Những thị trường chứng khoán giảm mạnh nhất vì chiến sự Iran đang phục hồi mạnh mẽ

Theo trang tin Euronews, diễn biến thị trường năm nay có thể chia thành 3 giai đoạn, với mức độ biến động tăng dần theo thời gian.

3 GIAI ĐOẠN CỦA THỊ TRƯỜNG

Giai đoạn đầu kéo dài từ tháng 1 đến cuối tháng 2, khi chứng khoán toàn cầu tăng nhờ kỳ vọng các ngân hàng trung ương giảm lãi suất, cùng với chu kỳ tăng trưởng mạnh của nhóm cổ phiếu con chip. Nhờ đó, các chỉ số lớn tại Hàn Quốc và Đài Loan đã lên mức cao kỷ lục.

Giai đoạn thứ hai bắt đầu từ ngày 28/2, khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích nhằm vào Iran, kéo thị trường vào một giai đoạn biến động mạnh.

Giai đoạn thứ ba - cũng là giai đoạn hiện nay - bắt đầu từ đầu tháng 4, khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran do Pakistan làm trung gian giúp thị trường phục hồi sau cú sốc trước đó.

Giữa ba giai đoạn này, thị trường đã chịu tổn thất rất lớn. Sau khi eo biển Hormuz đóng cửa ngày 4/3, giá dầu Brent có lúc vượt 120 USD/thùng.

Tại Hàn Quốc, chỉ số KOSPI giảm 19% trong tháng 3, sau khi đã tăng hơn 50% trong hai tháng trước đó. Đây cũng là tháng giảm mạnh nhất của chỉ số này kể từ tháng 10/2008. Tại Mỹ, chỉ số S&P 500 có thời điểm tiến rất gần vùng điều chỉnh. Trong khi đó, tại châu Âu, nhiều chỉ số chứng khoán đồng loạt giảm mạnh khi các nhà kinh tế cảnh báo rủi ro đình lạm (stagflation) - tức tăng trưởng trì trệ nhưng lạm phát vẫn ở mức cao - đang lớn dần.

Tuy nhiên, cục diện sau đó đã đảo chiều. Ngày 31/3, Pakistan đưa ra sáng kiến hòa bình 5 điểm, kêu gọi các bên lập tức ngừng giao tranh. Sáng hôm sau, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng Iran đã đề nghị ngừng bắn. Đến ngày 7/4, ông Trump chính thức công bố thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần với Tehran.

Kể từ đó, giá dầu đã giảm gần 25%, qua đó tạo dư địa cho thị trường cổ phiếu toàn cầu phục hồi mạnh. Đây được xem là một trong những nhịp tăng đáng chú ý nhất của thị trường trong nhiều năm qua.

HÀN QUỐC DẪN ĐẦU TƯ ĐẦU NĂM

Dựa trên dữ liệu từ Investing.com, bảng dưới đây gồm các chỉ số chứng khoán lớn có mức tăng mạnh nhất tính từ đầu năm đến hết ngày 21/4/2026.

Hàn Quốc đứng đầu bảng và bỏ xa phần còn lại trong bảng xếp hạng. Từ đầu năm đến nay, chỉ số KOSPI tăng 51,59% - cao gấp khoảng 13 lần mức tăng của S&P 500 và gần gấp đôi đà tăng của thị trường Thổ Nhĩ Kỳ, nơi chứng khoán đi lên chủ yếu do lạm phát cao.

Trong khi đó, mức tăng của các thị trường lớn khác khá khiêm tốn. S&P 500 chỉ tăng 3,85% từ đầu năm, Nasdaq tăng 5% và Euro Stoxx 50 của châu Âu tăng 3,4%.

Đằng sau sức bật của KOSPI là sự tập trung lớn vào một số cổ phiếu trụ cột. Samsung Electronics và SK Hynix hiện chiếm khoảng 41% tổng giá trị vốn hóa của chỉ số này, trong khi giá cả hai mã này đều đã tăng gần 80% từ đầu năm.

Động lực chính của Samsung và SK Hynix đến từ chu kỳ tăng trưởng mạnh của thị trường chip nhớ, đặc biệt là DRAM và bộ nhớ băng thông cao dùng cho trí tuệ nhân tạo (AI). Lợi nhuận hoạt động sơ bộ trong quý 1/2026 của Samsung đạt 57 nghìn tỷ won, mức cao kỷ lục và tăng 185% so với quý trước, chủ yếu nhờ giá DRAM phục vụ công nghệ AI và bộ nhớ băng thông cao tăng mạnh.

Trong khi đó, SK Hynix đã ký được nhiều hợp đồng dài hạn với các khách hàng trong lĩnh vực điện toán đám mây và AI, nơi nhu cầu chip đồ họa và chip nhớ đang tăng mạnh. Theo các nhà phân tích, diễn biến này cho thấy nhu cầu đối với chip nhớ vẫn rất mạnh và tình trạng khan hiếm nguồn cung có thể kéo dài chứ không phải là hiện tượng ngắn hạn.

Tuy nhiên, mức độ tập trung quá lớn vào nhóm cổ phiếu chip cũng khiến thị trường Hàn Quốc trở nên nhạy cảm hơn với biến động. Đây là lý do thị trường từng dẫn đầu thế giới trước khi chiến sự Iran bùng phát, giảm mạnh nhất khi xung đột leo thang, rồi cũng phục hồi mạnh nhất khi tâm lý thị trường ổn định trở lại.

Trong báo cáo công bố ngày 6/3, khi chứng khoán Hàn Quốc đang giảm sâu, các nhà phân tích của ngân hàng Goldman Sachs cho rằng đợt bán tháo này chủ yếu là một nhịp điều chỉnh và nhiều khả năng sẽ được nối tiếp bằng đà phục hồi lên các mức cao mới sau giai đoạn tích lũy.

QUỸ ETF THEO DÕI THỊ TRƯỜNG TĂNG MẠNH NHẤT TỪ KHI CHIẾN SỰ BÙNG PHÁT

Nếu lấy mốc từ thời điểm chiến sự Iran bùng phát, thứ hạng các thị trường sẽ thay đổi đáng kể.

Theo dữ liệu từ CountryETFTracker, dưới đây là 10 quỹ ETF theo dõi từng thị trường có tỷ suất lợi nhuận cao nhất kể từ phiên đóng cửa ngày 27/2/2026 - phiên cuối cùng trước khi Mỹ và Israel không kích Iran.

Một điểm đáng chú ý là quỹ iShares MSCI South Korea ETF - theo dõi thị trường chứng khoán Hàn Quốc - gần như đi ngang kể từ khi chiến sự nổ ra. Điều này cho thấy thị trường Hàn Quốc, dù từng dẫn đầu đà tăng trước khi xung đột bùng phát, đã đánh mất toàn bộ phần phục hồi có được sau khi căng thẳng quanh eo biển Hormuz dịu lại. Mức tăng đó chỉ đủ bù cho đà giảm mạnh trong tháng 3.

Xét theo thước đo này, các thị trường dẫn đầu được chia thành 3 nhóm. Nhóm đầu tiên là những thị trường hưởng lợi từ giá dầu tăng, như Saudi Arabia, Na Uy, Brazil và Colombia. Nhóm thứ hai gồm các trung tâm công nghệ vẫn duy trì sức chống chịu trong khủng hoảng, tiêu biểu là Đài Loan. Nhóm còn lại là các thị trường mới nổi có độ biến động cao, như Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ và Ba Lan.

QUỸ ETF THEO DÕI THỊ TRƯỜNG TĂNG MẠNH NHẤT SAU THỎA THUẬN NGỪNG BẮN

Nếu tính từ vùng đáy ngay trước khi lệnh ngừng bắn được công bố, đà phục hồi của các thị trường còn ấn tượng hơn nữa. Tính từ phiên đóng cửa ngày 30/3, nhiều quỹ ETF theo dõi từng thị trường chứng khoán của ghi nhận mức tăng rất mạnh.

Theo dữ liệu từ CountryETFTracker, Hàn Quốc là thị trường ghi nhận tỷ suất lợi nhuận tốt nhất trong giai đoạn này, đứng sau là Đài Loan. Cả hai đều là những trung tâm sản xuất lớn của châu Á và cũng là các thị trường từng chịu áp lực mạnh nhất trước đó do phụ thuộc nhiều vào dầu thô Trung Đông.

Hy Lạp đứng thứ ba là điều khá bất ngờ. Không có lợi thế từ nhóm cổ phiếu con chip như Hàn Quốc, thị trường nước này vẫn tăng mạnh nhờ nhóm cổ phiếu ngân hàng chiếm tỷ trọng lớn. Đà tăng này được hỗ trợ bởi lệnh ngừng bắn, giá dầu giảm và kỳ vọng rằng Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẽ không còn phải cân nhắc bắt đầu chu kỳ tăng lãi suất do chiến sự gây ra.

Ba Lan, Hà Lan, Thụy Điển và Áo cũng cho thấy xu hướng tương tự, dù mức độ và động lực cụ thể ở mỗi thị trường là không hoàn toàn giống nhau.

Nhìn rộng hơn, các bảng xếp hạng thị trường năm 2026 phản ánh 3 yếu tố: thị trường nào có nền tảng tốt nhất ngay từ đầu năm, thị trường nào ít bị tổn thương nhất khi cú sốc xảy ra và thị trường nào có dư địa phục hồi lớn nhất sau đó.

Hàn Quốc là thị trường duy nhất đứng đầu ở 2 trong 3 tiêu chí này. Vì vậy, đây cũng là câu chuyện nổi bật nhất của thị trường cổ phiếu toàn cầu từ đầu năm 2026 đến nay.

Ngày 21/4, khi thỏa thuận ngừng bắn hết hiệu lực, ông Trump quyết định gia hạn thỏa thuận thêm hai tuần để hai bên tiếp tục đàm phán tiến tới thỏa thuận hòa bình lâu dài. Dù vậy, tính đến ngày 21/4, eo biển Hormuz vẫn chưa mở lại hoàn toàn và hai bên cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận.

Hàn Quốc hiện là thị trường chứng khoán tăng mạnh nhất trong năm 2026. Tuy nhiên, diễn biến trong hai tuần tới sẽ quyết định liệu tháng 4 là khởi đầu cho một nhịp tăng mới của thị trường hay chỉ là đỉnh của đợt phục hồi lần này.