Nhiều nhóm ngành xuất khẩu chịu tác động do USTR đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% với hàng Việt

Mới đây, cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã công bố kết luận điều tra và đề xuất áp thuế bổ sung 10%-12,5% đối với hàng hóa từ 60 nền kinh tế theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, liên quan đến việc ban hành và thực thi quy định về hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Theo đó, Việt Nam có thể phải chịu thuế suất 12,5%. Đây có thể coi là loại thuế thay thế thuế đối ứng và thuế quan toàn cầu trước đây, sau khi bị các tòa án Mỹ ra phán quyết bác bỏ. Đáng chú ý là thuế quan theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 không bị giới hạn về thuế suất hoặc thời gian áp dụng.

Theo nhận định của Chứng khoán ABS, mức áp thuế này không quá bị quan. ABS nghiêng về phương án Việt Nam và Mỹ sẽ sớm đi đến ký kết Hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng, vốn đang được đàm phán thời gian qua.

Chứng khoán KBSV cũng cho rằng Section 301 không gây tác động tiêu cực lớn đối với triển vọng xuất khẩu và FDI của Việt Nam, do các mặt hàng có tỷ trọng xuất khẩu lớn của Việt Nam sang Mỹ được loại trừ ra khỏi danh sách đánh thuế (biểu đồ 01), bao gồm các mã HS như 8517, 8541, 8471, 8473…, hầu hết là các mặt hàng thiết bị điện/ điện tử công nghệ cao.

Bên cạnh đó, mức thuế áp dụng cho Việt Nam không chênh lệch đáng kể so với các đối thủ cạnh tranh; mức 12,5% thấp hơn tương đối so với mức cũ (19%) của đạo luật IEEPA.

Đối với nhóm dệt may, Việt Nam hiện là nhà nhập khẩu bông Mỹ lớn nhất trong niên vụ 2024/2025, chiếm khoảng 45% – 50% tổng lượng bông nhập khẩu toàn ngành. Nền tảng này mang lại cơ sở lớn để Việt Nam được phân bổ một hạn mức hạn ngạch nhất định được hưởng mức thuế ưu đãi hơn, nếu cơ chế thuế quan này chính thức được thông qua.

Trong đó, nhóm doanh nghiệp dệt may có tỷ trọng nhập khẩu bông lớn từ Mỹ như TCM, ADS, Vinatex…

Ở chiều ngược lại, Chứng khoán Mirae Asset cho rằng hàng loạt nhóm ngành có thể sẽ chịu tác động tiêu cực.  Việt Nam chịu mức thuế đề xuất 12,5% trong khi các đối thủ dệt may trực tiếp như Bangladesh và EU được xếp nhóm 10%. Chênh lệch 2,5 điểm phần trăm tạo bất lợi tương đối — nhỏ về tuyệt đối nhưng có thể ảnh hưởng quyết định phân bổ đơn hàng của các người mua ở Mỹ. 

Với dệt may, Mỹ là thị trường lớn nhất, 40% kim ngạch xuất khẩu toàn ngành.

Việt Nam vượt Trung Quốc, trở thành nhà cung cấp may mặc lớn nhất vào Mỹ (20,6% thị phần trong nửa đầu năm 2025). Cạnh tranh trực tiếp với Bangladesh đang được xếp mức 10% tạo bất lợi tương đối cho Việt Nam.

Với da giày túi xách: Việt Nam phụ thuộc lớn thị trường Mỹ khi chiếm 41% tổng xuất khẩu da giày. LEFASO đã gửi kiến nghị khẩn lên Thủ tướng. Hiệp hội da giày Mỹ (FDRA) cũng phản đối vì ảnh hưởng chuỗi cung ứng nội địa Mỹ.

Gỗ và nội thất: Việt Nam là nhà cung cấp đồ gỗ nội thất lớn nhất vào Mỹ - thị phần tăng từ 40,5% (2024) lên 45,3% (2025). Đang trong đà phục hồi sau giai đoạn khó khăn 2022–2023. Rủi ro cộng hưởng với các vụ điều tra chống bán phá giá và thuế đối kháng từ Mỹ đang tiến hành.

Thủy sản: Xuất khẩu thủy sản sang Mỹ tăng trưởng chỉ 3% trong 2025, chậm hơn nhiều so với mức tăng 13% của toàn ngành — phản ánh áp lực chính sách Mỹ tích lũy. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động chuyển hướng sang Trung Quốc và CPTPP để giảm phụ thuộc thị trường Mỹ.

Điện tử và linh kiện: Lần đầu tiên điện tử vượt dệt may, trở thành ngành xuất khẩu lớn nhất sang Mỹ. Tuy nhiên, phần lớn xuất khẩu từ doanh nghiệp FDI (Samsung, LG, Intel, Apple) — tác động lên cổ phiếu nội địa chủ yếu gián tiếp qua chuỗi cung ứng. Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu điện tử sang Mỹ đạt 81,4% trong 2025 - rủi ro hiệu chỉnh lớn nếu thuế tác động.