Ngành hàng không thế giới đang đương đầu thách thức nghiêm trọng do giá nhiên liệu tăng cao, một hệ quả trực tiếp từ cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran...

Tình hình này đã khiến nhiều hãng hàng không phải điều chỉnh kế hoạch mở rộng và thậm chí “bật” chế độ khủng hoảng - tờ báo Financial Times cho hay.

Trước khi cuộc chiến nổ ra, các hãng hàng không trên toàn cầu đã lên kế hoạch tăng công suất bay trong tháng 4 năm nay thêm 5,4% so với cùng kỳ năm trước - theo dữ liệu của công ty tư vấn hàng không Cirium. Tuy nhiên, con số này hiện chỉ còn 0,2% do những biến động giá nhiên liệu.

Hãng hàng không quốc gia Hàn Quốc đã thông báo tới nhân viên về việc chuyển sang "chế độ khẩn cấp" và cắt giảm chi phí để đối phó với giá nhiên liệu tăng cao.

CEO của Korean Air, ông Woo Kee-hong, bày tỏ lo ngại rằng hãng có thể không đạt được mục tiêu kinh doanh của năm nay do giá nhiên liệu dự kiến tăng lên tới 4,5 USD mỗi gallon trong tháng này, vượt xa mức dự báo 2,2 USD/gallon mà hãng đã dựa vào để lên kế hoạch kinh doanh.

Cũng theo Korean Air, nhiên liệu chiếm khoảng 30% chi phí của một hãng hàng không, nhưng tỷ lệ này có thể tăng gấp đôi nếu giá dầu duy trì ở mức cao. Korean Air đang tìm kiếm mọi phương án để cắt giảm chi phí thông qua quản lý khẩn cấp và theo dõi sát sao tình hình cung cấp nhiên liệu, đồng thời xem xét điều chỉnh lịch bay.

Asiana Airlines, hãng hàng không lớn thứ hai của Hàn Quốc và phần lớn thuộc sở hữu của Korean Air, sẽ cắt giảm 14 chuyến bay khứ hồi trên bốn tuyến quốc tế đến Trung Quốc và Campuchia trong tháng 4 và tháng 5 để bảo vệ lợi nhuận.

Các hãng hàng không châu Á, ngoại trừ các hãng của Trung Quốc và Ấn Độ, đã cắt giảm lịch bay từ mức tăng trưởng dự kiến 5,8% xuống còn 2,8% trong tháng 4 - theo Cirium.

Ông Richard Evans, chuyên gia tư vấn cấp cao tại Cirium Ascend Consultancy, cho biết việc bảo toàn dự trữ tiền mặt sẽ là yếu tố then chốt đối với các hãng hàng không trong môi trường này, và ông dự báo các hãng bay sẽ cắt giảm các tuyến bay ít lợi nhuận nhất và ngừng hoạt động các máy bay kém hiệu quả về mức độ tiêu thụ nhiên liệu. Ngoài ra, ông cũng cho rằng các hãng có thể trì hoãn chi tiêu cho hoạt động bảo trì máy bay.

Các hãng hàng không châu Á đặc biệt dễ bị tổn thương trước việc đóng cửa eo biển Hormuz do sự phụ thuộc của khu vực này vào nhập khẩu dầu từ Trung Đông.

Cuộc chiến tại Vùng Vịnh đã làm gián đoạn nguồn cung khoảng 1/5 lượng dầu thô mà thế giới tiêu thụ, đồng thời đẩy giá các sản phẩm tinh chế như nhiên liệu máy bay và dầu diesel lên cao. Nguồn cung nhiên liệu máy bay đặc biệt dễ bị gián đoạn vì loại nhiên liệu này chỉ có thể được lưu trữ trong khoảng một năm trước khi bắt đầu xuống cấp, tùy thuộc vào điều kiện lưu trữ.

Giá bán buôn nhiên liệu máy bay đã tăng gấp đôi kể từ khi xung đột bắt đầu và nhiều hãng hàng không ở châu Á - bao gồm Air India, Cathay Pacific, Thai Airways và Qantas - đã công bố kế hoạch tăng giá vé hoặc thêm phụ phí vào vé để bù đắp chi phí tăng cao.

Các chuyên gia cảnh báo rằng giá nhiên liệu máy bay có thể còn tăng cao hơn nữa. Edward Morse, chiến lược gia hàng hóa tại Hartree Partners, nhận định: “Nguồn cung trên thị trường sẽ tiếp tục trở nên khan hiếm hơn”.

Dự trữ nhiên liệu máy bay tại Mỹ trong tuần trước ở mức khoảng 27,5 ngày, mức cao nhất trong 5 năm qua - ông Morse cho biết. Điều đó có nghĩa là "Mỹ không xuất khẩu nhiên liệu máy bay nữa. Nhiên liệu đó ở lại Mỹ vì các hàng hàng không Mỹ đang cần".

Mối lo ngại về tình trạng thiếu hụt nhiên liệu máy bay đang lan rộng ở châu Âu, nơi các nhà điều hành hàng không cho biết họ đang theo dõi sát sao nguồn cung nhiên liệu mỗi ngày. Các giám đốc điều hành ngành tại hai trong số các hãng hàng không lớn nhất châu Âu cho biết họ vẫn có thể đoán định được nguồn cung nhiên liệu trong vòng 4-6 tuần nữa.

Lô hàng nhiên liệu máy bay cuối cùng từ Trung Đông đến Anh dự kiến sẽ tới nơi trong tuần này, theo Financial Times. Anh đã nhập từ Trung Đông ít nhất một nửa nhiên liệu máy bay mà nước này tiêu thụ trong những tháng gần đây, sau khi từ chối nguồn cung từ Nga và trong bối cảnh sản xuất nhiên liệu máy bay trong nước giảm.

Các hãng hàng không ở châu Âu cho biết hiện tại họ chưa bị ảnh hưởng nhiều, nhưng vấn đề sẽ sớm trở nên nghiêm trọng nếu việc vận chuyển tiếp tục bị gián đoạn - theo ông Andrew Charlton, người đứng đầu công ty tư vấn hàng không Aviation Advocacy.

Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) đã cảnh báo vào năm ngoái rằng nguồn cung nhiên liệu máy bay của châu Âu "ngày càng dễ bị tổn thương", do sản xuất trong nước giảm và sự phụ thuộc ngày càng tăng vào nhập khẩu.

Mặc dù châu Âu vẫn còn một số nguồn cung nhiên liệu máy bay từ các khu vực khác như Mỹ, nhưng những nguồn này không thể thay thế cho nguồn cung từ Trung Đông. "Bây giờ là lúc mỗi người tự lo cho mình”, một cựu giao dịch viên từng làm việc trong một công ty nhập khẩu dầu khí của Anh nói với Financial Times.