Những ngành nghề nào sẽ dẫn dắt tăng trưởng năm 2026?

Công ty CP Chứng khoán Quốc gia (NSI) vừa cập nhật triển vọng vĩ mô và các ngành nghề Việt Nam trong đó nhấn mạnh: Bước sang năm 2026, nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn khởi đầu của nhiệm kỳ phát triển mới 2026–2030, với tầm nhìn được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh là “bứt phá để hiện thực hóa khát vọng hóa rồng” với mục tiêu tăng trưởng trên 10%.

Tuy nhiên, theo NSI, hiện các tổ chức quốc tế hiện đưa ra dự báo tăng trưởng khiêm tốn hơn đáng kể. Theo Asian Development Bank (ADB), GDP Việt Nam năm 2026 dự kiến đạt khoảng 6,0%; OECD ước tính 6,0–6,5%, trong khi World Bank cũng giữ quan điểm tương tự, quanh mức 6,5%.

Khoảng cách giữa mục tiêu của Chính phủ và dự báo của quốc tế tạo ra một “khoảng trống kỳ vọng” rõ ràng, NSI đánh giá có 02 hướng động lực song hành – một nền kinh tế hai tốc độ để phần nào lấp đầy khoảng trống này bao gồm:

(1)Khu vực Nhà nước dẫn dắt bằng ý chí chính trị – chi tiêu tài khóa mở rộng, đầu tư công, và vai trò mới của Doanh nghiệp Nhà nước.

(2)Khu vực tư nhân – FDI tái cấu trúc và phục hồi trong môi trường chi phí vốn cao dần.

Tốc độ thứ nhất – Khu vực Nhà nước dẫn dắt bằng ý chí chính trị và nguồn lực tài khóa. Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng từ tư duy “ổn định trước – tăng trưởng sau” sang cách tiếp cận cải cách thể chế – mở rộng không gian tăng trưởng.

Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2026 được xác lập mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người đạt 5.400–5.500 USD, đồng thời định hướng điều hành giá để giữ CPI quanh mức 4,5%. Đây là thông điệp thể hiện rõ quyết tâm chính trị cao và ưu tiên của Nhà nước trong việc bước vào nhiệm kỳ phát triển mới bằng các đột phá thể chế và tăng trưởng dựa trên cải cách, thay vì chỉ dựa vào nới lỏng chu kỳ.

Bộ Chính trị chính thức ban hành Nghị quyết 79 về Kinh tế Nhà nước vào ngày 06/01/2026, qua đó xác lập lại vai trò của khu vực Doanh nghiệp Nhà nước trong mô hình tăng trưởng mới. Với quy mô tài sản khoảng 5,6 triệu tỷ đồng, khu vực Doanh nghiệp Nhà nước được định hướng “đánh thức” nguồn lực thông qua tái cơ cấu, cổ phần hóa – niêm yết, phát hành trái phiếu đầu tư và áp dụng chuẩn quản trị OECD.

Trong đó, các tập đoàn chủ lực như PVN, EVN, Viettel, ACV, BIDV... được giao vai trò mũi kéo của chuỗi đầu tư, dẫn dắt các dự án chiến lược về năng lượng, hạ tầng, viễn thông và chuyển đổi số, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh sang khu vực tư nhân và FDI.

Trong năm 2026, tài khóa trở thành trụ đỡ chính khi tiền tệ bước sang pha trung hòa. Quốc hội đã thông qua 1,1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư phát triển, chủ yếu dành cho các dự án hạ tầng – năng lượng – giao thông quy mô lớn, theo đó kỳ vọng khối doanh nghiệp Nhà nước sẽ là đầu mối triển khai chính, trong khi khu vực tư nhân hưởng lợi theo dạng lan tỏa.

Điều này cho thấy dòng vốn 2026 sẽ mang tính “ưu tiên Nhà nước”, phù hợp với định hướng sử dụng tài sản công và mục tiêu tăng trưởng cao ngay năm mở đầu nhiệm kỳ.

Các nhóm ngành kỳ vọng dẫn dắt duy trì tăng trưởng gồm: Xuất khẩu, cảng biển – logistics, nông – thủy sản chế biến; Bán lẻ, tiêu dùng, F&B, logistics nội địa; Ngân hàng, Xây dựng – vật liệu, hạ tầng, Bất động sản, khu công nghiệp; Công nghệ, năng lượng tái tạo, thiết bị điện... 

Tốc độ thứ hai: Tư nhân năm 2026 không đẩy mạnh mở rộng bằng mọi giá, mà tập trung “tái cấu trúc để tăng tốc”, xây nền cho chu kỳ mới.

Với lợi thế địa chính trị hiện tại, Việt Nam tiếp tục thu hút mạnh dòng vốn ngoại, đặc biệt nhờ xu hướng “Trung Quốc +1”. Số liệu năm 2025 cho thấy FDI giải ngân duy trì tích cực, tạo nền tảng ổn định cho tăng trưởng. Tuy nhiên, căng thẳng thương mại và tiêu chuẩn về xuất xứ, giá trị gia tăng, ESG vẫn tiềm ẩn rủi ro dịch chuyển dòng vốn.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam nhiều khả năng sẽ ban hành Nghị quyết riêng về FDI, sau Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân và Nghị quyết về kinh tế nhà nước, nhằm ổn định dòng vốn, thúc đẩy FDI công nghệ cao và liên kết chặt hơn giữa DNNN – tư nhân – FDI. Nhờ vậy, đà tăng FDI của 2025 được kỳ vọng duy trì sang 2026, trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng GDP, năng suất và xuất khẩu chất lượng cao.

Cũng theo NSI, một biến số ít được nhắc đến nhưng có thể “lấp khoảng trống” giữa dự báo tăng trưởng 6,5% và mục tiêu 10% của Chính phủ là quá trình chính thức hóa khu vực kinh tế chưa được quan sát (NOE). Khu vực phi chính thức của Việt Nam ước chiếm 18–28% GDP (World Bank 18,9%, IMF 28%, World Economics 21,5% - vừa giúp hấp thụ lao động, vừa gây méo số GDP và thất thu thuế.

Từ Đề án Thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát 2019 (Quyết định 146, 2019) đến Tổng điều tra Kinh tế 2026 (Quyết định 2837, 2025), Chính phủ đang có kế hoạch đưa khu vực này vào hệ thống thống kê – quản lý chính thức thông qua tích hợp dữ liệu dân cư, thuế và mã định danh hộ kinh doanh.

Khi được ghi nhận và kiểm soát thuế, khu vực này có thể giúp tăng GDP danh nghĩa 2–3%, tương đương +0,4–0,5 điểm % tăng trưởng thực mỗi năm, đồng thời tăng thu ngân sách 3–5%/năm nhờ mở rộng cơ sở thuế. Nếu triển khai hiệu quả, giai đoạn 2026–2030 có thể đạt 7,5–8,5% tăng trưởng cơ sở, tiến gần hơn mục tiêu 10% mà không cần nới tài khóa lớn.