Nhiều kịch bản dự báo giá dầu thế giới

Xung đột tại Iran đã khiến giá vàng bật tăng ngay gần 2% sau khi Mỹ và Israel phát động không kích lớn vào Iran từ sáng 28/2/2026 nhằm thay đổi chế độ ở Iran. 

Tính từ đầu năm 2026 đến nay, giá vàng đã tăng tới 22% – mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2012, phản ánh nhu cầu trú ẩn an toàn ở mức tối đa. Nhận định về triển vọng các mặt hàng hóa vàng và dầu khí, Chứng khoán VPBankS cho rằng vàng sẽ tăng mạnh như tài sản trú ẩn an toàn (safe-haven), dự kiến sẽ có một “gap up” trong tuần này khi thị trường mở cửa do rủi ro địa chính trị cao.

"Vàng có thể tiếp tục tăng mạnh trong tuần tới, hướng tới kháng cự 5.429 – 5.734 USD/oz", ông Trần Hoàng Sơn,  Giám đốc Chiến lược thị trường VPBankS kỳ vọng.

Đối với giá dầu, tại Iran, sản lượng dầu hiện đạt 3,3 triệu thùng mỗi ngày nhưng nước này chỉ xuất khẩu 1,5 triệu thùng và hầu hết số dầu đó đều được xuất sang Trung Quốc. Hầu hết sản lượng của Iran nằm trên đất liền (86%), tập trung ở Tây Nam, Khuzistan và gần biên giới với Iraq.

Do đó, nếu chỉ để bù đắp ảnh hưởng thiếu hụt từ Iran thì không đáng ngại khi các thành viên OPEC+ cam kết tăng sản lượng nếu nguồn cung bị gián đoạn. Chỉ riêng Ả Rập Xê Út cũng có thể bù đắp lượng xuất khẩu của Iran trong vài tuần, vài tháng. Mỹ hiện là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới và sự phụ thuộc toàn cầu vào dầu mỏ của Iran gần như không đáng kể (ngay cả Trung Quốc cũng có nguồn cung dồi dào).

Nhóm các nhà sản xuất dầu OPEC+ đã nhất trí vào Chủ nhật về việc tăng sản lượng thêm 206.000 thùng mỗi ngày (bpd) kể từ tháng Tư, một mức tăng khiêm tốn, chiếm chưa đến 0,2% nhu cầu toàn cầu.

Tuy nhiên, theo phân tích của VPBankS,  việc đóng cửa Eo biển Hormuz có thể ảnh hưởng lớn đến diễn biến giá dầu trong tuần tới do: Eo biển Hormuz là tuyến đường vận chuyển quan trọng nhất thế giới, với khoảng 20–22% nguồn cung dầu toàn cầu (khoảng 20–21 triệu thùng/ngày) và một phần lớn khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) đi qua đây (từ Saudi Arabia, Iraq, UAE, Kuwait, Qatar và Iran).

Hiện tàu chở dầu và khí đốt gần như ngừng hoạt động tại eo Hormuz. Đánh giá về ảnh hưởng ngắn hạn trong 1-2 tuần tới, chuyên gia của VPBankS cho rằng khoảng 3/4 lượng dầu qua Hormuz đến Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Trung Quốc nhận 50% lượng nhập khẩu dầu thô từ tuyến đường này.

Nguồn cung có thể ảnh hưởng giảm đột ngột nếu hạn chế kéo dài dù chỉ vài ngày. Điều đó có thể đẩy giá dầu tăng vọt 10–50 USD/thùng hoặc hơn, dự báo từ 90–150 USD/thùng trong kịch bản xấu. Giá xăng dầu bán lẻ toàn cầu (bao gồm Việt Nam) sẽ tăng theo, gây lạm phát và áp lực kinh tế. Giá dầu Brent đã tăng 10% lên khoảng 80 USD/thùng trên thị trường OTC vào Chủ nhật (theo Reuters).

Nếu Mỹ can thiệp hải quân để mở lại eo biển như dự kiến với nhóm tàu sân bay, thời gian gián đoạn có thể ngắn hơn. Nhưng nếu xung đột leo thang (Iran tấn công tàu chở dầu hoặc cơ sở dầu mỏ vùng Vịnh), nguồn cung mất 10–20% toàn cầu, đẩy giá dầu lên mức kỷ lục, có thể vượt 130–200 USD theo một số ước tính cực đoan. 

Chứng khoán Mirae Asset cũng đưa ra 3 kịch bản cho giá dầu khi vùng Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới có khả năng bị gián đoạn tại đây đều có tác động đến giá dầu thế giới.

Kịch bản 1 - Hạ nhiệt nhanh: Giá dầu 72–80 USD/thùng. Giá dầu có thể tăng ngắn hạn do thị trường cộng thêm phí rủi ro chiến sự, nhưng biên độ tăng thường không quá lớn và sẽ hạ nhiệt tương đối nhanh nếu xuất hiện tín hiệu ngừng bắn, đàm phán hoặc xung đột không lan sang hạ tầng dầu khí và vận tải biển.

Kịch bản 2 - Leo thang có kiểm soát: Giá dầu 80–100 USD/thùng. Đây là kịch bản có xác suất cao nhất khi xung đột kéo dài thêm vài tuần nhưng chưa vượt ngưỡng chiến tranh khu vực toàn diện. Giá dầu được hỗ trợ bởi lo ngại về logistics, chi phí bảo hiểm tàu, phí vận chuyển và rủi ro gián đoạn nguồn cung, dù chưa xảy ra mất cung vật lý lớn.

Kịch bản 3 - Leo thang kéo dài 80–140 USD/thùng. Nếu chiến sự kéo dài và lan rộng hơn, thị trường sẽ định giá mạnh hơn rủi ro tại eo biển Hormuz, hạ tầng năng lượng và chuỗi vận chuyển. Khi đó, giá dầu có thể vượt mốc 100 USD/thùng và duy trì ở mặt bằng cao lâu hơn do áp lực từ cả yếu tố nguồn cung, vận tải và tâm lý phòng thủ toàn cầu.

Ngoài ra, căng thẳng tại Trung Đông có thể đẩy giá dầu và LNG tăng do lo ngại gián đoạn nguồn cung, đặc biệt khi khu vực này tập trung các nhà sản xuất lớn như Saudi Arabia, Iran và nằm trên tuyến vận tải chiến lược Strait of Hormuz. Giá năng lượng tăng kéo theo chi phí hóa chất gốc dầu và phân bón đi lên, trong khi cước tàu và phí bảo hiểm hàng hải cũng gia tăng, qua đó làm tăng chi phí logistics và áp lực lạm phát toàn cầu.