Nông nghiệp xuất siêu khoảng 21 tỷ USD trong năm 2025, hướng tới tăng trưởng xanh giai đoạn 2026–2030

Ngày 16/12, tại Trụ sở Chính phủ, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp với Chính phủ tổ chức Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2025, triển vọng 2026 với chủ đề “Kinh tế Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số”.

Phát biểu tham luận tại phiên tọa đàm, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đánh giá trong hơn 80 năm qua, ngành nông nghiệp đã đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, giữ vai trò bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, ổn định xã hội, đồng thời là nền tảng cho nhiều ngành kinh tế và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, cam kết quốc tế của Việt Nam.

Từ một quốc gia phải nhập khẩu hàng triệu tấn lương thực mỗi năm, Việt Nam hiện đã trở thành một trong những cường quốc sản xuất và xuất khẩu nông lâm thủy sản. Nhiều mặt hàng như lúa gạo, cà phê, điều, trái cây nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới, với sản phẩm nông nghiệp Việt Nam đã có mặt tại gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Theo Bộ trưởng, trong 11 tháng đầu năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu nông lâm thủy sản đạt trên 64 tỷ USD, tăng gần 13% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất siêu đạt 19,55 tỷ USD, tăng 19%. Ước tính cả năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu toàn ngành đạt khoảng 70 tỷ USD, xuất siêu khoảng 21 tỷ USD, vượt mục tiêu đề ra.

Mặc dù đối mặt nhiều khó khăn do biến đổi khí hậu, thiên tai và biến động thị trường thế giới, ngành nông nghiệp vẫn duy trì mức tăng trưởng khoảng 4% trong nhiều năm qua, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của nền kinh tế. Riêng năm 2025, lĩnh vực này dự kiến đóng góp khoảng 5,5% vào tăng trưởng GDP cả nước.

Cùng với đó, diện mạo nông thôn và đời sống người dân tiếp tục được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 1,93%, độ che phủ rừng đạt 42,03%. Các lĩnh vực quản lý tài nguyên và môi trường như đất đai, khoáng sản, tài nguyên nước, rừng, biển, khí tượng thủy văn cũng có bước phát triển mạnh, đóng góp ngày càng rõ nét cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Trần Đức Thắng cũng chỉ ra những thách thức lớn trong thời gian tới, gồm tăng trưởng ngành chưa thực sự ổn định, giá trị gia tăng còn thấp, thu nhập của người dân nông thôn trực tiếp sản xuất nông nghiệp còn hạn chế, trong khi tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét. Ngoài ra, bất ổn địa chính trị và xu hướng bảo hộ thương mại, rào cản kỹ thuật tại nhiều thị trường xuất khẩu đòi hỏi nông sản Việt Nam phải chuyển mạnh sang hướng xanh hơn, sạch hơn và minh bạch hơn.

Để góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế giai đoạn 2026–2030, Bộ trưởng cho biết ngành nông nghiệp đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 3,5% mỗi năm trong 5 năm tới. Trong đó, trọng tâm là bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, không để xảy ra thiếu đói cục bộ, đồng thời hướng tới mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 100 tỷ USD.

Ngành sẽ đẩy mạnh chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng xanh, sạch, an toàn thực phẩm, phát triển nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chế biến sâu nhằm nâng cao năng suất và giá trị gia tăng. Song song với đó là chủ động phòng, chống thiên tai, giảm thiểu tác động bất lợi của thời tiết cực đoan tới sản xuất và đời sống người dân.

Trong quản lý tài nguyên, Bộ trưởng nhấn mạnh việc sử dụng hiệu quả đất đai, khoáng sản thông qua tăng cường giám sát bằng công nghệ số, viễn thám và trí tuệ nhân tạo, đồng thời đẩy mạnh phục hồi rừng tự nhiên và hệ sinh thái rừng ngập mặn để bảo đảm đa dạng sinh học.

Về môi trường, ngành đặt mục tiêu triển khai quyết liệt các giải pháp giảm ô nhiễm, phát triển bền vững theo xu hướng toàn cầu. Đáng chú ý, ngay đầu năm 2026, Việt Nam phấn đấu hình thành thị trường tín chỉ carbon, trước mắt là thị trường trong nước, sau đó từng bước kết nối với thị trường quốc tế, phù hợp với các cam kết và lợi ích quốc gia.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển, bám sát các kết luận, chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị và Chính phủ. Trong kỳ họp thứ 10 vừa qua, Quốc hội đã thông qua việc sửa đổi đồng loạt 17 luật do Bộ chủ trì, bước đầu tháo gỡ nhiều điểm nghẽn, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân trong sản xuất, kinh doanh.

Theo Bộ trưởng, chuyển đổi xanh, phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là hướng đi chiến lược để ngành nông nghiệp và môi trường tiếp tục đóng góp hiệu quả cho tăng trưởng kinh tế đất nước trong giai đoạn tới.