Khối lượng vốn đầu tư công phải giải ngân năm 2026 của Nghệ An lên tới hơn 16.441 tỷ đồng, song tiến độ 4 tháng đầu năm mới đạt 13,54%, thấp hơn bình quân cả nước. Trước áp lực lớn về thời gian và tăng trưởng, tỉnh đang triển khai đồng loạt các giải pháp mạnh, siết kỷ luật, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và xử lý nghiêm nhà thầu yếu kém...

Theo UBND tỉnh Nghệ An, năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công được Thủ tướng Chính phủ giao là 14.174,888 tỷ đồng. Trong đó, kế hoạch đầu tư công tập trung chiếm 8.916,868 tỷ đồng và đã được giao chi tiết đạt 100%. Bên cạnh đó, nguồn vốn kéo dài từ các năm trước chuyển sang là 2.266,183 tỷ đồng, nâng tổng số vốn phải giải ngân trong năm nay lên 16.441,017 tỷ đồng.

TIẾN ĐỘ GIẢI NGÂN CHẬM, ÁP LỰC LỚN TRONG NHỮNG THÁNG CUỐI NĂM

Ngay từ đầu năm, tỉnh Nghệ An đã xác định đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng hàng đầu. Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Chỉ thị số 10-CT/TU nhằm tăng cường công tác lãnh đạo, quản lý vốn, đồng thời xử lý dứt điểm tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản. UBND tỉnh cũng đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, từ điều hành kế hoạch đến tháo gỡ khó khăn cho các dự án.

Tính đến ngày 30/4/2026, tổng số vốn đã giải ngân đạt khoảng 2.170 tỷ đồng, tương đương 13,54% kế hoạch. Trong đó, phần vốn thuộc kế hoạch năm 2026 giải ngân 1.549 tỷ đồng, đạt 11,26% - thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước (22,56%) và dưới mức bình quân chung của cả nước (14,2%). Phần vốn kéo dài đạt 27,39%.

Đáng chú ý, toàn tỉnh có 45 chủ đầu tư đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân, gồm một số đơn vị nổi bật như Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh đạt 100%, Công an tỉnh đạt 56,95% cùng nhiều địa phương đạt trên 70% như Phúc Lộc, Văn Kiều, Đông Lộc, Đại Đồng… Tuy nhiên, bức tranh chung vẫn còn nhiều điểm nghẽn khi có tới 34 đơn vị giải ngân thấp và 53 đơn vị chưa giải ngân (0%), trong đó có 11 sở, ngành và 42 xã, phường.

Nguyên nhân giải ngân chậm được xác định chủ yếu do đặc thù kế hoạch năm 2026 tập trung nhiều vào các dự án chuyển tiếp từ giai đoạn 2021–2025, vốn đang vướng mắc về hồ sơ, thủ tục. Bên cạnh đó, nhiều dự án phải hoàn ứng vốn từ năm trước nên chưa thể giải ngân ngay.

Đối với các dự án mới, phần lớn là các dự án quy mô lớn như tuyến cao tốc Vinh – Thanh Thủy hay hệ thống trường nội trú liên cấp với tổng mức đầu tư hơn 5.390 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng lớn trong kế hoạch nhưng đến nay mới hoàn tất bước trình giao vốn. Ngoài ra, biến động giá xăng dầu, vật liệu xây dựng tăng cao, nguồn cung khan hiếm, đặc biệt tại khu vực miền núi, khiến nhiều nhà thầu thi công cầm chừng, kéo theo tiến độ giải ngân bị ảnh hưởng.

SIẾT KỶ LUẬT, NÂNG TRÁCH NHIỆM NGƯỜI ĐỨNG ĐẦU

Tại hội nghị trực tuyến toàn tỉnh về thúc đẩy đầu tư công ngày 5/5, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải bày tỏ sự trăn trở khi tỷ lệ giải ngân của tỉnh thấp hơn mức bình quân chung cả nước. Nhấn mạnh đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, lãnh đạo tỉnh yêu cầu kiểm tra, phê bình công khai các địa phương thiếu trách nhiệm, đặc biệt là các Chủ tịch UBND cấp xã vắng mặt tại hội nghị quan trọng.

Để tạo chuyển biến rõ nét, tỉnh Nghệ An đã thành lập 5 tổ công tác do các Phó Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp phụ trách, tăng cường kiểm tra hiện trường từng dự án, hạn chế họp hành hình thức. Quan điểm xuyên suốt là xử lý nghiêm các nhà thầu yếu kém, không đủ năng lực hoặc cố tình trì hoãn thi công; trường hợp vi phạm sẽ bị lập biên bản cắt hợp đồng tại chỗ và cấm tham gia đấu thầu từ 3 đến 5 năm trên địa bàn toàn tỉnh.

Cùng với đó, các sở, ngành và địa phương được yêu cầu tập trung cao cho công tác giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư, rà soát nguồn vật liệu xây dựng để đảm bảo tiến độ các dự án trọng điểm. Việc lựa chọn nhà thầu phải dựa trên năng lực thực tế nhằm tránh tình trạng chậm tiến độ và đảm bảo chất lượng công trình.

Đối với công tác quy hoạch, tỉnh chỉ đạo rà soát, cập nhật quy hoạch hiện có để phục vụ đấu giá đất, tăng thu ngân sách, đồng thời tránh lãng phí thời gian và nguồn lực khi lập mới. Công tác giải phóng mặt bằng được xác định là trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu địa phương; các dự án mới chỉ được triển khai khi có cam kết rõ ràng về tiến độ mặt bằng.

Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cũng nhấn mạnh, kết quả giải ngân vốn đầu tư công sẽ là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của Bí thư và Chủ tịch UBND cấp xã. Những địa phương không đảm bảo tiến độ sẽ bị xem xét trách nhiệm, thậm chí xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ.