Siết chặt tiêu chuẩn, nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Quyết định có hiệu lực từ ngày 22/5/2026. 

Theo quy định mới, sản phẩm OCOP là những sản phẩm đặc sản, đặc sắc, có nguồn gốc và mang đặc trưng của địa phương, được sản xuất theo tiêu chuẩn gắn với giá trị văn hóa truyền thống, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Các sản phẩm này phải được cơ quan quản lý nhà nước công nhận theo Bộ tiêu chí OCOP mới ban hành.

Sản phẩm tham gia đánh giá, phân hạng OCOP được chia thành 6 nhóm gồm: thực phẩm; đồ uống; dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch.

Đối tượng tham gia đánh giá gồm hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại, hộ sản xuất, hộ gia đình có đăng ký kinh doanh. Riêng nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch còn có thêm các hội, hiệp hội, trung tâm điều hành hoặc tổ chức tương đương tham gia.

Một trong những điểm đáng chú ý của Quyết định là việc chuẩn hóa hệ thống tiêu chí đánh giá sản phẩm OCOP với tổng điểm tối đa 100 điểm, chia thành 3 nhóm tiêu chí chính. Trong đó, phần A gồm các tiêu chí về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng, chiếm 40 điểm, tập trung vào tổ chức sản xuất, phát triển sản phẩm và phát huy sức mạnh cộng đồng địa phương. Phần B là các tiêu chí về khả năng tiếp thị với 25 điểm, bao gồm hoạt động tiếp thị và câu chuyện sản phẩm. Phần C gồm các tiêu chí về chất lượng sản phẩm với 35 điểm, đánh giá các yếu tố như chỉ tiêu cảm quan, giá trị dinh dưỡng, tính độc đáo, công bố chất lượng, hướng dẫn sử dụng và cơ hội tiếp cận thị trường toàn cầu.

Dựa trên kết quả đánh giá, sản phẩm OCOP được phân thành 5 hạng sao. Trong đó, sản phẩm đạt từ 90 đến 100 điểm được xếp hạng 5 sao cấp quốc gia, là các sản phẩm có thương hiệu mạnh, đạt tiêu chuẩn chất lượng cao và đủ điều kiện xuất khẩu. Sản phẩm đạt từ 70 đến dưới 90 điểm được xếp hạng 4 sao cấp tỉnh, có tiềm năng nâng cấp lên 5 sao. Hạng 3 sao dành cho các sản phẩm đạt từ 50 đến dưới 70 điểm, có chất lượng ổn định và khả năng thương mại tốt. Các sản phẩm đạt từ 30 đến dưới 50 điểm được xếp hạng 2 sao, trong khi sản phẩm dưới 30 điểm được xếp hạng 1 sao và cần tiếp tục hoàn thiện để nâng cao chất lượng.

Bên cạnh việc chuẩn hóa tiêu chí, Quyết định mới cũng tăng cường cơ chế hậu kiểm và siết chặt quản lý chất lượng sản phẩm OCOP. Theo đó, giấy chứng nhận OCOP chỉ có thời hạn 36 tháng. Sau thời gian này, các chủ thể phải thực hiện đánh giá, phân hạng lại nếu muốn tiếp tục sử dụng chứng nhận OCOP.

Quy định mới cũng bổ sung các trường hợp thu hồi giấy chứng nhận OCOP đối với hành vi gian lận hồ sơ, vi phạm quy định về chất lượng, an toàn thực phẩm, sở hữu trí tuệ hoặc không còn duy trì hoạt động sản xuất sản phẩm OCOP.

Trách nhiệm quản lý cũng được phân định rõ giữa các cấp chính quyền và cơ quan chuyên môn. UBND cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức đánh giá sản phẩm OCOP cấp tỉnh ít nhất 2 đợt mỗi năm, trong khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổ chức đánh giá sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia tối thiểu 2 đợt mỗi năm.

Việc ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá mới không chỉ tạo hành lang pháp lý chặt chẽ hơn cho chương trình OCOP mà còn hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế. Qua đó, chương trình OCOP tiếp tục được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới bền vững.