Nhật Bản: Danh tiếng "quốc gia an toàn" đang bị thách thức bởi ngành du lịch mạo hiểm

Tháng 3 vừa qua, trong chuyến đi săn tuyết nổi tiếng tại Hokkaido, tay trượt tuyết tự do người Canada Kai Smart, 23 tuổi, đã thiệt mạng vì một trận tuyết lở. Đến từ Whistler - British Columbia, nơi được mệnh danh là thánh địa trượt tuyết của Bắc Mỹ - Kai Smart không phải tay mơ trên núi. Nhưng ngay cả kinh nghiệm và sự chuẩn bị kỹ lưỡng cũng không thể bảo vệ anh khỏi những rủi ro của địa hình backcountry - vùng núi nằm ngoài ranh giới khu trượt tuyết được tuần tra.

"Chúng tôi hiểu rằng trượt tuyết trên những ngọn núi tuyết đẹp của Nhật Bản luôn tiềm ẩn rủi ro, và chúng tôi thực sự đau lòng, bàng hoàng khi phải mất đi đứa con trai tuyệt vời của mình sớm như vậy," mẹ của Kai Smart, bà Julia Smart, chia sẻ với tờ The Japan Times.

Bà Smart và chồng, ông John, đều là vận động viên thi đấu Olympic kỳ cựu. "Cháu được trang bị kiến thức và chuẩn bị kỹ càng cho môn trượt tuyết backcountry, luôn kiểm tra địa hình trước khi xuống. Có lẽ lần này cháu chỉ thực sự không may mắn."

Cái chết của Kai Smart chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh ít được nhắc đến của ngành du lịch ngoài trời Nhật Bản - nơi du khách nước ngoài ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các vụ tai nạn trải dài từ núi cao, bờ biển đến các tuyến đi bộ xuyên rừng.

RỦI RO BỊ CHE KHUẤT

Mặc dù tai nạn ngoài trời liên quan đến cả du khách trong và ngoài nước, dữ liệu gần đây cho thấy du khách quốc tế chiếm tỷ lệ không cân xứng trong một số hoạt động du lịch mạo hiểm có mức độ rủi ro cao tại Nhật.

Nhưng quy mô thực sự của vấn đề rất khó đo lường - bởi Nhật Bản không có một cơ sở dữ liệu thống nhất về an toàn du lịch mạo hiểm. Thông tin hiện nằm rải rác trong các báo cáo cứu hộ khẩn cấp, dữ liệu bảo hiểm và tin tức truyền thông.

Mike Harris, chuyên gia du lịch mạo hiểm đang điều hành nhiều doanh nghiệp du lịch tại Nhật, cho rằng sự phân tán đó phản ánh một vấn đề sâu xa hơn: Nhật Bản thiếu một tiêu chuẩn quốc gia thống nhất để quản lý chất lượng và an toàn của các nhà điều hành tour ngoài trời. Điều đó có nghĩa là trên thị trường hiện tại, những đơn vị vận hành du lịch mạo hiểm theo chuẩn quốc tế và những đơn vị có quy trình an toàn còn bỏ ngỏ đang cùng tồn tại và đón khách như nhau tại Nhật Bản.

Du khách quốc tế tham gia đủ loại hình hoạt động thể thao ngoài trời tại Nhật - từ trượt tuyết, đi bộ đường dài đến các môn thể thao dưới nước. Ông Mike Harris cho biết các tai nạn có sự xuất hiện nhiều nhất của du khách quốc tế là ở môi trường núi tuyết vào mùa đông tại Nhật Bản, nơi sự khác biệt về kinh nghiệm và hiểu biết địa hình địa phương có thể quyết định mức độ nguy hiểm.

"Dù du khách quốc tế chỉ chiếm khoảng 3% các vụ cứu hộ đi bộ thông thường, họ lại chiếm tỷ lệ không tương xứng trong các tai nạn trượt tuyết địa hình backcountry và thể thao mùa đông tại Nhật Bản. Nguyên nhân đến từ làn sóng 'Japow' toàn cầu - những người đam mê khám phá địa hình trượt tuyết chưa có nhiều kinh nghiệm nhìn thấy đám đông đang thử và nghĩ rằng đó là khu vực được quản lý an toàn," Mike Harris nhận định. Ông dùng từ ghép "Japow" - kết hợp giữa "Japan" và "powder" - để chỉ làn tuyết bột mịn và sâu đặc trưng của Nhật.

Ông cũng chỉ ra thêm một yếu tố góp phần làm tình hình phức tạp: chính sách quản lý giữa các khu nghỉ dưỡng trượt tuyết thiếu nhất quán tại Nhật Bản Một tuyến đường được phép trượt ở khu này có thể bị cấm ở khu khác, trong khi biển báo không rõ ràng hoặc thiếu sót khiến du khách không biết mình đang ở đâu trong ranh giới an toàn.

Ở những khu vực đông đúc, các vệt trượt tuyết sẵn có tạo cảm giác an toàn giả tạo, dẫn một số người vào địa hình nguy hiểm mà không có trang bị hay kỹ năng cần thiết.

Xu hướng đáng lo ngại này đã bắt đầu hiện ra trong số liệu cứu hộ chính thức. Dữ liệu cảnh sát địa phương từ hai tỉnh Hokkaido và Nagano - hai điểm trượt tuyết nổi tiếng nhất Nhật Bản - cho thấy các vụ tai nạn tại địa hình backcountry ngoài piste liên quan đến người trượt tuyết nước ngoài đang xảy ra với tần suất ngày càng cao. Trong giai đoạn từ tháng 11/2025 đến tháng 2/2026, người nước ngoài chiếm khoảng 80% các vụ cứu hộ trên núi tại những khu vực này.

Mối lo ngại tương tự cũng đang nổi lên ở vùng ven biển. Theo Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Nhật Bản, du khách chiếm khoảng 70% trong tổng số 111 vụ tai nạn hoạt động giải trí trên biển được ghi nhận tại tỉnh Okinawa năm 2025 - con số ngang bằng mức kỷ lục của năm 2016. Các vụ tai nạn lặn và snorkeling tăng lên rõ rệt, buộc nhà chức trách phải mở rộng các chiến dịch cảnh báo an toàn.

HIỂU NHẦM NGUY HIỂM: "NHẬT BẢN AN TOÀN, NÊN MỌI THỨ ĐỀU ĐƯỢC QUẢN LÝ"

Ông Mike Harris chỉ ra một quan niệm sai lầm phổ biến mà nhiều du khách mang theo khi đặt chân đến Nhật Bản. "Sự hiểu nhầm nguy hiểm nhất là: vì Nhật Bản an toàn và trật tự, nên lĩnh vực du lịch mạo hiểm ở đây cũng phải được quản lý chặt chẽ," ông nói. "Thật không may, thực tế không phải vậy."

Theo ông Mike Harris, du lịch mạo hiểm tại Nhật Bản vẫn đang trong giai đoạn phát triển - nơi nhu cầu tăng trưởng quá nhanh trong khi hạ tầng an toàn và khung quản lý chưa theo kịp. Trên khắp các dãy núi, dòng sông và vùng biển của Nhật, du khách ngày càng đặt chân vào những môi trường mà rủi ro không phải lúc nào cũng hiện ra rõ ràng - nơi sự chuẩn bị kỹ càng có thể giúp ích nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn yếu tố bất định.

Ngay cả những vận động viên dày dạn kinh nghiệm, được trang bị đầy đủ, cũng có thể bị bất ngờ bởi điều kiện thời tiết thay đổi đột ngột trên địa hình lạ. Với những du khách ít kinh nghiệm hơn, họ thậm chí có thể không nhận ra rủi ro đang hiện hữu.

Nhìn rộng ra, chuỗi tai nạn này đang chỉ về một vấn đề mang tính hệ thống: một ngành công nghiệp vẫn đang cố gắng chạy theo để bắt kịp chính sự nổi tiếng của mình.