Sản phẩm OCOP từng bước chinh phục “chợ số”

Chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng giúp các sản phẩm OCOP mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Thông qua việc ứng dụng các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và công cụ số hóa trong quản lý, nhiều chủ thể OCOP đã chủ động tiếp cận khách hàng ngoài phạm vi địa phương.

Cùng với đó, việc áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, mã QR và hệ thống quản lý chất lượng giúp gia tăng tính minh bạch, củng cố niềm tin của người tiêu dùng. Không chỉ dừng lại ở khâu tiêu thụ, chuyển đổi số còn hỗ trợ cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả vận hành. Đây là nền tảng để sản phẩm OCOP mở ra những thị trường mới, giàu tiềm năng.

Đơn cử tại Hà Nội, lãnh đạo Công ty cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Thăng Long (Chương Mỹ) cho biết với sự hỗ trợ của Chương trình OCOP Hà Nội, doanh nghiệp đã có bước phát triển mạnh mẽ. Nhiều sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao và mới đây bộ ba trà Phúc - Lộc - Thọ OCOP 5 sao, đã được đẩy mạnh phát triển thị trường qua TikTok, Facebook... Việc livestream được thực hiện thường xuyên, chân thật, mang lại sự tin tưởng cao cho người tiêu dùng.

Tương tự, tại xã Nam Lý (Ninh Bình), sản phẩm cá kho Nhân Hậu cũng đang tận dụng hiệu quả nền tảng số để mở rộng thị trường. Các cơ sở sản xuất đã đẩy mạnh quảng bá trên Facebook, Zalo, TikTok…, thu hút lượng lớn người theo dõi và khách hàng.

Kênh TikTok “Cá kho quê Anh Chí” của chị Trần Thị Thu Hường hiện có hơn 96.000 người theo dõi, nhiều video đạt hàng triệu lượt xem. Nhờ đó, mỗi tháng cơ sở tiêu thụ gần 1.500 niêu cá kho. Việc ứng dụng công nghệ hút chân không trong đóng gói cũng giúp sản phẩm bảo quản lâu hơn, thuận lợi cho vận chuyển đi xa.

Tại Hải Phòng, chuyển đổi số trở thành yếu tố then chốt thay đổi tư duy sản xuất và tiêu thụ của các hợp tác xã, doanh nghiệp. Thay vì phụ thuộc vào thương lái, các chủ thể OCOP chủ động làm chủ công nghệ, trực tiếp tiếp cận thị trường. Điển hình, HTX Nông nghiệp công nghệ cao và hữu cơ Phú Điền với 4 năm trồng dưa chuột baby và nho sữa Hàn Quốc trong hệ thống nhà màng, nhà lưới hiện đại. Sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao, năng suất ổn định 10 tấn trên diện tích 0,17 ha mỗi vụ.

Điểm đột phá nằm ở số hóa kênh bán hàng. Hợp tác xã xây dựng website riêng, đẩy mạnh quảng bá trên Facebook, Zalo, giúp sản phẩm tiếp cận trực tiếp với khách hàng trẻ tại Hà Nội, Quảng Ninh, TP.HCM. Một mô hình tiêu biểu khác là HTX Nông nghiệp sạch Nam Vũ. Tận dụng vùng trồng ổi trù phú, hợp tác xã đầu tư máy móc sản xuất trà búp ổi đạt chuẩn OCOP 3 sao, sau đó các thành viên hợp tác xã trực tiếp livestream bán hàng trên TikTok và Facebook.

Chị Lương Thị Cúc, đại diện hợp tác xã cho biết, bình quân mỗi tháng đơn vị cung cấp 5.000 - 6.000 hộp trà, trong đó 90% đơn hàng đến từ mạng xã hội. Livestream không chỉ giúp mở rộng thị trường mà còn minh bạch quy trình sản xuất, giúp khách hàng tận mắt chứng kiến công đoạn thu hái, sấy trà và đóng gói.

Không nằm ngoài xu thế, tại Quảng Ninh, hiện các sản phẩm OCOP từ 3 đến 5 sao đều được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, tích hợp thanh toán không dùng tiền mặt, từng bước hiện diện trên các sàn thương mại điện tử.

Sàn thương mại điện tử OCOP Quảng Ninh hiện đang sở hữu 567 tài khoản đăng ký, trong đó có 245 tài khoản đã được kích hoạt; 135 gian hàng đã được hỗ trợ mở trên sàn; số lượng khách truy cập hàng năm đạt hơn 96.000 lượt, giúp mở rộng thị trường tiêu thụ, tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Đến nay, 100% sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao của Quảng Ninh đã được đưa lên các sàn thương mại điện tử như Postmart.vn và Voso.vn. Bao bì, tem nhãn được cải tiến, ghi đầy đủ nội dung bắt buộc theo quy định. Hệ thống cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc thực phẩm nông, lâm, thủy sản an toàn của tỉnh cũng được xây dựng, ứng dụng công nghệ QR-Code nhằm minh bạch thông tin, tăng niềm tin của người tiêu dùng.

Thành công của chương trình OCOP đã thúc đẩy mạnh mẽ tinh thần khởi nghiệp nông thôn rộng khắp tại các địa phương. Nhiều các bạn trẻ có trình độ đã mạnh dạn đầu tư vào sản xuất, chế biến nông sản theo hướng hiện đại, xây dựng thương hiệu bài bản và ứng dụng công nghệ số trong quản trị. Sự xuất hiện của đội ngũ chủ thể trẻ đã tạo nên làn gió mới cho khu vực nông thôn, thay đổi diện mạo sản xuất nông nghiệp theo hướng chuyên nghiệp và sáng tạo hơn.

Thực tiễn cho thấy, khi được “kết nối” với công nghệ số, các sản phẩm OCOP tại các tỉnh thành không còn bó hẹp trong không gian địa lý mà có cơ hội hiện diện rộng rãi trên thị trường. Sự thay đổi trong cách tiếp cận khách hàng, từ trực tiếp sang trực tuyến, đang mở ra phương thức kinh doanh linh hoạt, phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến giữa tháng 4/2026, cả nước có hơn 20.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó 126 sản phẩm đạt 5 sao, thuộc hơn 10.600 chủ thể. Cơ cấu chủ thể khá đa dạng, gồm hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và tổ hợp tác.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá công nghệ số không chỉ hỗ trợ quảng bá mà còn nâng cao giá trị sản phẩm. Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm chứng thông tin về xuất xứ, quy trình sản xuất, từ đó gia tăng niềm tin và sẵn sàng chi trả cao hơn.

Bên cạnh đó, dữ liệu thị trường từ các nền tảng số giúp người sản xuất nắm bắt xu hướng tiêu dùng, điều chỉnh mẫu mã, chất lượng, giảm rủi ro tồn kho. Mỗi sản phẩm OCOP ngày càng trở thành một “câu chuyện số hóa” xuyên suốt từ sản xuất đến tiêu thụ. Trong tương lai, sản phẩm OCOP gắn với chuyển đổi số không chỉ là hàng hóa mà còn là “đại sứ văn hóa”, kể câu chuyện về vùng đất, con người và bản sắc Việt Nam.

Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng bộ tiêu chí OCOP mới theo hướng nâng cao chất lượng, đổi mới phương thức đánh giá, tạo động lực cho chương trình phát triển mạnh mẽ hơn trong giai đoạn 2026 – 2035.