Áp lực tỷ giá đang giảm nhờ sự kết hợp giữa đồng USD suy yếu, khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ nguyên lãi suất, chênh lệch lãi suất VND - USD duy trì dương, giải ngân FDI tích cực và cán cân thương mại Việt Nam bắt đầu cải thiện trong nửa đầu tháng 8. Diễn biến trên thị trường ngoại hối trong nước cũng đang xác nhận xu hướng này khi tỷ giá liên ngân hàng và tỷ giá tại các ngân hàng thương mại cùng hạ nhiệt...

Yếu tố hỗ trợ gần nhất đến từ thị trường trái phiếu Mỹ. Sau khi Bộ Tài chính Mỹ công bố tăng quy mô mua lại trái phiếu Chính phủ kỳ hạn dài, USD giảm 0,88% so với các đồng tiền chủ chốt, đưa DXY về quanh 98,7 điểm trong hai phiên 19 và 20/8. Quy mô mua lại đối với hai nhóm kỳ hạn 10 - 20 năm và 20 - 30 năm được nâng từ 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD mỗi đợt, áp dụng từ ngày 9/9 đến ngày 4/11/2026.

USD CHỊU SỨC ÉP TỪ LỢI SUẤT TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ VÀ TRIỂN VỌNG KINH TẾ MỸ

Chương trình mua lại chủ yếu nhằm cải thiện thanh khoản trên thị trường trái phiếu, nhưng trong ngắn hạn cũng góp phần hạn chế áp lực tăng của lợi suất dài hạn.

Lợi suất giảm làm suy yếu một phần sức hấp dẫn tương đối của tài sản bằng USD. Cùng thời điểm, EUR tăng 0,78% lên 1,1679 USD, mức cao nhất trong hơn hai tháng rưỡi, trong khi JPY mạnh lên 0,7%, đạt 158,04 JPY/USD.

Tuy nhiên, chương trình mua lại trái phiếu chỉ đóng vai trò chất xúc tác. Yếu tố quan trọng hơn đối với triển vọng USD là khả năng Fed khó quay trở lại chu kỳ tăng lãi suất trong năm nay.

Thị trường lao động Mỹ đang phát đi tín hiệu suy yếu rõ hơn so với mức thất nghiệp 4,1%. Bảng lương phi nông nghiệp (Nonfarm Payrolls - NFP) tháng 7 giảm 23 nghìn việc làm, trái ngược kỳ vọng tăng 83 nghìn. Số liệu tháng 6 được điều chỉnh xuống còn tăng 20 nghìn việc làm, trong khi số liệu tháng 5 cũng bị điều chỉnh giảm mạnh. Tổng cộng, số việc làm trong tháng 5 và 6 thấp hơn hơn 100 nghìn so với các ước tính trước đó, kéo mức tăng việc làm bình quân 12 tháng gần nhất xuống khoảng 34 nghìn việc làm mỗi tháng.

Việc tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4,1% cũng chưa hoàn toàn phản ánh sự cải thiện của thị trường lao động. Trong tháng 7, số người có việc làm giảm 87 nghìn người nhưng lực lượng lao động giảm hơn 260 nghìn người. Sự thu hẹp của lực lượng lao động vì vậy góp phần kéo tỷ lệ thất nghiệp xuống.

GDP quý II của Mỹ tăng 1,5%, thấp hơn kỳ vọng, trong đó chi tiêu của Chính phủ liên bang và hàng tồn kho là những lực cản đáng chú ý. Tỷ lệ tiết kiệm trên thu nhập giảm xuống 2,7%, mức thấp nhất trong bốn năm, cho thấy dư địa tài chính của hộ gia đình đang thu hẹp.

Dù vậy, khả năng USD giảm sâu vẫn bị hạn chế bởi lạm phát Mỹ còn dai dẳng. CPI hai tháng gần nhất dao động quanh 3,4 - 3,5%, trong khi chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân lõi (Core PCE) ở mức 3,3%. Chỉ số giá nhập khẩu tháng 6 cũng tăng 0,3% bất chấp giá năng lượng giảm.

Do đó, kịch bản hợp lý hơn hiện nay là Fed giữ nguyên lãi suất thay vì chuyển sang một chu kỳ nới lỏng. Nếu DXY duy trì dưới 100 điểm, áp lực từ bên ngoài đối với USD/VND sẽ giảm đáng kể.

THÊM LỰC ĐỠ CHO VND TỪ THỊ TRƯỜNG TRONG NƯỚC

Ở trong nước, yếu tố hỗ trợ đầu tiên đến từ chênh lệch lãi suất VND - USD trên thị trường liên ngân hàng.

Ngày 19/8, lãi suất VND bình quân ở mức 4%/năm đối với kỳ hạn qua đêm, 4,3% ở 1 tuần, 5,9% ở 2 tuần và 7,% ở 1 tháng. Trong khi đó, lãi suất USD tương ứng là 3,64%, 3,71%, 3,76% và 3,81%.

Như vậy, chênh lệch lãi suất VND - USD đang dương ở tất cả các kỳ hạn, dao động từ 0,36 điểm phần trăm ở kỳ hạn qua đêm đến 3,19 điểm phần trăm ở kỳ hạn 1 tháng. Đây là yếu tố quan trọng hỗ trợ VND, do góp phần giảm động cơ nắm giữ USD và thu hút nguồn cung ngoại tệ từ bên ngoài.

Giải ngân FDI tăng mạnh trong những tháng gần đây giúp bổ sung nguồn cung USD, bù đắp một phần nhu cầu ngoại tệ phát sinh từ nhập siêu. Tuy nhiên, tác động của FDI lên thị trường ngoại hối không hoàn toàn tương đương với quy mô giải ngân, do một phần vốn có thể được sử dụng trực tiếp để nhập khẩu máy móc, thiết bị hoặc thanh toán cho nhà cung cấp nước ngoài.

Cán cân thương mại vẫn là lực cản lớn nhất, nhưng xu hướng đang cải thiện. Nửa đầu tháng 8, xuất khẩu đạt 25,41 tỷ USD, tăng khoảng 1,46 tỷ USD so với kỳ trước, trong khi nhập khẩu giảm khoảng 680 triệu USD xuống 26,91 tỷ USD. Nhờ đó, nhập siêu thu hẹp còn khoảng 1,5 tỷ USD, thấp hơn đáng kể mức 3,64 tỷ USD trong nửa đầu tháng 7 và đỉnh 5,69 tỷ USD trong nửa đầu tháng 5.

Tuy nhiên, lũy kế từ đầu năm đến giữa tháng 8, Việt Nam vẫn nhập siêu khoảng 21,9 tỷ USD. Vì vậy, điểm tích cực hiện nay nằm ở tốc độ cải thiện của cán cân thương mại chứ chưa phải sự đảo chiều sang trạng thái hỗ trợ tỷ giá.

GIÁ DẦU LÀ BIẾN SỐ CẦN THEO DÕI

Một trong những rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở giá năng lượng. Chỉ trong ngày 20/8, Brent đã tăng 1,47% so với phiên trước, lên 93,7 USD/thùng trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông leo thang.

Đối với Việt Nam, giá dầu cao có thể tác động lên tỷ giá qua nhiều kênh. Trực tiếp nhất là làm tăng giá trị nhập khẩu năng lượng và nhu cầu ngoại tệ. Đồng thời, giá năng lượng cao gây thêm áp lực lên lạm phát trong nước. Ở bên ngoài, nếu giá dầu khiến lạm phát Mỹ duy trì ở mức cao, kỳ vọng Fed giữ chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn có thể đẩy lợi suất và USD tăng trở lại.

Do đó, giá dầu tăng kéo dài là một trong những yếu tố có khả năng làm suy yếu đồng thời cả hai trụ cột đang hỗ trợ VND hiện nay: cải thiện cán cân ngoại tệ trong nước và USD yếu trên thị trường quốc tế.

Tổng hợp các yếu tố trên, áp lực tăng của USD/VND đang giảm rõ rệt. Kịch bản cơ sở vì vậy là USD/VND duy trì tương đối ổn định từ nay đến cuối năm, thậm chí có thể giảm nhẹ nếu DXY tiếp tục ở vùng thấp và nguồn cung ngoại tệ trong nước cải thiện. Tuy nhiên, khả năng VND bước vào một chu kỳ tăng giá mạnh vẫn hạn chế khi cán cân thương mại còn thâm hụt và giá năng lượng ở mức cao.

Kịch bản này sẽ chịu thách thức nếu lợi suất và DXY tăng mạnh trở lại, giá dầu duy trì ở vùng cao hoặc cán cân thương mại Việt Nam không tiếp tục cải thiện.