng đại rõ cấu trúc thần kinh - mạch máu, thao tác chính xác trong không gian hẹp.

Cùng với đó là hệ thống theo dõi thần kinh trong mổ (IONM) cho phép theo dõi liên tục dẫn truyền thần kinh, cảnh báo sớm nguy cơ tổn thương tủy. Sự phối hợp đồng bộ giữa kỹ thuật vi phẫu và công nghệ theo dõi thần kinh hiện đại giúp tối ưu độ an toàn trong suốt quá trình phẫu thuật. Ngay sau phẫu thuật, người bệnh tỉnh táo, có thể ngồi dậy sớm. Các triệu chứng yếu liệt và mất thăng bằng cải thiện rõ rệt.

Tương tự, từng điều trị nhiều đợt tại Canada nhưng không cải thiện, hai chị em ruột là Việt kiều đã trở về Việt Nam phẫu thuật cột sống tại Bệnh viện Đa khoa Vinmec Smart City, Hà Nội. Với phác đồ cá thể hóa và sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại, cả hai bệnh nhân đều hồi phục nhanh chóng, có thể vận động chỉ sau 24 giờ hậu phẫu.

Theo đại diện bệnh viện, cách tiếp cận cá thể hóa giúp bác sĩ lựa chọn phương án can thiệp phù hợp, hạn chế xâm lấn không cần thiết và rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh. Các kỹ thuật như phẫu thuật robot, hệ thống định vị không gian 3D và hệ thống theo dõi an toàn thần kinh trong mổ cho phép lập kế hoạch phẫu thuật chính xác đến từng milimet, giảm xâm lấn, hạn chế nguy cơ biến chứng và giúp người bệnh vận động sớm sau mổ ngay cả trong những ca phẫu thuật phức tạp.

Tại hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề “Công nghệ tiên tiến trong phẫu thuật cột sống” mới đây, GS. TS. Thầy thuốc Nhân dân Lê Ngọc Thành, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược, Phụ trách Bệnh viện Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội, cơ sở Linh Đàm), nhấn mạnh sự phát triển của robot hỗ trợ, định vị phẫu thuật 3D và hệ thống theo dõi thần kinh trong mổ đang tạo ra bước thay đổi lớn trong lĩnh vực phẫu thuật cột sống hiện đại. 

Đây là cơ hội để bác sĩ Việt Nam tiếp cận trực tiếp những công nghệ được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong các ca mổ cột sống phức tạp trên thế giới. Trong đó, điểm nhấn chuyên môn của hội thảo năm nay tập trung vào bộ ba công nghệ lõi đang làm thay đổi hoàn toàn cục diện của các ca mổ cột sống đại phẫu: Robot hỗ trợ phẫu thuật Mazor X Stealth Edition; Hệ thống định vị phẫu thuật 3D thời gian thực; Công nghệ theo dõi thần kinh trong mổ (IOM).

Trong đó, hệ thống định vị phẫu thuật giúp phẫu thuật viên xác định chính xác vị trí giải phẫu trên nền tảng bản đồ số hóa 3D, hạn chế tối đa sai số do yếu tố chủ quan. Robot Mazor X hỗ trợ định vị và bắt vít với độ chính xác cao, góp phần giảm nguy cơ biến chứng trong các ca đại phẫu cột sống. Còn hệ thống IOM đóng vai trò giám sát liên tục chức năng thần kinh trong suốt quá trình mổ, giúp phát hiện sớm nguy cơ tổn thương rễ thần kinh hoặc tủy sống.

Việc làm chủ đồng bộ ba công nghệ này đang trở thành yêu cầu bắt buộc tại nhiều trung tâm phẫu thuật cột sống lớn trên thế giới nhằm nâng cao mức độ an toàn cho người bệnh. Phó giáo sư Nguyễn Lê Bảo Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội, cơ sở Linh Đàm), Trưởng khoa Phẫu thuật Cột sống, cho hay robot không thay thế bác sĩ nhưng giúp cuộc mổ nhanh hơn và chính xác hơn, từ đó tối ưu hiệu quả điều trị và rút ngắn thời gian phục hồi cho người bệnh. 

Ngoài các phiên báo cáo khoa học, hội thảo còn tổ chức chuỗi ca mổ thị phạm thông qua hệ thống telemedicine chất lượng cao. Các đại biểu có thể theo dõi trực tiếp quá trình vận hành robot Mazor X, kỹ thuật định vị thời gian thực cũng như ứng dụng hệ thống IOM trong kiểm soát tai biến phẫu thuật.

"Đối với các phẫu thuật viên, chúng ta phải học tập không ngừng, cải tiến không ngừng và đổi mới không ngừng. Nếu có điều kiện thì phải tiếp cận, tiếp nhận những kỹ thuật mới, thực hiện an toàn không chỉ giúp cho đơn vị mình mà còn giúp cho cả hệ thống y tế thêm phát triển,” TS. Nguyễn Lê Bảo Tiến nói.

Theo các chuyên gia, việc ứng dụng robot trong phẫu thuật cột sống là xu hướng tất yếu của ngoại khoa hiện đại. Thành công của các ca phẫu thuật trên không chỉ mang lại cơ hội điều trị hiệu quả cho người bệnh mắc các bệnh lý cột sống mà còn khẳng định năng lực làm chủ những kỹ thuật ngoại khoa chuyên sâu của đội ngũ y bác sĩ Việt Nam, mở ra triển vọng mới cho lĩnh vực phẫu thuật cột sống ít xâm lấn trong nước.