Sản xuất tại Trung Quốc giảm tốc, xuất khẩu vẫn là điểm sáng

Theo số liệu Tổng Cục Thống kê Trung Quốc mới công bố, chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) của ngành sản xuất nước này giảm từ 50,3 điểm trong tháng 4 xuống 50 điểm trong tháng 5. Mức này đúng như dự báo trung bình của các nhà kinh tế trong khảo sát của hãng tin Bloomberg.

PMI sản xuất ở mức 50 điểm cho thấy hoạt động của các nhà máy gần như không tăng trưởng thêm so với tháng trước. Trong khi đó, PMI lĩnh vực phi sản xuất - đo lường hoạt động trong lĩnh vực xây dựng và dịch vụ - tăng từ 49,4 điểm lên 50,1 điểm, cao hơn dự báo. Với chỉ số PMI, mốc 50 điểm là ranh giới giữa mở rộng và thu hẹp hoạt động.

Những số liệu này cho thấy kinh tế Trung Quốc đang suy yếu sau khi đạt kết quả mạnh trong quý 1. Trong tháng 4, hoạt động kinh tế giảm tốc trên nhiều lĩnh vực, trong đó sản lượng công nghiệp và doanh số bán lẻ đều ghi nhận mức tăng yếu nhất trong nhiều năm. Diễn biến này làm gia tăng sức ép buộc Bắc Kinh phải tung thêm các biện pháp hỗ trợ chính sách.

Trên thực tế, Bắc Kinh đã bắt đầu triển khai thêm các biện pháp hỗ trợ kinh tế. Trong tháng 5, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) đã cho phép lãi suất khoản vay chính sách kỳ hạn 1 năm dành cho các ngân hàng giảm xuống mức thấp kỷ lục. Đây là một trong những công cụ giúp hạ chi phí vốn trong hệ thống tài chính, qua đó hỗ trợ hoạt động tín dụng và tăng trưởng kinh tế.

Trung Quốc cũng công bố kế hoạch mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ công tại đô thị, như trường học và y tế. Chính sách này có thể giúp lao động nhập cư được hưởng nhiều quyền lợi hơn tại các thành phố, qua đó góp phần cải thiện mức sống và khuyến khích tiêu dùng.

Trong khi hoạt động sản xuất có dấu hiệu chậm lại, xuất khẩu vẫn là điểm sáng của kinh tế Trung Quốc. Bất chấp chiến tranh tại Iran, xuất khẩu của nước này tiếp tục tăng mạnh trong năm nay, sau khi ghi nhận thặng dư thương mại kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD trong năm 2025.

Từ đầu năm 2026 đến nay, khối lượng hàng hóa xuất khẩu của Trung Quốc nhìn chung vẫn cao hơn mức kỷ lục của năm ngoái. Động lực chính đến từ làn sóng đầu tư vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu, kéo theo nhu cầu lớn đối với trung tâm dữ liệu và các thiết bị điện đi kèm.

Hiện Trung Quốc chưa công bố số liệu xuất khẩu tháng 5. Dữ liệu mới nhất cho thấy xuất khẩu tháng 4 tăng 14,1% so với cùng kỳ năm trước, đạt 359,44 tỷ USD.

Ngân hàng Goldman Sachs Group và tập đoàn Nomura Holdings ước tính các mặt hàng liên quan đến AI, như con chip, máy tính và một số sản phẩm khác, đóng góp khoảng một nửa mức tăng xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 4. Nhu cầu mạnh đối với nhóm hàng này, cùng cú sốc giá dầu toàn cầu do chiến tranh tại Iran, đã đẩy giá xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng trước tăng mạnh nhất 3 năm.

Tuy nhiên, đồng nhân dân tệ mạnh lên kéo dài đang gây sức ép đáng kể lên các doanh nghiệp xuất khẩu Trung Quốc. Khi đồng nội tệ tăng giá, doanh thu bằng ngoại tệ của doanh nghiệp bị giảm giá trị khi quy đổi về nhân dân tệ, trong khi chi phí tài chính cũng có thể tăng.

Theo dữ liệu Bloomberg tổng hợp từ báo cáo lợi nhuận quý 1, gần 1/4 trong khoảng 5.500 doanh nghiệp niêm yết tại Trung Quốc ghi nhận lỗ do chênh lệch tỷ gi, hoặc cho biết biến động tiền tệ là một nguyên nhân lớn làm tăng chi phí tài chính và ảnh hưởng đến lợi nhuận. Đây là tỷ lệ cao nhất trong ít nhất một thập kỷ.

Trong khi đó, cuộc gặp thượng đỉnh được kỳ vọng lớn giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào giữa tháng trước không mang lại nhiều kết quả đột phá. Dù vậy, việc hai bên lập các cơ chế mới về thương mại và đầu tư có thể mở ra thêm cơ hội kinh doanh cho các nhà sản xuất Trung Quốc.

Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, thông qua Hội đồng Thương mại Mỹ - Trung, hai bên sẽ tìm cách hạ thuế quan đối với ít nhất 30 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ mỗi nước.