Nguyên nhân thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu bán tháo

Thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu bán mạnh trong những phiên gần đây, một phần do sự lây lan từ cú sụt giá bất ngờ của trái phiếu chính phủ Đức. Nguyên nhân khiến trái phiếu chính phủ Đức bị nhà đầu tư bán ồ ạt là một thỏa thuận chính trị đạt được ở Berlin về một gói chi tiêu khổng lồ cho nền kinh tế lớn nhất khu vực eurozone.

Do giá trái phiếu giảm mạnh, lợi suất trái phiếu tăng cao. Hôm thứ Tư, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm có phiên tăng mạnh nhất trong 30 năm, với lợi suất của kỳ hạn 10 năm tăng xấp xỉ 0,3 điểm phần trăm. Trong phiên ngày thứ Năm, lợi suất của trái phiếu Đức tiếp tục tăng, có lúc đạt gần 2,9% đối với kỳ hạn 10 năm.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản vượt ngưỡng 1,5%, cao nhất kể từ năm 2009.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp và Italy cũng đồng loạt đi lên. Trong đó, lợi suất trái phiếu Italy kỳ hạn 10 năm vượt 6,75%, cao nhất trong hơn 6 tuần.

Kế hoạch mở rộng tài khóa của Đức khiến thị trường nợ chính phủ toàn cầu chấn động, bởi các nhà đầu tư trên thị trường này từ lâu vẫn quen với một nước Đức dè dặt với chi tiêu. “Trong một thế giới chi tiêu công mạnh tay, nước Đức cho tới gần đây vẫn được xem là một ngoại lệ”, nhà quản lý tài sản Mark Richards của công ty BNP Paribas Asset Management nhận định với tờ báo Financial Times.

Kế hoạch gây bất ngờ của Đức được công bố giữa lúc thị trường trái phiếu toàn cầu nói chung đang đương đầu áp lực giảm giá vì những dấu hiệu cho thấy sự dai dẳng của lạm phát ở một số nền kinh tế lớn như Mỹ, Nhật Bản và Anh. Tuy nhiên, xu hướng tăng của lợi suất trái phiếu châu Âu trong những tháng gần đây vẫn được xem là bất ngờ bởi đa số các ngân hàng trung ương đang trong chu kỳ cắt giảm lãi suất. Ngân hàng Trung ương châu ÂU (ECB) ngày 6/3 giảm lãi suất 0,25 điểm phần trăm, đưa lãi suất tham chiếu về mức 2,75%.

“Trái phiếu chính phủ đang bị xả trên toàn thế giới, do một chút lây lan từ Đức”, chiến lược gia Mitul Kotecha của ngân hàng Barclays nhận xét.

Đối với trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, lợi suất tăng 3 điểm cơ bản trong phiên ngày 6/3, đạt 4,292%. Cho tới gần đây, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đã ở trong xu hướng giảm từ đầu năm do nhà đầu tư lo ngại về những dấu hiệu suy yếu của kinh tế Mỹ và gia tăng các kỳ vọng về việc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cắt giảm lãi suất.

Nhà đầu tư nói rằng lợi suất trái phiếu chính phủ Đức tăng phản ánh rằng triển vọng kinh tế Đức đã tốt lên nhiều so với trước, thay vì mối lo ngại về sự bền vững của nợ công Đức. Hiện tại, tỷ lệ nợ công so với tổng sản phẩm trong nước (GDP) của Đức đang ở mức 63%, thấp hơn nhiều so với mức nợ của những nền kinh tế phương Tây lớn khác như Pháp, Anh và Mỹ.

Ngày 5/3, thủ lĩnh Frederich Merz của Liên minh Dân chủ/Xã hội Cơ đốc giáo (CDU/CSU) - người có khả năng cao sẽ trở thành thủ tướng tiếp theo của Đức - cùng với các nhà lãnh đạo chính trị khác đã công bố kế hoạch cải tổ một trụ cột tài khóa đã duy trì bấy lâu của nước này, được biết đến với cái tên “phanh nợ”. Mục đích cụ thể của việc cải tổ này là tăng chi tiêu cho quốc phòng. Ngoài ra, các nhà lãnh đạo cũng công bố thành lập một quỹ đặc biệt trị giá 500 tỷ euro, tương đương 535 tỷ USD để đầu tư vào cơ sở hạ tầng - theo hãng tin CNBC.

Theo nhà kinh tế Mohit Kumar của công ty Jefferies, thị trường đã “luôn cho rằng châu Âu sẽ hành động chậm chạp”, nhưng hiện tại, nhà đầu tư cảm thấy “cuối cùng các nhà lãnh đạo châu Âu đã thức tỉnh trước nhu cầu chi tiêu tài khóa”.

Trái phiếu chính phủ Đức được coi là chuẩn mực của tài sản an toàn ở khu vực eurozone nói chung, nên lợi suất trái phiếu chính phủ Đức tăng cũng kéo lãi suất đi vay của các chính phủ khác trong khu vực tăng cao hơn. Lợi suất của trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm tăng 0,08 điểm phần trăm trong phiên ngày 6/3, lên mức 3,57%.

Về phần trái phiếu chính phủ Nhật, lợi suất đã tăng vững từ đầu năm do việc lạm phát ở nước này tiếp tục vượt mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) và tăng trưởng kinh tế Nhật tốt hơn dự báo làm gia tăng khả năng BOJ tiếp tục tăng lãi suất. BOJ đã tăng lãi suất 3 lần kể từ tháng 3 năm ngoái, với lần nâng gần đây nhất diễn ra vào cuối tháng 1, đưa lãi suất tham chiếu lên 0,5%, cao nhất 17 năm.