Luật Dầu khí (sửa đổi) nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, thu hút đầu tư, phát triển dịch vụ kỹ thuật cao, năng lượng ngoài khơi và CCS; đồng thời làm rõ trách nhiệm quản lý, phân quyền và điều kiện áp dụng ưu đãi.

Sáng 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết sau hơn 3 năm thi hành, Luật Dầu khí năm 2022 đã tạo hành lang pháp lý cho hoạt động dầu khí, góp phần tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy đầu tư và bảo đảm an ninh năng lượng.

Tuy nhiên, trước biến động của thị trường năng lượng và những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, một số quy định cần tiếp tục hoàn thiện để khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên và mở rộng không gian phát triển của ngành dầu khí.

MỞ RỘNG KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN NGÀNH DẦU KHÍ

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, dự thảo tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; kế thừa các quy định còn phù hợp và bổ sung chính sách tăng khả năng tự chủ trong cung cấp dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao.

Dự thảo kế thừa Luật Dầu khí năm 2022 và cụ thể hóa 5 nhóm chính sách đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 81 ngày 3/4/2026.

Các nhóm chính sách gồm: đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân quyền, giao quyền; hoàn thiện quy định về hợp đồng và hoạt động dầu khí; chính sách ưu đãi; phát triển chuỗi giá trị dầu khí, dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi; xây dựng quy định khung về giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ carbon.

Dự thảo gồm 12 chương, 62 điều, sửa đổi, bổ sung các quy định về điều tra cơ bản, lựa chọn nhà thầu, hợp đồng dầu khí, ưu đãi đầu tư, kế toán, kiểm toán và quyền, nghĩa vụ của các chủ thể liên quan.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định về khai thác tận thu; khung pháp lý cho hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon (CCS); dịch vụ kỹ thuật công nghệ cao và công trình năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh việc sửa đổi luật nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, thu hút đầu tư, khai thác hiệu quả tài nguyên; mở rộng không gian phát triển sang dịch vụ kỹ thuật cao, năng lượng ngoài khơi và các hoạt động giảm phát thải khí nhà kính.

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Dầu khí.

Đối với hoạt động thu giữ, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO₂; ứng dụng dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao và phát triển công trình năng lượng ngoài khơi, Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý toàn diện, dài hạn.

Khung pháp lý cần tạo cơ sở triển khai hiệu quả các dự án CCS và dự án năng lượng ngoài khơi độc lập, không chỉ giới hạn ở dự án gắn trực tiếp với hoạt động dầu khí.

Với dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ sự cần thiết, tính đặc thù và hợp lý của việc quy định trong Luật Dầu khí. Trường hợp cần thiết, luật chỉ nên quy định nguyên tắc khuyến khích; cơ chế cụ thể thuộc thẩm quyền của Chính phủ.

PHÂN QUYỀN PHẢI GẮN VỚI KIỂM SOÁT TRÁCH NHIỆM

Cơ quan thẩm tra đặc biệt lưu ý các quy định phân cấp, phân quyền cho cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí và giao quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam.

Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đây là thay đổi lớn về mô hình quản lý hoạt động dầu khí thượng nguồn, không đơn thuần là điều chỉnh kỹ thuật.

Dự thảo được chỉnh lý theo hướng Bộ Công thương phê duyệt nội dung hợp đồng dầu khí. Cơ quan thẩm tra đề nghị hoàn thiện mô hình quản lý đặc thù, phân định rõ trách nhiệm từng chủ thể và xác định trách nhiệm xuyên suốt của Bộ đối với nội dung hợp đồng được phê duyệt.

Đối với các dự án phát triển mỏ có chuỗi đồng bộ công trình, thiết bị trên đất liền và trên biển, cần có cơ sở pháp lý rõ ràng do liên quan đến nhiều bộ, ngành, địa phương và loại quy hoạch.

Việc giao quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam cần bảo đảm hợp lý, khả thi; quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, cơ chế và điều kiện tương xứng với quyền hạn được giao.

Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ trách nhiệm và giá trị ràng buộc của ý kiến từ cơ quan quản lý nhà nước đối với quyết định của Tập đoàn trong việc miễn, giảm hoặc chuyển đổi thực hiện cam kết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc bất khả kháng; đồng thời quy định cơ chế kiểm tra, giám sát việc phân quyền, giao quyền.

Về ưu đãi đối với mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí khai thác tận thu, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành chủ trương giao Thủ tướng Chính phủ quyết định mức ưu đãi cao hơn về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất khẩu dầu thô và mức thu hồi chi phí tối đa nhằm thu hút đầu tư, bảo đảm an ninh năng lượng.

Tuy nhiên, Chính phủ cần bổ sung thông tin về các lô, mỏ thuộc diện áp dụng; quy định rõ tiêu chí, đối tượng, điều kiện hưởng ưu đãi và căn cứ lựa chọn mức ưu đãi đối với hoạt động nâng cao hệ số thu hồi dầu khí.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Quỹ bảo đảm nghĩa vụ dọn dẹp công trình chỉ được sử dụng để chi trả chi phí dọn dẹp công trình.

Về hợp đồng dầu khí, dự thảo cần làm rõ trường hợp thay đổi nội dung dẫn đến phải điều chỉnh hợp đồng và trường hợp chỉ cần cơ quan quản lý nhà nước phê duyệt.

Đối với chi phí khi Tập đoàn thực hiện thay nghĩa vụ của Nhà nước, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành về nguyên tắc nhưng lưu ý nội dung này liên quan đến dự toán, quyết toán ngân sách nhà nước.

Nếu quy định để áp dụng rộng rãi, Chính phủ cần báo cáo đầy đủ cơ sở thực tiễn, từng dự án vướng mắc, chi phí xử lý và tác động ngân sách; đồng thời xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.