Trong thời đại số, chỉ một video vài chục giây hay một bài đăng hấp dẫn cũng đủ khiến một phương pháp chữa bệnh không rõ nguồn gốc lan truyền với hàng triệu lượt xem. Điều đáng lo là không ít người đã tin và áp dụng những “đơn thuốc” này…

Chỉ cần gõ các từ khóa như “chữa cận thị không cần mổ”, “tẩy trắng răng tại nhà”, hay “chữa viêm xoang bằng mẹo dân gian”... chúng ta có thể tìm thấy hàng trăm video hướng dẫn với nội dung được trình bày bắt mắt, đơn giản và dễ làm theo. Trong khi trên thực tế, các thông tin chữa bệnh không được kiểm chứng như con dao hai lưỡi với sức khỏe. 

Ngày 28/1, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết bệnh viện đã tiếp nhận một bệnh nhân được chuyển từ tuyến dưới lên Trung tâm Chống độc trong tình trạng hôn mê sâu, suy hô hấp và bỏng vùng mặt.

Gia đình cho biết ông bị viêm xoang lâu năm, nghe theo bài thuốc lan truyền trên mạng xã hội nên tự chữa tại nhà. Ông đốt hỗn hợp gồm sọ dừa, lá đinh lăng và sừng trâu trong ống bơ, sau đó trùm chăn kín để hít khói xông. Người nhà sau đó phát hiện ông bất tỉnh bên cạnh lò đốt.

Kết quả xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh cho thấy bệnh nhân bị ngộ độc khí CO (carbon monoxide) nghiêm trọng. Khí độc gây tổn thương tim, tiêu cơ vân và đe dọa trực tiếp đến não bộ. Các bác sĩ đã áp dụng phác đồ hồi sức tích cực để thải độc và xử lý vết bỏng. Hiện bệnh nhân đã tỉnh táo, giao tiếp tốt sau khi được rút ống nội khí quản. Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo về nguy cơ di chứng thần kinh và tim mạch lâu dài.

Theo bác sĩ Nguyên, khí CO hình thành từ quá trình đốt cháy không hoàn toàn các nhiên liệu. Đây là loại khí không màu, không mùi, không vị nên nạn nhân rất khó nhận biết. Khi hít vào, CO nhanh chóng khuếch tán vào máu, chiếm chỗ của oxy trên hồng cầu, khiến các cơ quan thiết yếu như não và tim bị "bóp nghẹt" do thiếu dưỡng khí. Tình trạng này gây chết tế bào hàng loạt, dẫn đến suy sụp cơ thể nhanh chóng và tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.

Chuyên gia chống độc cảnh báo ngay cả khi qua khỏi cơn nguy kịch, khoảng 50% nạn nhân ngộ độc CO vẫn đối mặt với các di chứng về tâm thần kinh như sa sút trí tuệ, suy giảm trí nhớ. Đáng lo ngại hơn, 1/3 số ca ngộ độc nặng có tổn thương tim ban đầu sẽ tử vong trong vòng 8 năm sau đó do biến chứng loạn nhịp tim. Nguy cơ di chứng đặc biệt cao ở người trên 35 tuổi.

Tại TP.HCM, một nữ bệnh nhân sống tại tỉnh Vĩnh Long cho biết, do bị cảm và ngạt mũi điều trị thời gian dài nhưng chưa khỏi, chị được bạn bè tư vấn hướng dẫn xem các mẹo trên mạng xã hội. Chị đã làm theo hướng dẫn nhét tỏi vào mũi để điều trị. “Bệnh không những không hết mà còn làm cho tôi cảm thấy khó chịu hơn mỗi khi hít thở, tôi ngửi được cả mùi tỏi còn đọng lại”, chị chia sẻ.

Bác sĩ Trương Thị Ngọc Anh, Phó Viện trưởng Viện Y dược học Dân tộc TP.HCM cho biết, khi nhét tỏi vào mũi rất dễ dẫn đến việc tắc nghẽn đường hô hấp. Tỏi là một loại thuốc có tính kháng viêm rất tốt, tuy nhiên công dụng kháng viêm tốt hơn khi đập nát.

"Quá trình oxy hóa cung cấp các hoạt chất tốt hơn cho quá trình điều trị, tinh dầu tỏi thường được pha loãng ra trước khi sử dụng, không sử dụng tinh dầu tỏi nguyên chất vì tính nóng rất có khả năng làm bỏng niêm mạc mũi,” bác sĩ Trương Thị Ngọc Anh khuyến cáo.

Trong khi đó, một bệnh nhân nữ sau khi điều trị khỏi sốt xuất huyết thì gặp tình trạng nghẹt mũi kéo dài. Không đi khám, cô đã tự ý mua thuốc xịt mũi bán trên mạng về sử dụng. Thời gian đầu, việc dùng thuốc giúp chị đỡ nghẹt mũi.

Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, chị phải xịt thuốc nhiều lần trong ngày mới cảm thấy dễ thở. Đặc biệt, vào ban đêm, nếu không sử dụng thuốc xịt, mũi chị bị nghẹt hoàn toàn khiến không thể ngủ được. Dần dần, khứu giác suy giảm, kèm theo sổ mũi, hắt hơi kéo dài.

Đến khám tại Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Gò Vấp, Ths.Trần Minh Dũng, chuyên khoa Tai Mũi Họng, cho biết nghi ngờ bệnh nhân bị viêm xoang nên đã chỉ định thực hiện thêm một số xét nghiệm và thăm dò chuyên sâu.

Kết quả CT scan cho thấy hình ảnh viêm đa xoang hàm mặt, độ III theo phân loại Lund Mackay; vách ngăn mũi vẹo nhẹ sang phải. Nội soi ghi nhận bệnh nhân bị viêm mũi do thuốc và viêm mũi xoang mạn tính đợt cấp. Xét nghiệm máu cũng cho thấy có dấu hiệu nhiễm trùng mức độ nhẹ.

Bác sỹ Dũng xác định nguyên nhân chính gây nên tình trạng của bệnh nhân là do lạm dụng thuốc xịt mũi co mạch, loại thuốc chỉ nên dùng tối đa 3 ngày theo khuyến cáo y tế. Khi sử dụng kéo dài, niêm mạc mũi bị “lờn” thuốc, dẫn đến hiện tượng “rebound congestion”, tức sung huyết mũi trở lại và nghiêm trọng hơn so với ban đầu, khiến người bệnh phải tiếp tục dùng thuốc để duy trì sự thông thoáng, tạo thành vòng luẩn quẩn.

Thực tế, thời tiết miền Bắc đang trong giai đoạn giao mùa Đông - Xuân, đây là điều kiện khiến bệnh viêm xoang dễ phát sinh. Viêm mũi xoang dị ứng có nhiều nguyên nhân khác nhau, biểu hiện lâm sàng mỗi người một khác, thay đổi theo môi trường, cơ địa, sự quá mẫn của cơ thể nên không thể áp dụng một phương thức điều trị giống nhau mà tùy theo từng người, từng hoàn cảnh, từng thời gian.

TS.BS Lê Anh Tuấn, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, cảnh báo nhiều người dân đã tự điều trị bằng các phương pháp tự mua thuốc Tây y hoặc các bài thuốc truyền miệng khiến việc điều trị không hiệu quả hoặc gây những biến chứng nguy hiểm.

Sai lầm phổ biến của bệnh nhân viêm xoang sử dụng thuốc co mạch tại chỗ khi bị ngạt mũi. Loại thuốc này có hiệu quả tức thời và có khả năng làm giảm đáng kể triệu chứng khó chịu do viêm xoang gây ra, nên nhiều người có thói quen lạm dụng thuốc chống co mạch. Tuy nhiên, khi sử dụng thuốc co mạch kéo dài sẽ có thể dẫn đến tình trạng xơ hóa cuốn mũi, làm mất tính giãn nở thông thường và gây nên ngạt mũi kéo dài (viêm mũi do thuốc).

Bên cạnh đó, việc việc rửa mũi bằng nước muối sinh lý có tác dụng làm sạch, thông thoáng mũi, giảm phù nề, xung huyết, giảm ngạt mũi; có tác dụng làm tăng hiệu quả của các thuốc điều trị tại chỗ. Tuy nhiên, việc rửa mũi phải tùy theo giai đoạn của bệnh mà có tần suất khác nhau. Nếu trường hợp người dân không bị viêm mũi mà rửa mũi quá nhiều có thể gây nên tình trạng khô mũi, cảm giác khó chịu…

Đặc biệt, bác sĩ cũng cảnh báo người dân không nên tự ý làm theo các phương pháp chữa viêm xoang truyền miệng. Nhiều biện pháp không có cơ sở khoa học và cũng không được kiểm chứng có thể dẫn đến hậu quả khó lường. Đã có những trường hợp biến chứng gây mù vĩnh viễn hoặc để lại các di chứng thần kinh do tự chữa viêm mũi xoang tại nhà.