Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia sẽ không xử phạt, thu hồi vốn đối với nhiệm vụ tuân thủ đúng quy định

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc vừa ký Nghị định số 77/2026/NĐ-CP ngày 17/3/2026 quy định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (tên quốc tế: National Technology Innovation Fund, viết tắt: NATIF), đơn vị sự nghiệp công lập, trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

TÀI TRỢ, ĐẶT HÀNG CÁC DỰ ÁN KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ 

Theo quy định, Quỹ được giao 4 nhóm chức năng trọng tâm.

Thứ nhất, tài trợ, đặt hàng thực hiện nhiệm vụ đổi mới sáng tạo gồm: nhiệm vụ đổi mới công nghệ; nhiệm vụ phát triển quyền sở hữu trí tuệ, nâng cao năng suất, chất lượng; nhiệm vụ hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; nhiệm vụ hỗ trợ lãi suất vay; nhiệm vụ hỗ trợ thông qua phiếu hỗ trợ tài chính (voucher).

Thứ hai, tài trợ, đặt hàng thực hiện các chương trình đổi mới sáng tạo quốc gia do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành và các chương trình quốc gia khác trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo do cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Thứ ba, tài trợ, đặt hàng thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đặc biệt, chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt được cấp có thẩm quyền giao để ứng dụng công nghệ, chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Thứ tư, hỗ trợ kinh phí để ứng dụng công nghệ, chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ, đổi mới sáng tạo. Hỗ trợ hoạt động phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, thúc đẩy văn hóa đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo.

Nguồn tài chính của NATIF được hình thành từ ba nhóm chính, trong đó ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo.

Với nguồn ngân sách, việc cấp phát được thực hiện theo kế hoạch tài chính được Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt. Kinh phí được chuyển trực tiếp vào tài khoản của Quỹ tại Kho bạc Nhà nước để thực hiện các hoạt động tài trợ, đặt hàng và hỗ trợ.

Đáng chú ý, ngân sách được cấp tối đa 3 lần mỗi năm. Trong đó, lần cấp đầu tiên phải đạt tối thiểu 50% tổng kinh phí kế hoạch năm và được thực hiện trước ngày 31/12 của năm trước. Các lần cấp tiếp theo căn cứ vào tiến độ giải ngân, với hạn cuối không muộn hơn ngày 1/9 hằng năm.

Đối với chi phí quản lý, Quỹ được giao cơ chế tự chủ, dao động từ 5% đến 7% tổng kinh phí tài trợ, áp dụng theo phương pháp lũy tiến. Cụ thể, mức 7% áp dụng với quy mô dưới 3.000 tỷ đồng; 6% cho phần từ 3.000 –5.000 tỷ đồng; và 5% cho phần vượt 5.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, Quỹ còn được bố trí kinh phí cho các nhiệm vụ phát sinh theo quyết định của cấp có thẩm quyền, cũng như nguồn chi đầu tư phát triển.

Bên cạnh ngân sách, Quỹ có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp theo cơ chế áp dụng với đơn vị sự nghiệp công lập.

Các nguồn ngoài ngân sách cũng được khuyến khích huy động, bao gồm đóng góp tự nguyện, tài trợ, viện trợ, thu từ hợp tác, lãi tiền gửi và các nguồn hợp pháp khác. Quỹ có trách nhiệm quản lý, sử dụng các nguồn này đúng mục đích, bảo đảm công khai, minh bạch.

CƠ CHẾ XỬ LÝ RỦI RO TÀI CHÍNH: "MỞ" CHO ĐỔI MỚI SÁNG TẠO 

Một điểm đáng chú ý trong quy định là cơ chế xử lý rủi ro tài chính, thể hiện cách tiếp cận cởi mở hơn với hoạt động đổi mới sáng tạo vốn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định.

Nguyên tắc đặt ra là chấp nhận rủi ro có kiểm soát, trên cơ sở tuân thủ pháp luật, minh bạch hồ sơ và có thể tham vấn ý kiến chuyên gia độc lập khi cần thiết.

Theo đó, doanh nghiệp và tổ chức thực hiện nhiệm vụ sẽ được miễn trách nhiệm hành chính và dân sự đối với thiệt hại, nếu đã tuân thủ đầy đủ quy trình và không có hành vi gian lận hay vi phạm pháp luật. Quy định này cũng áp dụng với các tổ chức, cá nhân phê duyệt và quản lý nhiệm vụ.

Các rủi ro được xác định bao gồm: nhiệm vụ không đạt mục tiêu dù thực hiện đúng quy trình; thiệt hại về tài sản, thiết bị, chi phí do sự kiện bất khả kháng; tổ chức thực hiện mất năng lực hoạt động; hoặc các trường hợp khác do cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Về phương án xử lý, quỹ có thể điều chỉnh nội dung, tiến độ nhiệm vụ để khắc phục rủi ro. Trong trường hợp cần thiết, quỹ có thể chấm dứt việc tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ; thực hiện quyết toán đối với phần kinh phí đã thực hiện tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ và không áp dụng xử phạt vi phạm, không thu hồi đối với phần kinh phí đã sử dụng trong trường hợp tổ chức, cá nhân đã thực hiện đúng, đầy đủ nội dung theo quy định.

Tuy vậy, việc xử lý rủi ro không làm thay đổi nghĩa vụ giải trình của các tổ chức sử dụng kinh phí và phải được thẩm định, xác minh đầy đủ theo quy định pháp luật.

Nghị định có hiệu lực từ ngày 17/3/2026. Đồng thời, một loạt điều khoản liên quan trong Nghị định số 265/2025/NĐ-CP trước đó cũng chính thức bị bãi bỏ.

Đáng chú ý, Nghị định quy định quỹ không thực hiện tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ đối với tổ chức, cá nhân đã và đang được nhận đặt hàng, tài trợ, hỗ trợ trực tiếp từ các nguồn kinh phí nhà nước khác cho cùng một nội dung, hạng mục.

Việc phát hiện trùng lặp sau khi phê duyệt sẽ bị xử lý theo quy định, bao gồm thu hồi kinh phí và xử phạt tổ chức, cá nhân vi phạm.

Trong khi đó, đối với các doanh nghiệp, tổ chức đáp ứng tiêu chí theo quy định, quỹ có thể quyết định tài trợ, đặt hàng không giới hạn số lượng và không phụ thuộc vào việc các nội dung tương tự đã hoặc đang được hỗ trợ trước đó.