Quan hệ thương mại giữa EU và Iran suy yếu nhưng chưa dứt hẳn

Vào cuối tháng 1/2026, EU tiếp tục áp thêm các biện pháp trừng phạt mới liên quan tới cáo buộc vi phạm nhân quyền và việc Iran tiếp tục ủng hộ chiến sự của Nga tại Ukraine.

Dù vậy, hoạt động trao đổi giữa hai bên vẫn tiếp diễn ở quy mô hạn chế, trong đó Đức là đối tác thương mại lớn nhất của Iran trong EU.

Thời gian gần đây, giá năng lượng tại châu Âu tăng mạnh khi thị trường phản ứng với cuộc chiến tại Iran. Việc các cơ sở năng lượng ở khu vực Vùng Vịnh trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công càng làm gia tăng lo ngại về nguy cơ nguồn cung bị gián đoạn. Xét trong quan hệ kinh tế giữa EU và Iran, đây là diễn biến mới nhất trong xu hướng suy yếu đã kéo dài hơn một thập kỷ.

Theo dữ liệu từ Eurostat, trong năm 2025, tổng kim ngạch thương mại hàng hóa giữa EU và Iran đạt khoảng 3,72 tỷ euro, tương đương 4,2 tỷ USD. Trong đó, EU nhập khẩu khoảng 859 triệu USD hàng hóa từ Iran và xuất khẩu sang nước này khoảng 3,36 tỷ USD, qua đó ghi nhận thặng dư thương mại khoảng 2,49 tỷ USD.

Ở lĩnh vực dịch vụ, thương mại hai chiều đạt tổng cộng 1,56 tỷ euro, tương đương 1,69 tỷ USD, trong năm 2024. EU nhập khẩu 690 triệu euro dịch vụ từ Iran và xuất khẩu 870 triệu euro.

Nhìn chung, Iran hiện chỉ còn là một đối tác thương mại nhỏ của EU. Trong năm 2025, nước này chỉ chiếm 0,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của EU, còn tỷ trọng trong nhập khẩu gần như không đáng kể. Trong khi đó, vào giữa những năm 2000, cả hai tỷ trọng này đều ở quanh mức 1%.

Đà suy giảm thể hiện rõ nhất ở thương mại hàng hóa. Kim ngạch thương mại EU - Iran đạt 23,8 tỷ euro vào năm 2005 và tăng lên hơn 27 tỷ euro vào đỉnh năm 2011. Tuy nhiên, đến năm 2025, con số này chỉ còn 3,7 tỷ euro - giảm gần 1 tỷ euro so với mức 4,6 tỷ euro của năm 2024.

Sau làn sóng trừng phạt vào năm 2011, thương mại giữa hai bên giảm mạnh xuống còn 6,1 tỷ euro vào năm 2013. Sau đó, kim ngạch dần phục hồi lên 20,7 tỷ euro, chủ yếu nhờ tác động của thỏa thuận hạt nhân Iran theo Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) ký năm 2015. Tuy vậy, xu hướng này không kéo dài. Kim ngạch thương mại lại giảm xuống 5,1 tỷ euro vào năm 2019 và tiếp tục đi xuống khi các biện pháp trừng phạt được nối lại.

Trong EU, Đức là đối tác thương mại lớn nhất của Iran, chiếm 31,8% tổng kim ngạch thương mại của khối với Iran trong năm 2025. Đức nhập khẩu 218 triệu euro hàng hóa từ Iran và xuất khẩu 963 triệu euro sang nước này, giảm so với mức 1,27 tỷ euro của năm 2024.

Italy đứng thứ hai với tỷ trọng 15,6% tổng kim ngạch thương mại EU - Iran. Nước này nhập khẩu 132 triệu euro hàng hóa từ Iran và xuất khẩu 447 triệu euro. Hà Lan xếp thứ ba, chiếm 15,5% tổng kim ngạch, tăng từ mức 13,3% của năm 2024.

Hà Lan nhập khẩu 58 triệu euro hàng hóa từ Iran và xuất khẩu 517 triệu euro. Đây là nước xuất khẩu lớn thứ hai của EU sang Iran trong năm 2024.

Tính chung, ba nước Đức, Italy và Hà Lan chiếm 62,9% tổng kim ngạch thương mại giữa EU và Iran. Trong khi đó, Pháp và Tây Ban Nha đều ghi nhận kim ngạch dưới 250 triệu euro mỗi nước.

Theo Ủy ban châu Âu (EC), xuất khẩu của EU sang Iran chủ yếu là máy móc và thiết bị vận tải. Trong năm 2024, nhóm hàng này đạt kim ngạch 1,28 tỷ euro, chiếm 34% tổng xuất khẩu của EU sang Iran. Tiếp đến là hóa chất và các sản phẩm liên quan với kim ngạch khoảng 1,13 tỷ euro, tương đương 31%.

Ở chiều ngược lại, hàng hóa EU nhập khẩu từ Iran tập trung vào một số nhóm chính. Thực phẩm và động vật sống chiếm tỷ trọng lớn nhất, đạt khoảng 305 triệu euro, tương đương 37% tổng nhập khẩu. Tiếp theo là hóa chất và các sản phẩm liên quan với khoảng 188 triệu euro, chiếm 23%. Hàng công nghiệp phân loại theo nguyên liệu đạt khoảng 180 triệu euro, chiếm 22%. Trong khi đó, nguyên liệu thô không bao gồm nhiên liệu đạt khoảng 89 triệu euro, tương đương 11%.